Rijksmonumentenregister · Netherlands
St. Theresiaschool/St. Agnesschool
Alkmaar, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1927
- Address
- Koornlaan 2, Locatie: Nassaukwartier, 1815 GE Alkmaar (and others)
- Place
- Alkmaar
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.63233, 4.73941
- Part of complex
- 524885
- Monument number
- 524886
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1915 map "19 Alkmaar" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
SCHOOLGEBOUW uit 1927 behorende tot het schoolcomplex aan de Koornlaan. In het gebouw waren twee scholen ondergebracht: een meisjesschool genaamd "St. Agnesschool" en in het linker gedeelte een kleuterschool genaamd "St. Theresiaschool".
N.B. De moderne aanbouw (toestellenberging) tegen de voorzijde van de gymnastiekzaal maakt geen deel uit van de bescherming.
Omschrijving
In een brede U-vorm rond een rechthoekig schoolplein opgetrokken schoolgebouw bestaande uit een rechthoekig hoofdvolume van twee bouwlagen onder een zadeldak met de noklijn evenwijdig aan de Koornlaan en twee dwarsvleugels. De eveneens op rechthoekig grondplan gebouwde rechter (ZO) dwarsvleugel (hierin bevindt zich de gymnastiekzaal die tevens dienst deed als filmzaal) heeft een hoogte van anderhalve bouwlaag en een zadeldak met de noklijn haaks op de Koornlaan. De op onregelmatig grondplan opgetrokken linker vleugel (de voormalige Theresiaschool) bestaat uit een langs de Koornlaan gesitueerd rechthoekig volume van één bouwlaag met zadeldak, waarachter een L-vormig bouwlichaam samengesteld uit twee korte haakse vleugels van twee bouwlagen onder afzonderlijke schilddaken met daartussen een achthoekige koepel onder een steil achtzijdig tentdak bekroond door een terracotta kruis. De korte vleugel rechts van de koepel sluit onder een geringe gevelsprong aan tegen het hoofdvolume. Tegen de rechterzijgevel (ZO) van het lage bouwvolume aan de Koornlaan bevindt zich een driezijdige erker onder een dito dak. Dit dak is evenals het koepeldak gedekt met rode leipannen; op alle overige daken liggen rode verbeterde Hollandse pannen. Het gebouw telt twee schoorstenen van gele baksteen waarop een overkragende dekplaat van uitgewassen grindbeton: een kleine vierkante voorbij het midden van de nok van de gymnastiekzaal en een rechthoekige schoorsteen linksachter op het dak van de hoofdvleugel. Op alle daken staan verder rechthoekige ventilatie-uitbouwtjes waarvan de zijkanten en het zadeldak gedekt zijn met rode leipannen: twee op elk van de drie zadeldaken en één op beide schilddaken. Onderlangs de diverse dakvlakken bevinden zich houten bakgoten. Het buitenmuurwerk is opgetrokken in gele machinale baksteen waalformaat in kruisverband met licht verdiepte voeg boven een trasraam van rode machinale waalsteen in kruisverband met snijvoeg. De topgevels worden afgesloten door een platte muizentand. Alle vensters zijn, tenzij anders vermeld, uitgevoerd in staal en voorzien van één of twee horizontale roeden. De meeste vensters zijn groepsgewijs geplaatst en voorzien van een gemeenschappelijke latei en lekdorpel van uitgewassen grindbeton. Bij vensters met een bovenlicht is het kalf eveneens uitgevoerd in uitgewassen grindbeton. De voorgevel (ZW) is voorzien van een middenrisaliet onder een met rode verbeterde Hollandse pannen gedekt zadeldak dat gedeeltelijk insnijdt in het hoofddak. De middenrisaliet heeft op de begane grond een dubbel eikenhouten paneeldeur met in elke deurhelft een serie van vijf liggende ramen boven elkaar. Vóór de deur bevindt zich een portiek voorzien van twee gemetselde hoekpijlers en een topgevel waarachter een klein zadeldak gedekt met rode verbeterde Hollandse pannen. De gemetselde pijlers hebben een kapiteel in de vorm van een staande muizentand tussen twee uitkragende lagen rode baksteen. De portiekvloer is uitgevoerd in hardsteen en voorzien van een stalen rooster. Onderin de rechter zijmuur van de portiek bevindt zich een eerste steen van hardsteen waarop de volgende tekst staat vermeld: "VAN DEZE 3 SCHOLEN WERD DE EERSTE STEEN GELEGD DOOR DEN Z.E.H. E.P. RENGS. DEKEN VAN ALKMAAR, OP 5 MEI 1927." De middenrisaliet heeft op de eerste verdieping drie drieruits vensters en een topgevel waarin een opliggend Latijns kruis van uitgewassen grindbeton. In de smalle zijgevels van de middenrisliet bevindt zich een tweeruits venster. Zowel links als rechts van de middenrisaliet telt de voorgevel op beide bouwlagen twee vensterpartijen bestaande uit vijf drieruits vensters met tweeruits bovenlichten. De buitenste en middenste vensters zijn uitgevoerd als draairaam met daarboven een uitzetraam als bovenlicht. De twee korte vleugels van het voormalige kleuterschoolgedeelte hebben beneden en boven een vergelijkbare vijfdelige vensterpartij (ten behoeve van de kleuters zijn deze enigszins lager in de gevel geplaatst). In de afgeschuinde hoek tussen de korte vleugels bevindt zich een uitgebouwd driezijdig portaal met plat dak van beton en in de smalle buitenste gevelvlakken een tweeruits venster. Hiertegen is middenvoor een ondiepe lagere uitbouw opgetrokken onder een plat betonnen dak met aan de voorkant een ruim overstek. Boven de aansluiting van het laatstgenoemde dak tegen de schuine voorzijde van de portaaluitbouw bevinden zich drie liggende glas-in-loodvensters. De zijkanten van de kleine uitbouw zijn voorzien van een tweeruits venster en in de voorkant bevindt zich een dubbele eikenhouten deur met in elke deurhelft vijf liggende ruiten. De deur wordt geflankeerd door manshoge muurpijlers. In de afgeschuinde hoek boven de portaaluitbouw bevinden zich op de eerste verdieping drie tweeruits vensters waaronder een rechthoekig tegeltableau met de naam "ST. THERESIASCHOOL" (thans door een bord met de huidige naam van het gebouw aan het oog onttrokken). De achthoekige tamboer van de koepel erboven heeft in elke zijde één paar tweeruits vensters. De driezijdige erker tegen de rechterzijgevel (ZO) van het lage bouwvolume aan de Koornlaan telt in elke zijde drie drieruits vensters (een vast middenraam tussen twee draairamen). De penanten tussen de vensters zijn evenals de doorgaande lekdorpel en latei onder respectievelijk boven de vensters uitgevoerd in grindbeton. Bovenin de topgevel van de rechterzijgevel zelf is een smal gietijzeren rooster aangebracht. In de voorgevel (ZW) van het lage bouwvolume bevindt zich een vergelijkbare vensterpartij als in de zijvleugels, met zeven drieruits vensters waarboven tweeruits valramen. De oneven vensters zijn uitgevoerd als draairaam. In de linkerzijgevel (NW) van het lage bouwdeel bevindt zich links en rechts een paar drieruits vensters met tweeruits bovenlichten. Links tegen het lage bouwvolume bevindt zich een lange uitgebouwde gang met een plat dak en drie paar liggende valramen voorzien van glas-in-lood. De terugliggende eerste verdieping van de noordwestgevel is boven de gang gesloten. In het smalle muurdeel links van de gang bevindt zich een opgeklampte deur (naar de bergruimte) waarnaast rechts een tweeruits draairaam en waarboven op de verdieping twee glas-in-loodramen. Links van dit muurdeel springt de linkerzijgevel terug via een schuingeplaatst gevelvlak waarin een dubbele deur (met in elke deurhelft vijf liggende ruiten) geflankeerd door vijfruits zijramen. Boven deze ingang bevinden zich drie liggende glas-in-loodramen, en nog hoger, op de eerste verdieping, drie staande glas-in-loodramen. Het terugliggende geveldeel uiterst links telt bovenin nog twee van de laatstgenoemde vensters.
De gymnastiezaal rechts van het schoolplein is voorzien van hoog in de gevels geplaatste vensters. In de voorgevel (ZW) bevindt zich een serie van zes drieruits vensters en daarboven, midden in de topgevel, een rondvenster waarin een vierkant raam. De zijgevels van de gymnastiekzaal zijn voorzien van paarsgewijs geplaatste drieruits vensters (om en om twee valramen en twee vaste ramen): in de linkerzijgevel (NW) vier paar en in de rechterzijgevel (ZO) zes paar. De onderrand van rode baksteen is ter plaatse van deze vensters verhoogd tot aan de lekdorpels. In het rechter gedeelte van de rechterzijgevel bevinden zich op de begane grond drie kleine vensters en rechts hiervan een tweetal drieruits vensters. Hierboven heeft de eerste verdieping een paar tweeruits vensters waarnaast links twee kleine vensters. De achtergevel (NO) van het hoofdvolume wordt geleed door twee risalieten voorzien van een zadeldak en op elke bouwlaag vier tweeruits valramen met ondoorzichtig glas (hierachter zijn de toiletten gesitueerd). Tussen beide risalieten telt de achtergevel zowel op de begane grond als de eerste verdieping drie paar tweeruits glas-in-loodramen. Het smalle geveldeel links van de linker risaliet is op beide bouwlagen voorzien van twee van dergelijke vensters. Rechts van de rechter risaliet bevinden zich beneden twee paar vensters als laatstgenoemd en boven een vijfdelige vensterpartij als in de voorgevel. Het risalerende linker gedeelte van de achtergevel heeft rechts een portaaluitbouw met plat dak en links een paar drieruits draairamen waarboven op de verdieping twee tweeruits draairamen. In de voorgevel (NO) van de portaaluitbouw bevinden zich drie kleine glas-in-loodramen en in de linkerzijgevel (ZO) een dubbele deur voorzien van twee liggende ramen in elke deurhelft en een houten luifel. Boven de portaaluitbouw is de eerste verdieping voorzien van een plat dak en twee paar tweeruits glas-in-loodramen. Het linker gedeelte van het risalerende linker geveldeel is uitgevoerd als topgevel. Ter hoogte van de voormalige Theresiaschool is de achtergevel meer naar voren geplaatst waardoor deze direct grenst aan de achterliggende Hoevervaart. Dit ongelede rechter gedeelte van de achtergevel telt op de begane grond tien vensters: links een groep van vijf tweeruits vensters waarvan de tweede en vierde uitgevoerd zijn als tuimelraam, in het midden een drietal drieruits vensters (de middenste met een vast raam, de buitenste met een draairaam) en rechts twee kleine liggende vensters. De begane grondmuur zet zich langs de Hoevervaart in noordwestelijke richting voort als een hoge muur voorzien van een liggend spaarveld. Het rechter gedeelte van de achtergevel heeft op de eerste verdieping links vijf drieruits vensters, waarvan de tweede en vierde met draairaam, en in het midden twee tweeruits vensters. Rechtsboven bevinden zich ter hoogte van het achterliggende trappenhuis drie glas-in-loodvensters.
INTERIEUR. Het interieur is nog grotendeels oorspronkelijk en bevat onder meer tegelvloeren en glas-in-loodramen in art-décostijl, betegelde lambriseringen, en twee ruime trappenhuizen voorzien van een bordestrap met hardstenen treden en een rijke smeedijzeren trapleuning. Tegen de muur boven het trapbordes in de voormalige kleuterschool bevindt zich een uit rechthoekige volumes samengestelde hardstenen sokkel met daarop een gepolychromeerd gipsen beeld van de heilige Theresia. De tegellambriseringen in het kleuterschoolgedeelte zijn voorzien van in totaal acht veelkleurige tegeltableaus waarop een sprookje wordt uitgebeeld. De kleuterschool heeft een ruime achthoekige centrale hal in art-décostijl overwelfd door een spitse achtzijdige binnenkoepel van kleurig glas-in-lood. De acht tot aan de vloer doorlopende ribben van de binnenkoepel zijn bekleed met bruingemêleerde en lichtgroengemêleerde tegels en, langs de randen, gemêleerde golfrandjes in zwart en goud. De hal heeft een hardstenen plint waarboven de wanden volledig betegeld zijn met bruingemêleerde (rond de deuren en tegeltableaus) en lichtgroengemêleerde tegels. Twee tegenoverliggende zijden van de hal zijn voorzien van een veelkleurig tegeltableau voorstellend Maria met Kind (ZO) en een engel die een kind geleidt (NW). Eén wand heeft een nis waarvoor een groot Christusbeeld vergezeld van twee kleine kinderen. Boven de nis bevindt zich een tegeltableau met de tekst "LAAT DE KINDEREN TOT MIJ KOMEN". In de vijf overige zijden van de achthoekige hal bevindt zich een dubbele deur voorzien van twee glas-in-loodramen. De hal heeft een vloer van gegolfde tegeltjes in diverse kleuren. In het midden van de vloer staat een kruisvormige sokkel bekleed met bruine tegels. Het beschoten achtzijdige koepeldak rust op acht houten korbelen ter hoogte van de tamboer. De tamboer wordt op zijn beurt gedragen door een vierkante constructie van (vier) stalen H-balken die zijn opgelegd in vier van de acht zijden van de achthoekige ruimte rond de glas-in-lood binnenkoepel.
Waardering
Het schoolgebouw, de voormalige "St. Agnesschool" en "St. Theresiaschool", uit 1927 is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde als historisch-functioneel onderdeel van het gave rooms-katholiek scholencomplex "Koornlaan" in de kenmerkende stijl van de interbellum-architectuur. Het rijke art déco interieur van de voormalige kleuterschool is van grote kunsthistorische waarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SCHOOL BUILDING from 1927 belonging to the school complex at the Koornlaan. The building housed two schools: a girls' school called "St. Agnesschool" and in the left section a kindergarten school called "St. Theresiaschool".
N.B. The modern extension (equipment storage) against the front of the gymnasium does not form part of the protection.
Description
A school building erected in a broad U-shape around a rectangular school playground consisting of a rectangular main volume of two storeys under a gabled roof with the ridge line parallel to the Koornlaan and two transverse wings. The right (SE) transverse wing, also built on a rectangular ground plan (containing the gymnasium which also served as a cinema hall), has a height of one and a half storeys and a gabled roof with the ridge line perpendicular to the Koornlaan. The left wing (the former Theresiaschool), erected on an irregular ground plan, consists of a rectangular volume situated along the Koornlaan of one storey with a gabled roof, behind which an L-shaped building body composed of two short perpendicular wings of two storeys under separate hipped roofs with between them an octagonal cupola under a steep eight-sided tent roof crowned by a terracotta cross. The short wing to the right of the cupola closes under a slight gable projection against the main volume. Against the right side gable (SE) of the low building volume on the Koornlaan is situated a three-sided oriel under a matching roof. This roof, like the cupola roof, is covered with red slate; on all other roofs red improved Dutch tiles are laid. The building has two chimneys of yellow brickwork on which an overhanging coping of leached gravel concrete: a small square chimney past the centre of the ridge of the gymnasium and a rectangular chimney in the back left on the roof of the main wing. On all roofs there are furthermore rectangular ventilation extensions of which the sides and the gabled roof are covered with red slate: two on each of the three gabled roofs and one on both hipped roofs. Along the underside of the various roof surfaces are wooden gutters. The external brickwork is built in yellow machine-made brick of waal format in English bond with lightly recessed joint above a sill course of red machine-made waal brick in English bond with flush joint. The gable ends are terminated by a flat dentil. All windows are, unless stated otherwise, executed in steel and provided with one or two horizontal glazing bars. Most windows are placed in groups and provided with a common lintel and drip moulding of leached gravel concrete. For windows with a fanlight, the transom is likewise executed in leached gravel concrete. The front elevation (SW) is provided with a central risalit under a gabled roof covered with red improved Dutch tiles which partially cuts into the main roof. The central risalit has on the ground floor a double oak panel door with in each door leaf a series of five horizontal lights one above the other. Before the door is a porch provided with two brick corner pillars and a gable end behind which a small gabled roof covered with red improved Dutch tiles. The brick pillars have a capital in the form of a standing dentil between two overhanging courses of red brick. The porch floor is executed in sandstone and provided with a steel grating. At the bottom of the right side wall of the porch is a foundation stone of sandstone on which the following text is inscribed: "THE FIRST STONE OF THESE 3 SCHOOLS WAS LAID BY THE REVEREND E.P. RENGS. DEAN OF ALKMAAR, ON 5 MAY 1927." The central risalit has on the first floor three three-light windows and a gable end in which an applied Latin cross of leached gravel concrete. In the narrow side elevations of the central risalit is situated a two-light window. Both left and right of the central risalit the front elevation counts on both storeys two window groups consisting of five three-light windows with two-light fanlights. The outer and centre windows are executed as casement windows with above them a hopper light as fanlight. The two short wings of the former kindergarten section have below and above a similar five-part window group (for the sake of the children these are placed somewhat lower in the elevation). In the chamfered corner between the short wings is situated an outbuilding three-sided porch with flat concrete roof and in the narrow outer gable surfaces a two-light window. Against this is built in the centre front a shallow lower outbuilding under a flat concrete roof with at the front a generous overhang. Above the junction of the latter roof against the sloped front of the porch outbuilding are three horizontal glass-in-lead windows. The sides of the small outbuilding are provided with a two-light window and in the front is situated a double oak door with in each door leaf five horizontal lights. The door is flanked by man-high wall pillars. In the chamfered corner above the porch outbuilding are situated on the first floor three two-light windows below which a rectangular tile tableau with the name "ST. THERESIASCHOOL" (now concealed from view by a board with the current name of the building). The octagonal drum of the cupola above has in each side one pair of two-light windows. The three-sided oriel against the right side elevation (SE) of the low building volume on the Koornlaan counts in each side three three-light windows (a fixed centre light between two casement windows). The pilasters between the windows are, like the continuous drip moulding and lintel below respectively above the windows, executed in gravel concrete. At the top of the gable end of the right side elevation itself is a narrow cast-iron grating fitted. In the front elevation (SW) of the low building volume is situated a similar window group as in the side wings, with seven three-light windows above which two-light hopper lights. The uneven windows are executed as casement windows. In the left side elevation (NW) of the low building section are situated left and right a pair of three-light windows with two-light fanlights. Against the left of the low building volume is situated a long outbuilding corridor with a flat roof and three pairs of horizontal hopper lights provided with glass-in-lead. The recessed first floor of the northwest elevation is closed above the corridor. In the narrow wall section left of the corridor is situated an applied door (to the storage room) beside which to the right is a two-light casement window and above on the floor two glass-in-lead windows. Left of this wall section the left side elevation recedes via a sloped gable surface in which is a double door (with in each door leaf five horizontal lights) flanked by five-light side lights. Above this entrance are situated three horizontal glass-in-lead windows, and higher still, on the first floor, three upright glass-in-lead windows. The recessed gable section at the far left counts at the top still two of the latter-mentioned windows.
The gymnasium to the right of the school playground is provided with windows placed high in the elevations. In the front elevation (SW) is situated a series of six three-light windows and above, in the middle of the gable end, a round window in which is a square light. The side elevations of the gymnasium are provided with windows placed in pairs of three-light windows (alternating two hopper lights and two fixed lights): in the left side elevation (NW) four pairs and in the right side elevation (SE) six pairs. The base course of red brick is at the location of these windows raised up to the drip mouldings. In the right section of the right side elevation are situated on the ground floor three small windows and to the right of these two three-light windows. Above this the first floor has a pair of two-light windows beside which to the left are two small windows. The rear elevation (NE) of the main volume is articulated by two risalits provided with a gabled roof and on each storey four two-light hopper lights with obscured glass (behind which are situated the toilets). Between both risalits the rear elevation counts both on the ground floor and the first floor three pairs of two-light glass-in-lead windows. The narrow gable section left of the left risalit is on both storeys provided with two such windows. To the right of the right risalit are situated below two pairs of windows as last-mentioned and above a five-part window group as in the front elevation. The projecting left section of the rear elevation has on the right a porch outbuilding with flat roof and on the left a pair of three-light casement windows above which on the floor two two-light casement windows. In the front elevation (NE) of the porch outbuilding are situated three small glass-in-lead windows and in the left side elevation (SE) a double door provided with two horizontal lights in each door leaf and a wooden hood. Above the porch outbuilding the first floor is provided with a flat roof and two pairs of two-light glass-in-lead windows. The left section of the projecting left gable section is executed as a gable end. At the height of the former Theresiaschool the rear elevation is positioned further forward thereby directly bordering the Hoevervaart behind it. This unarticulated right section of the rear elevation counts on the ground floor ten windows: on the left a group of five two-light windows of which the second and fourth are executed as hopper windows, in the middle three three-light windows (the centre one with a fixed light, the outer ones with a casement window) and on the right two small horizontal windows. The ground floor wall continues along the Hoevervaart in a north-westerly direction as a high wall provided with a horizontal spare field. The right section of the rear elevation has on the first floor on the left five three-light windows, of which the second and fourth with casement window, and in the middle two two-light windows. To the right above at the height of the back stairwell are situated three glass-in-lead windows.
INTERIOR. The interior is still largely original and contains among others tile floors and glass-in-lead windows in art deco style, tiled wainscoting, and two spacious stairwells provided with a flight of stairs with sandstone steps and a rich wrought-iron stair rail. Against the wall above the landing in the former kindergarten school is situated a sandstone plinth composed of rectangular volumes on which a polychrome plaster statue of Saint Theresia. The tile wainscotings in the kindergarten section are provided with a total of eight multicoloured tile tableaux depicting a fairy tale. The kindergarten school has a spacious octagonal central hall in art deco style vaulted by a pointed eight-sided inner cupola of coloured glass-in-lead. The eight ribs of the inner cupola extending to the floor are clad with brown-flecked and light-green-flecked tiles and, along the edges, flecked wave borders in black and gold. The hall has a sandstone plinth above which the walls are completely tiled with brown-flecked (around the doors and tile tableaux) and light-green-flecked tiles. Two opposite sides of the hall are provided with a multicoloured tile tableau depicting Mary with Child (SE) and an angel guiding a child (NW). One wall has a niche in front of which is a large Christ statue accompanied by two small children. Above the niche is a tile tableau with the text "LET THE CHILDREN COME TO ME". In the five remaining sides of the octagonal hall is situated a double door provided with two glass-in-lead windows. The hall has a floor of corrugated tiles in various colours. In the middle of the floor stands a cross-shaped plinth clad with brown tiles. The boarded octagonal cupola roof rests on eight wooden corbels at the height of the drum. The drum is in turn supported by a square construction of (four) steel H-beams which are resting in four of the eight sides of the octagonal space around the glass-in-lead inner cupola.
Valuation
The school building, the former "St. Agnesschool" and "St. Theresiaschool", from 1927 is of general importance because of its cultural and architectural historical value as a historically-functional component of the well-preserved Roman Catholic school complex "Koornlaan" in the characteristic style of interbellum architecture. The rich art deco interior of the former kindergarten school is of great art-historical value.
Nearby in the register
- Schoolgebouw, Koornlaan 23Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Geestersingel 11Werk-woonhuisunder 1 mi
- Pastorie(F), Nassaulaan 4Kerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- St. JosephkerkKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.