Rijksmonumentenregister · Netherlands
de Passage
Schiedam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Winkel
- Function
- Winkel (G2)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1931 - 1932
- Address
- Broersvest 29, 3111 EA Schiedam (and others)
- Place
- Schiedam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.91530, 4.40202
- Monument number
- 525413
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "37 Rotterdam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Overdekte WINKELGALERIJ met BOVENWONINGEN, genaamd 'de Passage', gebouwd in 1931-1932 naar ontwerp van de Schiedamse architect P. Sanders in een aan de Amsterdamse School verwante bouwstijl met Art Déco elementen.
Het gebouw is gesitueerd in de westelijke rooilijn van het Broersvest, nabij de Koemarkt. Dit gedeelte van Schiedam onderging in de jaren twintig en dertig een schaalvergroting als gevolg van de demping en verbreding van de Broersvest en de transformatie van de Koemarkt tot een overzichtelijk verkeersplein. Het plein groeide uit tot het nieuwe centrum van Schiedam. De Passage vormt een belangrijk onderdeel van deze grootstedelijke ontwikkeling.
NB: Oorspronkelijk bevond zich aan de westzijde van de winkelgalerij een concert- en bioscoopzaal (Passagetheater, bouwjaar 1934, exploitatie A. Tuschinski) en eindigde de galerij aan het achterliggende Broersveld in een achtergebouw, dat was voorzien van een brede trap naar het lager gelegen Broersveld. In 1995 werd het gebouw verbonden met een nieuw winkelcentrum. Het oorspronkelijke achtergebouw en het theater werden gesloopt. De winkelgalerij en het karakteristieke voorgebouw zijn bewaard gebleven. De restauratie van de winkelgalerij kwam tot stand onder leiding van architectenbureau Ellerman, Lucas en Van Vugt. De verdiepingen boven de winkels in de passage waren oorspronkelijk in gebruik als woningen voor de winkeliers en nu als bergingen.
Omschrijving
De winkelgalerij met bovenwoningen bestaat uit twee aaneengesloten volumes: een voorgebouw van vijf bouwlagen in de rooilijn van het Broersvest met een nagenoeg rechthoekige plattegrond van 18 meter breed en 16 meter diep. Haaks hierop de eigenlijke winkelgalerij van drie bouwlagen op een souterrain met een rechthoekige plattegrond van 22 meter breed en 37 meter diep.
Het voorgebouw heeft op de begane grond de entree naar de passage, aan beide zijden geflankeerd door een winkelruimte. Daarnaast entreepartijen voor de bovenliggende woningen. Op elke verdieping zijn twee woningen gesitueerd, die worden ontsloten door twee trappenhuizen. In de doorgang naar de winkelgalerij zijn de winkelruimten doorgezet. Deze sluiten aan op een reeks winkels ter weerszijden van de eigenlijke winkelgalerij. Deze bestaat uit een hoge overdekte binnenstraat afgesloten door een glazen kap. De gevel van het voorgebouw heeft een symmetrische opbouw. Centraal op de begane grond de doorgang naar de winkelgalerij. Ter weerszijden, doorlopend tot in de galerij, bronskleurige puien met afgeschuinde hoeken op borstweringen van gepolijst hardsteen. Daarboven hoge, blankgelakte bovenlichten van teakhout met smalle, verticale roeden en glas-in-lood. Het geheel wordt afgesloten door een doorgaande betonnen latei. Aan de uiteinden van de begane grond de entreepartijen van de woningen, bestaande uit houten paneeldeuren in muurvlakken bekleed met gebouchardeerd natuursteen. In de bovenhoeken van de muurvlakken uitkragende beeldhouwwerken van identiek natuursteen. In de hoeken bij de winkelpuien van de passage bevinden zich links en rechts respectievelijk een mannen- en vrouwenhoofd met een wijzende hand richting de passage. In de buitenste hoeken bevinden zich borstbeelden van Mercurius. Boven de deuren bovenlichten van glazen bouwstenen.
De verdiepingsgevels zijn uit rode handvorm baksteen opgemetseld in kruisverband met diepliggende lintvoegen. De woningen hebben elk twee vensters met grote bovenlichten voorzien van glas-in-lood, die zich in het midden van de gevel bevinden. Daarnaast ter weerszijden een halfinpandig balkon, bereikbaar door middel van openslaande deuren. De balkons hebben gemetselde balustrades in sierverband, met hardstenen afdekkingen en lage smeedijzeren hekjes. De balkons op de eerste verdieping hebben een meer geprononceerde vormgeving met lagere balustrades en hardstenen blokken. De vensters van de woningen op de bovenste laag zijn minder hoog en hebben geen bovenlichten. Boven de vensters een doorlopende en uitkragende, kunststenen latei. Het muurwerk aan de uiteinden (boven de entrees) is op elke laag voorzien van een klein, driehoekig erkerraam, van staal met gekleurd glas-in-lood, op een blokvormige, kunststenen console. De bovenste laag heeft afwijkende, trapeziumvormige vensters. Hierboven is de gevel opgemetseld tot forse hoektorens met hierop achtkantige zwartbetegelde bekroningen, afgesloten door geornamenteerde, bronzen afdekkingen.
De winkelgalerij heeft aan de buitenzijde eenvoudige, gemetselde gevels. De binnengevels in de passage hebben op de begane grond bronskleurige puien op gepolijst hardstenen borstweringen. De puien bestaan uit een brede en een smalle etalage met tussen afgeschuinde hoeken een terugliggende, blankgelakte deur. Aan de bovenzijde doorlopende bovenlichten van blankgelakt teakhout met glas-in-lood. (Aan de westzijde, ter plaatse van de vroegere theateringang, een moderne hardglazen pui.) De verdiepingsgevels zijn geheel bepleisterd met aan de bovenzijde een geblokte rand. De gevels zijn voorzien van houten schuifvensters met grote, van roeden voorziene, bovenlichten. (De verlichtingsornamenten langs de binnengevels zijn niet origineel.) De korte gevels boven de toegangen van de passage zijn eveneens bepleisterd. Aan de noordzijde een vensterpartij naar de achterliggende lichthof, bestaande uit vier hoogopgaande, smalle vensters ,voorzien van gekleurd glas-in-lood tussen eenvoudig geornamenteerde penanten. Aan de zuidzijde een overeenkomstige vensterpartij met drie smalle ramen naar een achterliggende lichthof. De passage wordt afgesloten door een geknikte, dubbele stalen kap, met aan de buitenzijde helder glas en aan de binnenzijde melkglas. (Tussen beide kappen bevond zich oorspronkelijk verlichting.) In de doorgang naar het Broersvest is in het plafond een langwerpig, zeskantig verlichtingsornament aangebracht, bestaande uit een stalen frame met melkglazen panelen, bevestigd in een verhoogd plafonddeel met getrapte omranding.
Waardering
Overdekte winkelgalerij met bovenwoningen, "de Passage", gebouwd in 1933 naar ontwerp van de Schiedamse architect P. Sanders in een aan de Amsterdamse School verwante bouwstijl met Art Deco elementen, van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, architectuurhistorische en typologische waarde. Tevens van belang vanwege de hoge zeldzaamheidswaarde, als een van de weinige bewaard gebleven passages in Nederland. Tenslotte mede van belang als een van de belangrijkste ontwerpen binnen het oeuvre van architect P. Sanders.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Covered SHOPPING ARCADE with RESIDENTIAL FLATS above, named 'de Passage', built in 1931-1932 to the design of Schiedam architect P. Sanders in an architectural style related to the Amsterdam School with Art Deco elements.
The building is situated in the western building line of the Broersvest, near the Koemarkt. This part of Schiedam underwent a change of scale in the nineteen-twenties and nineteen-thirties as a result of the filling-in and widening of the Broersvest and the transformation of the Koemarkt into a clear traffic square. The square developed into the new centre of Schiedam. De Passage forms an important part of this metropolitan development.
NB: Originally on the west side of the shopping arcade there was a concert and cinema hall (Passagetheater, built 1934, operated by A. Tuschinski) and the arcade ended at the rear building at the rear Broersveld, which was provided with a wide staircase to the lower-lying Broersveld. In 1995 the building was connected to a new shopping centre. The original rear building and the theatre were demolished. The shopping arcade and the characteristic front building were preserved. The restoration of the shopping arcade was carried out under the direction of the architectural firm Ellerman, Lucas and Van Vugt. The floors above the shops in the arcade were originally used as dwellings for the shopkeepers and are now used as storage spaces.
Description
The shopping arcade with residential flats above consists of two adjoining volumes: a front building of five storeys in the building line of the Broersvest with an approximately rectangular floor plan of 18 metres wide and 16 metres deep. Perpendicular to this the actual shopping arcade of three storeys above a basement with a rectangular floor plan of 22 metres wide and 37 metres deep.
The front building has the entrance to the arcade on the ground floor, flanked on both sides by a shop space. Besides this are entrance halls for the residential flats above. On each floor there are two flats, which are accessed by two stairwells. In the passage to the arcade the shop spaces are continued. These connect to a series of shops on either side of the actual shopping arcade. This consists of a high covered interior street closed off by a glazed roof. The front building facade has a symmetrical arrangement. Centrally on the ground floor the passage to the arcade. On either side, running into the arcade, bronze-coloured shop fronts with chamfered corners on polished hardstone parapets. Above these tall, blank-lacquered fanlights of teakwood with narrow, vertical glazing bars and leaded glass. The whole is topped by a continuous concrete lintel. At the ends of the ground floor the entrance halls to the flats, consisting of wooden panel doors in wall surfaces clad with bouch-hammered natural stone. In the upper corners of the wall surfaces projecting carved works of identical natural stone. In the corners by the shop fronts of the arcade there are on the left and right respectively a male and female head with a pointing hand towards the arcade. In the outer corners there are busts of Mercury. Above the doors fanlights of glass blocks.
The storey facades are built of red hand-made bricks laid in English bond with recessed joint lines. The flats each have two windows with large fanlights fitted with leaded glass, which are situated in the centre of the facade. Besides these on either side a half-projecting balcony, accessible by means of french doors. The balconies have brickwork railings in decorative bond, with hardstone copings and low wrought-iron railings. The balconies on the first floor have a more pronounced design with lower railings and hardstone blocks. The windows of the flats on the top storey are lower and have no fanlights. Above the windows a continuous and projecting artificial stone lintel. The brickwork at the ends (above the entrances) is on each storey fitted with a small, triangular bay window, of steel with coloured leaded glass, on a block-shaped artificial stone corbel. The top storey has atypical, trapezoidal windows. Above this the facade is built up to massive corner towers with octagonal black-tiled caps on them, finished with ornamented bronze copings.
The arcade has simple, brickwork facades on the outside. The interior facades in the arcade have bronze-coloured shop fronts on polished hardstone parapets on the ground floor. The shop fronts consist of a wide and a narrow display window with, between chamfered corners, a recessed, blank-lacquered door. At the top continuous fanlights of blank-lacquered teakwood with leaded glass. (On the west side, at the site of the former theatre entrance, a modern tempered glass shop front.) The storey facades are entirely rendered with a blocked edge at the top. The facades are fitted with wooden sash windows with large, glazing-barred fanlights. (The lighting ornaments along the interior facades are not original.) The short facades above the entrances to the arcade are also rendered. On the north side a window section towards the rear light-well, consisting of four tall, narrow windows, fitted with coloured leaded glass between simply ornamented pilasters. On the south side a corresponding window section with three narrow windows towards a rear light-well. The arcade is closed off by a bent, double steel roof, with clear glass on the outside and opal glass on the inside. (Between both roofs there was originally lighting.) In the passage to the Broersvest a elongated, hexagonal lighting ornament is fitted in the ceiling, consisting of a steel frame with opal glass panels, fixed in a raised ceiling section with stepped edging.
Valuation
Covered shopping arcade with residential flats, "de Passage", built in 1933 to the design of Schiedam architect P. Sanders in an architectural style related to the Amsterdam School with Art Deco elements, of general importance by reason of its cultural-historical, architectural-historical and typological value. Also of importance by reason of its high rarity value, as one of the few preserved arcades in the Netherlands. Finally also of importance as one of the most significant designs within the oeuvre of architect P. Sanders.
Nearby in the register
- SingelwijckAppartementengebouwunder 1 mi
- Flatgebouw, Rotterdamsedijk 262 AAppartementengebouwunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Lange Haven 10 AWerk-woonhuisunder 1 mi
- Opslag, Lange Haven 22Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.