Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantoorwoning, Grote Markt 16
Gorinchem, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Function
- Kantoorwoning
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1909
- Address
- Grote Markt 16, 4201 EA Gorinchem
- Place
- Gorinchem
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.82932, 4.97438
- Part of complex
- 525098
- Monument number
- 525099
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryHistorical map archives, georeferenced via AllmapsUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 24 Dordrecht, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS van het type herenhuis in een aan de Neo-Hollandse Renaissance verwante bouwtrant met details in Art Nouveau uit 1909. De detaillering in het interieur is in Neo-Renaissance-stijl uitgevoerd. Het ontwerp is van de hand van de architect Johannes de Bie uit Gorinchem. Het pand ligt aan de Grote Markt in het centrum van Gorinchem en maakt onderdeel uit van de gesloten gevelwand aan de zuidzijde van de Grote Markt.
N.B. Aan de keuken was oorspronkelijk een lagere bijkeuken gebouwd, die inmiddels is afgebroken.
Omschrijving
Het huis is opgetrokken in schoonmetselwerk van kalkzandsteen (kruisverband) vanuit een langgerekte, samengestelde plattegrond. Het voorhuis bestaat uit drie bouwlagen onder een plat dak met aan de voorzijde (ter hoogte van de rechtertravee) een dakschild, dat doorbroken wordt door een dakkapel. Dit schild, het platte dak en de erker worden beëindigd door een uitkragende goot op gootklampen. Aan de tuinzijde bevindt zich een serre van één bouwlaag onder een plat dak, een tweelaagse uitbouw met plat dak en een éénlaagse uitbouw met een lessenaarsdak (het gedeelte waarin zich de keuken bevindt) waarvan de zuidgevel gepleisterd is. Het lessenaarsdak is gedekt met Muldenpannen. In de tweedelige voorgevel (noordgevel) wordt de rode steen afgewisseld met kunststenen (imitatie zandsteen) lijsten. De lekdorpels, onderdorpel en neuten van de entree, stoep en stoeppalen van de voorgevel zijn van natuursteen. De kozijnen, ramen, deuren, gootlijsten, -klampen en -klossen zijn van hout. In de erker zijn rijk gedetailleerde ijzeren ankers verwerkt. De bovenlichten van de schuiframen bevatten roeden of zijn voorzien van gekleurd glas-in-lood. De voorgevel bestaat uit twee delen. Vóór het huis bevindt zich, zowel links van de entree als rond de granito stoep (voor het rechterdeel van de gevel) een hekwerk van natuursteen en gietijzer. In de smalle linkertravee bevindt zich de entree, die overkapt wordt door een risalerende erker met balkon. De entree bestaat uit een hardstenen trede, een getoogde entreedeur met ruiten, gietijzeren hekwerk, gesneden profileringen en panelen, kunststenen aanzet- en sluitstenen. Voorts boven de entree een waterlijst en drie boogvormige vensters met gekleurd glas-in-lood en kunststenen penanten. De erker wordt ondersteund door uitgemetselde consoles, die bestaan uit geprofileerde kunststenen en kalkzandstenen delen. In de erker bevinden zich drie rechtgesloten vensters met boogtrommels (afgesloten door een rollaag), waarvan één aan de voorzijde. Het balkon boven de erker is uitgevoerd met aan weerszijden een stenen borstwering en aan de voorzijde houten latwerk. De dubbele, naar binnen slaande balkondeuren zijn voorzien van zij- en bovenlichten. Het geheel is gevat in een boogvormige gevelopening. De bredere rechtertravee bevat op de eerste bouwlaag twee rechtgesloten vensters met in de boogtrommels grafitto. Op de tweede bouwlaag bevindt zich een groot getoogd, driedelig venster met meerruits bovenlichten. Op de lekdorpel en de tussenstijlen is een ijzeren vlaggemasthouder bevestigd. De verticaliteit van de gootklampen is versterkt door uitspringend metselwerk eronder. Deze verticale accenten worden verbonden door een uitgemetselde horizontale lijst. De houten dakkapel bevat schuiframen.
De achtergevel bestaat uit lichtgrijze steen in combinatie met speklagen en strekken van rode kalkzandsteen. In de achtergevel bevinden zich samengestelde ramen met onder meer dubbele balkondeuren.
INTERIEUR. Het nagenoeg gave interieur heeft de historische indeling grotendeels behouden. Het deels onderkelderde woonhuis bestaat uit een begane grond en twee verdiepingen. Op de begane grond bevindt zich links een tochtportaal en een gang met het trappenhuis. In het midden van de gang bevindt zich een bordestrap met eclectische trappaal en balusters, een trapkast en de toegang tot de kelder. De kelder heeft kalkzandstenen troggewelven met ijzeren liggers en een venster met koekoek aan de zijde van de achtergevel. Aan het einde van de van voor naar achter doorlopende gang bevindt zich de keuken. Zowel de vloer van de gang als van de keuken bestaan uit granito, in de gang aangevuld met mozaiëken sierranden en in de hoeken met slingerende lijnen in Art Nouveau-trant. De plint bestaat uit natuursteen. Rechts van de gang ligt een kamer-en-suite met schuifdeuren met panelen en aan de tuinzijde een serre. Tussen achterkamer en serre bevinden zich eveneens schuifdeuren met ruiten. Zowel in de voor- als in de achterkamer bevinden zich stucplafonds en schouwen van zwart marmer. In het centrum van de stucplafonds zijn bloem- en bladmotieven en engelenhoofdjes verwerkt. Op de verdiepingen bevindt zich een aantal paneeldeuren en op de eerste verdieping in de voorkamer een zwart marmeren schouw.
Waardering
Het woonhuis is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een woonhuis uit het begin van de 20ste eeuw en vanwege de combinatie met de bedrijfsruimte.
- vanwege de karakteristieke vormgeving, detaillering, materiaalgebruik en historische indeling.
- vanwege de stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de zuidelijke gesloten gevelwand van de Grote Markt en vanwege de beeldbepalende ligging binnen het beschermde stadsgezicht van Gorinchem.
Het woonhuis is gaaf in hoofdvorm, detaillering, materiaalgebruik en interieur, zowel qua indeling als qua detaillering.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENTIAL HOUSE of the type gentleman's house in an architectural style related to Neo-Dutch Renaissance with Art Nouveau details from 1909. The detailing in the interior is executed in Neo-Renaissance style. The design is by the architect Johannes de Bie from Gorinchem. The building is located at the Grote Markt in the centre of Gorinchem and forms part of the closed facade wall on the south side of the Grote Markt.
N.B. Originally a lower scullery was built adjoining the kitchen, which has since been demolished.
Description
The house is constructed in fair-faced masonry of calcium silicate brick (English bond) from an elongated, composite ground plan. The front building consists of three storeys under a flat roof with, at the front (at the level of the right bay), a roof shield that is broken through by a roof dormer. This shield, the flat roof and the oriel are terminated by a projecting gutter on gutter brackets. On the garden side there is a conservatory of one storey under a flat roof, a two-storey extension with flat roof and a single-storey extension with a lean-to roof (the section containing the kitchen) of which the south facade is plastered. The lean-to roof is covered with Muldenpannen. In the two-part front facade (north facade) the red brick is alternated with artificial stone (imitation sandstone) bands. The drip moulds, sub-sill and nostrils of the entrance, step and bollards of the front facade are of natural stone. The frames, windows, doors, gutter mouldings, brackets and blocks are of wood. In the oriel richly detailed iron anchors are incorporated. The fanlights of the sash windows contain glazing bars or are provided with coloured leaded glass. The front facade consists of two parts. In front of the house, both to the left of the entrance and around the granite step (for the right part of the facade), there is ironwork of natural stone and cast iron. In the narrow left bay is the entrance, which is covered by a projecting oriel with balcony. The entrance consists of a hardstone step, an arched entrance door with panes, cast iron railings, carved mouldings and panels, artificial stone corner and closing stones. Furthermore above the entrance a drip moulding and three arched windows with coloured leaded glass and artificial stone pilasters. The oriel is supported by built-out corbels consisting of moulded artificial stone and calcium silicate brick parts. In the oriel are three right-angled windows with arch drums (closed by a rolling shutter), one of which at the front. The balcony above the oriel is executed with stone balustrades on both sides and wooden latticework at the front. The double inward-opening balcony doors are provided with side lights and fanlights. The whole is set in an arched facade opening. The wider right bay contains on the first storey two right-angled windows with graffito in the arch drums. On the second storey there is a large arched, three-part window with multi-pane fanlights. On the drip mould and the intermediate mullions an iron flagpole holder is attached. The verticality of the gutter brackets is reinforced by protruding masonry underneath. These vertical accents are connected by a built-out horizontal band. The wooden roof dormer contains sash windows.
The rear facade consists of light grey stone in combination with brick-courses and stretches of red calcium silicate brick. In the rear facade are composite windows including double balcony doors.
INTERIOR. The virtually intact interior has largely retained its historical layout. The partly cellaraged residential house consists of a ground floor and two upper floors. On the ground floor there is on the left a draught vestibule and a passage with the staircase. In the middle of the passage is a quarter-turn stair with eclectic newel and balusters, a stair cupboard and access to the cellar. The cellar has calcium silicate brick barrel vaults with iron beams and a window with ventilation flap on the side of the rear facade. At the end of the passage running front to back is the kitchen. Both the floor of the passage and of the kitchen consist of terrazzo, in the passage supplemented with mosaic decorative borders and in the corners with serpentine lines in Art Nouveau style. The plinth consists of natural stone. To the right of the passage is a room-en-suite with sliding panel doors and on the garden side a conservatory. Between rear room and conservatory are likewise sliding doors with panes. Both in the front and rear room there are stucco ceilings and black marble fireplaces. In the centre of the stucco ceilings floral and leaf motifs and cherub heads are incorporated. On the upper floors are a number of panelled doors and on the first upper floor in the front room a black marble fireplace.
Valuation
The residential house is of general importance because of its cultural and architectural-historical value:
- as an example of a residential house from the beginning of the 20th century and because of the combination with business premises.
- because of the characteristic design, detailing, use of materials and historical layout.
- because of its urban planning value as part of the southern closed facade wall of the Grote Markt and because of its image-forming location within the protected townscape of Gorinchem.
The residential house is intact in principal form, detailing, use of materials and interior, both in terms of layout and detailing.
Nearby in the register
- Kantoorwoning, Grote Markt 16Werk-woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Grote Markt 15Woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Molenstraat 8Werk-woonhuisunder 1 mi
- Bestuursgebouw en onderdl, Grote Markt 17Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.