TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kasteel, buitenplaats, Plein 1

Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kasteel, buitenplaats
Category
onroerend gebouwd
Built
1742 - 1745
Address
Plein 1, 2242 KB Wassenaar
Place
Wassenaar
Province
Zuid-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.14491, 4.39161
Part of complex
525048
Monument number
525049

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries

5 historical maps cover this location, the earliest the 1742 map "Nieuwe kaart der provincie van Holland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving

HOOFDGEBOUW (Baljuwhuis). Het Baljuwhuis ligt aan het plein in de oude dorpskern van Wassenaar. Het huis is in twee fasen gebouwd. Het oudste deel kwam in de jaren 1742-1745 tot stand in opdracht van de baljuw van de heer van Wassenaar, Joan van Gybelant. Het betreft een rechthoekig onderkelderd gebouw van rode baksteen, bestaande uit twee bouwlagen en een zolder onder een afgeplat omlopend schilddak (oorspronkelijk met zakgoot), gedekt met gesmoorde Hollandse pannen. De voorgevel is drie traveeën breed en voorzien van licht getoogde schuifvensters met empire-roedeverdeling in de verhouding 4x4 (begane grond) en 4x2 (verdieping) met een hardstenen onderdorpel. In de hardstenen plint is aan de rechterzijde een keldervenster opgenomen, voorzien van traliewerk. De hoeken van de gevel worden geaccentueerd door iets uitspringende lisenen; het geheel wordt afgesloten door een eenvoudige kroonlijst. De middenpartij springt eveneens iets naar voren en wordt bekroond door het gebeeldhouwde, beschilderde wapen van Johan Hendrik, graaf van Wassenaer van Obdam. Centraal in de middenpartij de ingang, bestaande uit een deur met vierruits bovenlicht, opgenomen in een pilasterstelling in empirestijl. De deur wordt met het bovengelegen schuifvenster verbonden door een eenvoudige houten omlijsting met tussenliggend verbindingsstuk. Voorafgaand aan de deur een hardstenen bordestrap van vier treden. Links en rechts van de trap een hardstenen stoep over de volle breedte van het 18de eeuwse huis. De stoep wordt begrensd door een eenvoudig smeedijzeren spijlenhek dat ook de trap naar de ingang begeleid. In de oostelijke zijgevel centraal op de verdieping een venster als aan de voorzijde en enkele kleinere (ontluchtings)vensters. Aan de achterzijde vensters als aan de voorzijde (echter niet getoogd), voorzien van een houten onderdorpel. Op de bel-étage in de oostelijke travee een dubbele openslaande meerruitsdeur met enkelvoudig bovenlicht. Een houten balkon met aansluitend een houten trap geven toegang tot de tuin. Ter hoogte van het souterrain dubbele openslaande vensters met kleine roedenverdeling. Onder bovengenoemde trap de dienstingang. De aanbouw aan de westzijde van het huis dateert uit 1895 en werd gerealiseerd door de Wassenaarse aannemer G.J. van der Mark. Dit latere deel sluit wat materiaal en vormgeving betreft aan bij het oorspronkelijke gebouw. Aan de voorzijde telt de aanbouw één bouwlaag onder een plat dak, bekroond door een eenvoudige gootlijst en een decoratieve houten balustrade. Aan de achterzijde is dit deel van het gebouw een verdieping hoger opgetrokken, eveneens onder een plat dak waarop twee forse schoorstenen. De aanbouw is twee traveeën breed en aan de voor- en achterzijde voorzien van vensters als in het oorspronkelijke gebouw met houten onderdorpels. De westelijke zijgevel van het 18de eeuwse huis sluit grotendeels aan op de aanbouw. Waar dit niet het geval is, boven het plat aan de voorzijde, is de gevel blind. In de westelijke zijgevel van de aanbouw op de begane grond een deur naar de keuken, aan de rechterzijde geflankeerd door een venster en op de verdieping centraal één schuifvenster als in de achtergevel. De keukendeur geeft via een gemetselde trap (XX) toegang tot de tuin.

Het interieur van het hoofdgebouw kent een vrij gaaf bewaarde historische afwerking, die de bewoners- en ontwikkelingsgeschiedenis van het huis sinds de bouwtijd illustreert. Niet alleen de oorspronkelijke plattegrond en indeling zijn vrijwel ongewijzigd intact gebleven, ook een aanzienlijk deel van het oorspronkelijke houtwerk (deuren, vloeren, betimmeringen) en van het oorspronkelijke hang- en sluitwerk is nog aanwezig. Daarbij zijn er in diverse vertrekken marmeren en houten schoorsteenmantels met betimmerde boezem en stucplafonds, deels uit de bouwtijd, deels uit latere bouwfasen. In de gang een grijs geaderde wit marmeren vloer en een marmeren plint, voorts symmetrisch ingedeelde zijwanden met ter weerszijden van de voordeur gestucte rechthoekige nissen met marmeren onderdorpel en aan het andere eind van de gang twee gepaneelde eiken deuren, waarvan de linker toegang geeft tot de achterliggende gang. Tegenover de voordeur eenzelfde deur met daarboven een marmeren gedenkplaat met inscriptie ter nagedachtenis aan de bouwheer Van Gybelant, daar aangebracht in opdracht van Unico Willem graaf van Wassenaer van Obdam. De stucplafonds (gangen, trappenhuis en diverse vertrekken) zijn allen gedecoreerd met een eenvoudig centraal motief en dateren uit de 18de of de 19de eeuw. In het trappenhuis (oostzijde van het huis) een eiken trap met gepaneelde lambrisering en eenvoudige balustrade uit de bouwtijd, voorzien van decoratief snijwerk met rocaillemotieven. In het souterrain onder anderen een gang, keuken, wijnkelder en provisiekamer; hier onder meer met witjes betegelde wanden, een ingebouwde bedstede, troggewelven, een hardstenen aanrecht/gootsteen met pomp, binnenluiken, kooknis met grote rookkap en oude betegelde vloeren van verschillende aard (marmer/hardsteen, mozaïektegels met decoratieve rand, rode plavuizen).

Waardering

HOOFDGEBOUW (Baljuwhuis) is van algemeen belang:

- Vanwege de ouderdom;

- Vanwege de ontwikkelingsgeschiedenis;

- Vanwege de gaaf bewaarde architectonische vormgeving;

- Vanwege de nagenoeg oorspronkelijke plattegrond en indeling;

- Als representatief voorbeeld van een 18de eeuws patriciershuis dat aan het einde van de 19de eeuw aanzienlijk werd uitgebreid;

- Vanwege de gaaf bewaarde interieurafwerkingen uit de 18de en de 19de eeuw, die de ontwikkelings- en bewoningsgeschiedenis van het huis illustreren;

- Vanwege de kenmerkende ligging binnen de parkaanleg;

- Vanwege de functioneel-ruimtelijke relatie met de andere onderdelen van de buitenplaats.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description

MAIN BUILDING (Baljuwhuis). The Baljuwhuis is located on the square in the old village centre of Wassenaar. The house was built in two phases. The oldest part was constructed in the years 1742-1745 on the orders of the bailiff of the lord of Wassenaar, Joan van Gybelant. It is a rectangular, cellared building of red brick, consisting of two storeys and an attic under a hipped roof with a running eaves gutter (originally with a box gutter), covered with smothered Dutch tiles. The front facade is three bays wide and furnished with slightly arched sash windows with Empire-style glazing bars in the ratio 4x4 (ground floor) and 4x2 (first floor) with a hardstone windowsill. In the hardstone plinth on the right side a cellar window is incorporated, fitted with grillwork. The corners of the facade are accentuated by slightly projecting pilasters; the whole is crowned by a simple cornice. The central section likewise projects slightly forward and is topped by the sculpted, painted coat of arms of Johan Hendrik, Count of Wassenaer van Obdam. Centrally in the central section is the entrance, consisting of a door with four-pane fanlight, set within a pilaster arrangement in Empire style. The door is connected with the sash window above it by a simple wooden frame with an intervening connecting piece. Before the door a hardstone flight of four steps. To the left and right of the steps a hardstone threshold across the full width of the 18th-century house. The threshold is bordered by a simple wrought-iron railing that also guides the steps to the entrance. In the eastern side facade centrally on the first floor a window as on the front and several smaller (ventilation) windows. On the rear side windows as on the front (however not arched), fitted with a wooden windowsill. On the piano nobile in the eastern bay a double casement door with a single fanlight. A wooden balcony with an adjoining wooden staircase provide access to the garden. At the level of the basement double casement windows with small glazing bars. Below the aforementioned staircase the service entrance. The extension on the west side of the house dates from 1895 and was realised by Wassenaar contractor G.J. van der Mark. This later section matches in terms of material and design the original building. On the front the extension has one storey under a flat roof, crowned by a simple gutter line and a decorative wooden balustrade. On the rear this section of the building is one storey higher, likewise under a flat roof on which two substantial chimneys. The extension is two bays wide and on both front and rear furnished with windows as in the original building with wooden windowsills. The western side facade of the 18th-century house largely adjoins the extension. Where this is not the case, above the flat on the front, the facade is blind. In the western side facade of the extension on the ground floor a door to the kitchen, flanked on the right by a window and on the first floor centrally one sash window as in the rear facade. The kitchen door provides via a brickwork staircase (XX) access to the garden.

The interior of the main building has a fairly well-preserved historical finish, which illustrates the occupancy and development history of the house since the time of construction. Not only is the original floor plan and layout virtually unchanged intact, but a considerable part of the original woodwork (doors, floors, panelling) and of the original fittings and hardware is still present. In addition, there are in various rooms marble and wooden chimney mantels with panelled brickwork and stucco ceilings, partly from the time of construction, partly from later building phases. In the hallway a grey-veined white marble floor and a marble plinth, furthermore symmetrically arranged side walls with on either side of the front door stuccoed rectangular niches with marble windowsill and at the other end of the hallway two panelled oak doors, the left one giving access to the hallway beyond. Opposite the front door an identical door with above it a marble memorial plaque with inscription in memory of the building patron Van Gybelant, placed there by order of Unico Willem Count of Wassenaer van Obdam. The stucco ceilings (hallways, stairwell and various rooms) are all decorated with a simple central motif and date from the 18th or 19th century. In the stairwell (east side of the house) an oak staircase with panelled wainscoting and simple balustrade from the time of construction, provided with decorative carving with rocaille motifs. In the basement among others a hallway, kitchen, wine cellar and store room; here among others with white-tiled walls, a built-in bed alcove, barrel-vaulted ceilings, a hardstone sink/washbasin with pump, internal shutters, cooking niche with large range hood and old tiled floors of various kinds (marble/hardstone, mosaic tiles with decorative border, red floor tiles).

Valuation

MAIN BUILDING (Baljuwhuis) is of general importance:

- Because of its age;

- Because of its development history;

- Because of the well-preserved architectural design;

- Because of the virtually original floor plan and layout;

- As a representative example of an 18th-century patrician house that was considerably extended at the end of the 19th century;

- Because of the well-preserved interior finishes from the 18th and 19th centuries, which illustrate the development and occupation history of the house;

- Because of its characteristic location within the park layout;

- Because of the functional-spatial relationship with the other components of the country estate.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map