Rijksmonumentenregister · Netherlands
Pakhuis, Kanaalkade 16
Alkmaar, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Opslag
- Function
- Pakhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1870
- Address
- Kanaalkade 16, Locatie: Centrum, 1811 LP Alkmaar (and others)
- Place
- Alkmaar
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.63282, 4.75096
- Monument number
- 524919
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
PAKHUIS/FABRIEKSPAND in sobere eclectische trant uit de tweede helft van de 19de eeuw en naastgelegen KOLENLOODS in Art Nouveautrant uit 1906, in 1939 samengevoegd tot één bedrijfspand. De kolenloods aan de Pieterstraat werd ontworpen door de Alkmaarse architect P.N. Leguit (Zaandam 1874 - Alkmaar 1941) in opdracht van het bedrijf van H.J. Vonk en Zoon.
Het pakhuis werd in 1917 en 1919 naar ontwerp van de architect E. Kalverboer en in opdracht van de firma P. Hekket & Co verbouwd tot papierwarenfabriek. Het bestaande gebouw werd met circa éénderde verlengd en de kap enkele decimeters verhoogd zodat de zolderruimte beter te benutten was. In 1919 werden onder meer enkele bestaande deuren en vensters vervangen door grote getoogde kruisvensters en de luiken van de rondboogvensters op de verdieping maakten plaats voor vierruits ramen. De panden zijn zeer beeldbepalend gesitueerd op de hoek van de Kanaalkade en de Pieterstraat.
Omschrijving
Het pakhuis heeft een nagenoeg rechthoekig grondplan en telt twee bouwlagen onder een zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de Kanaalkade. Op het achterste (Z) dakschild liggen gesmoorde Hollandse pannen; het voorschild (N) is gedekt met gesmoorde verbeterde Hollandse pannen. De oorspronkelijke buitenmuren zijn opgetrokken in bruinrode handvormsteen waalformaat in kruisverband met snijvoeg. De latere uitbreiding is uitgevoerd in rode machinale baksteen waalformaat in kruisverband met snijvoeg. De zijgevels worden afgesloten door een houten bakgoot op gemetselde consoles. De voor- en achtergevel zijn uitgevoerd als tuitgevel en afgedekt met een rollaag. De tuitgevel voor is langs de randen afgezet met een platte muizentand. De vensters op de begane grond hebben betonnen lekdorpels; de lekdorpels van de verdiepingvensters zijn uitgevoerd als een gecementeerde rollaag. Alle ramen zijn voorzien van een kleine roedenverdeling. In de voorgevel (O) aan de Pieterstraat links een deur met zesruits raam en daarboven een halfrond zesruits bovenlicht. In het midden bevindt zich zowel beneden als op de eerste verdieping een getoogd kruisvenster met twee vaste zesruits onderramen waarboven twee zesruits valramen. Rechts hiervan heeft de begane grond een rondboogvenster voorzien van een vast zesruits onderraam waarboven een zesruits valraam. Ter weerszijden van het kruisvenster op de eerste verdieping bevindt zich een kleiner rondboogvenster met vierruits onderraam en gietijzeren bovenlicht. Middenboven bevindt zich een getoogde dubbele pakhuisdeur van opgeklampte kraalschroten met in beide deurhelften een vierruits raam. De segmentboog boven de deur is opgebouwd uit afwisselendd gele en bruinrode baksteen. De voorgevel telt zeven muurankers: twee ter hoogte van beide verdiepingsvloeren, en drie langs de randen van de tuitgevel.
De langgerekte rechterzijgevel (N) aan de Kanaalkade wordt tot aan de latere verlenging door vier lisenen geleed in een zeer brede middentravee en twee smallere zijtraveeën. Ter weerszijden van de twee middenste lisenen bevindt zich op de begane grond een getoogd kruisvenster als in de voorgevel en hierboven op de verdieping een paar rondboogvensters vergelijkbaar met die op de eerste verdieping van de voorgevel maar enigszins groter. De begane grond is tussen de twee middenste kruisvensters voorzien van twee rondboogvensters als rechtsonder in de voorgevel. Ter hoogte van de verdiepingsbalklagen zijn muurankers aangebracht. Het naderhand aangebouwde rechter gedeelte, dat trapsgewijs het schuine beloop van de rooilijn volgt, heeft op de begane grond van links naar rechts een dubbele deur met getoogd bovenlicht, twee kleine vierruits vensters, een smal venster, en een paneeldeur met achtruits bovenlicht. De eerste verdieping is van links naar rechts voorzien van een getoogd venster waarin twee schuiframen met zesruits bovenlichten, een smal venster met vierruits bovenlicht en twee vensters met achtruits bovenlichten.
De door de kolenloods grotendeels aan het oogg onttrokken linkerzijgevel (W) telt zowel op de begane grond als de eerste verdieping vier halfronde gietijzeren vensters. Beide panden staan met elkaar in verbinding door een paneeldeur rechts op de begane grond en een brede schuifdeur links.
Bovenin de achtergevel (N) bevindt zich een getoogd venster met zesruits bovenlicht. De uitkragende bovenrand van de gevel is voorzien van vijf muurankers. De op nagenoeg rechthoekig grondplan gebouwde kolenloods naast en evenwijdig aan het pakhuis telt één bouwlaag onder een zadeldak met een bitumineuze dekking en in beide dakschilden een lichtstraat voorzien van draadglas. De door vier lisenen in drie traveeën gelede voorgevel (O) heeft een plint en is opgetrokken in rode machinale baksteen waalformaat in kruisverband met snijvoeg. Het muurwerk wordt verlevendigd door banden van gele verblendsteen, onder meer ter hoogte van de onder- en bovenzijde van de vensters. De laatste hebben lekdorpels van schuingeplaatste dito baksteen. In de segmentbogen boven de vensters is eveneens gele verblendsteen toegepast (in het midden en bij de boogaanzetten). De twee zijtraveeën van de symmetrische voorgevel zijn voorzien van een getoogd kruisvenster en worden afgesloten door een deklijst die de schuine lijn van het zadeldak volgt. In de door een rechte kroonlijst afgesloten hogere en bredere middentravee bevindt zich van onder naar boven een brede dubbele paneeldeur met een getoogd tweedelig bovenlicht, een fries (hierop stond vroeger "H.J. VONK EN ZOON" vermeld), een breed getoogd kruisvenster en bovenin een ijzeren vlaggenstokhouder uit de bouwtijd. De onderramen van de drie kruisvensters worden door één of twee staande roeden in tweeën (begane-grondvensters) of drieën (verdiepingsvenster) gedeeld. De bovenlichten, ook die boven de deur, zijn voorzien van een zesruits raam. De vier boven de gevel uitstekende lisenen worden bekroond door een geprofileerde deksteen. De twee middelste lisenen zijn ter hoogte van de kroonlijst van de middentravee voorzien van een art nouveau sieranker. De kroonlijst zelf is gedecoreerd met een rij verdiepte rondjes. De linkerzijgevel (Z) en achtergevel (W) van de kolenloods worden door omringende bebouwing aan het oog onttrokken (een rechterzijgevel ontbreekt omdat de linkerzijgevel van het pakhuis als zodanig dienst doet).
INTERIEUR. Inwendig verkeren beiden panden nog merendeels in de oorspronkelijke staat. Het pakhuis heeft onder meer verdiepingsbalklagen met brede vloerdelen en een met brede delen beschoten gordingenkap. De brede ruimte van de voormalige kolenloods wordt overkapt door een met smalle delen beschoten gordingenkap. Deze rust op acht houten vakwerkspanten die gedragen worden door wandstijlen in de vorm van ijzeren I-balken voorzien van een klein houten korbeel. Tussen de makelaars van de spanten bevinden zich kruisschoren.
Waardering
Het samengestelde bedrijfspand is van algemeen belang vanwege de architectuur- en cultuurhistorische waarde als grotendeels gaaf bewaard en representatief voorbeeld van industrieel erfgoed uit de periode 1850-1940. Het gebouw heeft situationele waarde vanwege de beeldbepalende ligging aan de Kanaalkade in een gedeelte van de binnenstad waar overwegend pakhuizen en fabriekspanden staan.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
WAREHOUSE/FACTORY BUILDING in austere eclectic style from the second half of the 19th century and adjacent COAL SHED in Art Nouveau style from 1906, combined in 1939 into one business building. The coal shed on the Pieterstraat was designed by Alkmaar architect P.N. Leguit (Zaandam 1874 - Alkmaar 1941) on behalf of the business of H.J. Vonk en Zoon.
The warehouse was remodeled in 1917 and 1919 according to a design by architect E. Kalverboer and on behalf of the firm P. Hekket & Co into a paper goods factory. The existing building was extended by approximately one third and the roof was raised by several decimeters so that the attic space could be used better. In 1919, among other things, several existing doors and windows were replaced by large arched cross windows and the shutters of the round-arched windows on the upper floor were replaced by four-pane windows. The buildings are very striking in situation at the corner of the Kanaalkade and the Pieterstraat.
Description
The warehouse has an almost rectangular ground plan and comprises two storeys under a gabled roof with the ridge line parallel to the Kanaalkade. On the rear (S) roof slope are laid smoked Dutch tiles; the front slope (N) is covered with smoked improved Dutch tiles. The original outer walls are built in brownish-red handformed brick waalformat in cross bond with cut joint. The later extension is executed in red machine-made brick waalformat in cross bond with cut joint. The side gables are finished with a wooden gutter on mortared consoles. The front and rear gables are executed as spout gables and covered with a roll layer. The front spout gable is bordered along the edges with a flat mouse tooth. The windows on the ground floor have concrete drip mouldings; the drip mouldings of the upper floor windows are executed as a cemented roll layer. All frames are provided with small glazing bars. In the front facade (E) on the Pieterstraat on the left a door with six-pane window and above it a semi-circular six-pane fanlight. In the middle there is both at ground level and on the first floor an arched cross window with two fixed six-pane lower windows above which two six-pane casement windows. To the right of this the ground floor has a round-arched window with a fixed six-pane lower window and above it a six-pane casement window. On either side of the cross window on the first floor there is a smaller round-arched window with four-pane lower window and cast iron fanlight. In the middle above there is an arched double warehouse door of clinched bead-scraped boards with in both door halves a four-pane window. The segmental arch above the door is built up from alternating yellow and brownish-red bricks. The front facade has seven wall anchors: two at the height of both floor levels, and three along the edges of the spout gable.
The elongated right side gable (N) on the Kanaalkade is articulated by four pilasters as far as the later extension into a very wide central bay and two narrower side bays. On either side of the two middle pilasters there is on the ground floor an arched cross window as in the front facade and above on the upper floor a pair of round-arched windows comparable to those on the first floor of the front facade but slightly larger. The ground floor is provided between the two middle cross windows with two round-arched windows as on the lower right of the front facade. At the height of the floor beam levels wall anchors are installed. The later added right section, which follows the sloping line of the building line in steps, has on the ground floor from left to right a double door with arched fanlight, two small four-pane windows, a narrow window, and a panel door with eight-pane fanlight. The first floor is provided from left to right with an arched window containing two sash windows with six-pane fanlights, a narrow window with four-pane fanlight and two windows with eight-pane fanlights.
The left side gable (W) which is largely hidden from view by the coal shed has on both the ground floor and the first floor four semicircular cast iron windows. Both buildings are connected to each other by a panel door on the right at ground level and a wide sliding door on the left.
At the top of the rear gable (N) there is an arched window with six-pane fanlight. The projecting top edge of the gable is provided with five wall anchors. The coal shed built on an almost rectangular ground plan next to and parallel to the warehouse has one storey under a gabled roof with bituminous covering and in both roof slopes a skylight provided with wired glass. The front gable (E) articulated by four pilasters into three bays has a plinth and is built up in red machine-made brick waalformat in cross bond with cut joint. The masonry is enlivened by bands of yellow facing brick, among others at the height of the bottom and top of the windows. The latter have drip mouldings of angled bricks of the same type. In the segmental arches above the windows yellow facing brick is also applied (in the middle and at the arch springing). The two side bays of the symmetrical front facade are provided with an arched cross window and are finished with a drip moulding that follows the sloping line of the gabled roof. In the higher and wider central bay finished with a straight cornice there is from bottom to top a wide double panel door with an arched two-part fanlight, a frieze (on which "H.J. VONK EN ZOON" was formerly noted), a wide arched cross window and at the top an iron flagpole holder from the building period. The lower windows of the three cross windows are divided by one or two vertical glazing bars into two (ground floor windows) or three (upper floor window). The fanlights, including those above the door, are provided with a six-pane window. The four pilasters projecting above the gable are crowned with a moulded coping stone. The two middle pilasters are provided at the height of the cornice of the central bay with an Art Nouveau ornamental wall anchor. The cornice itself is decorated with a row of indented circles. The left side gable (S) and rear gable (W) of the coal shed are hidden from view by surrounding buildings (a right side gable is absent because the left side gable of the warehouse serves as such).
INTERIOR. Inwardly both buildings are still largely in original condition. The warehouse has among other things floor beam levels with wide floor boards and a large-section boarded gording roof truss. The broad space of the former coal shed is covered by a narrow-section boarded gording roof truss. This rests on eight wooden braced roof trusses which are supported by wall posts in the form of iron I-beams provided with a small wooden corbel. Between the members of the trusses there are cross braces.
Valuation
The combined business building is of general importance because of its architectural and cultural-historical value as a largely well-preserved and representative example of industrial heritage from the period 1850-1940. The building has situational value because of its striking location on the Kanaalkade in a part of the city center where warehouses and factory buildings predominantly stand.
Nearby in the register
- Kaaspakhuis, Pieterstraat 3Opslagunder 1 mi
- Kolenloods, Kanaalkade 17Opslagunder 1 mi
- Opslag, Pieterstraat 10Opslagunder 1 mi
- Koning-WillemshuisWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.