TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Landhuis, Landgoed De Wittenburg 1

Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kasteel, buitenplaats
Function
Landhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1899 - 1900
Address
Landgoed De Wittenburg 1, 2244 BV Wassenaar
Place
Wassenaar
Province
Zuid-Holland
Country
Netherlands
Coordinates
52.11135, 4.36441
Part of complex
524629
Monument number
524630

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "Chromo lithographische kaart 's Gravenhage en omstreken : Leiden, Delft, de Katwijken, Hazerswoude, Bergschenhoek, 's Gravezande enz." (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding complexonderdeel 1

Hoofdonderdeel van de historische buitenplaats De Wittenburg wordt gevormd door het WOONHUIS van het type landhuis in Neo-Hollandse Renaissance is in 1899-1900 gebouwd in opdracht van Jonkheer J.M. Speelman naar ontwerp van de architect J.J. van Nieukerken, in samenwerking met zijn zonen Marie en Johan van Nieukerken. Voor de uitvoering van het stucwerk in het interieur werkte het bureau samen met de Haagse beeldhouwer A. Alexander. De friese meubelmaker Terpstra verzorgde het houten beeldhouwwerk in onder meer de biljartkamer en een Hindeloperwand en in de eetkamer.

N.B. In de Tweede Wereldoorlog heeft het pand oorlogsschade opgelopen bij de entreepartij en in het interieur zijn enkele parketvloeren en betimmeringen ernstig beschadigd. De bordestrap voor de entree is recentelijk geheel vernieuwd.

Omschrijving

Het landhuis is samengesteld uit verschillende bouwdelen, waarvan enkele met trapgevel, die zijn gegroepeerd rond een hoge kasteeltoren onder tentdak. Boven het souterrain telt het pand twee bouwlagen onder schild- en zadeldaken met verschillende nokhoogtes- en richtingen, gedekt met leien in Maasdekking. De gevels zijn opgetrokken in grauwe baksteen in kruisverband met op diverse plaatsen zware sierlijk gesmede muurankers. De geprofileerde zandstenen cordonlijsten zijn op de hoeken voorzien van gebeeldhouwde dierfiguren, zoals een draak. Omgaande geprofileerde gootlijst op zandstenen consoles. Overwegend meerruits (schuif)vensters en vensters met kruiskozijn van gele zandsteen en luiken voor de onderramen, beschilderd met een heraldisch motief. De lateien boven de gevelopeningen zijn uitgevoerd in gele zandsteen en daarboven gemetselde ontlastingsbogen met gele zandstenen sierblokken. In de dagkanten van enkele vensters zandstenen sierblokken en onderdorpels.

Voorgevel (noord) aan het kasteelplein met rechts van het midden een drie traveeën breed hoog opgaand risaliet met trapgevel. Links van de risaliet de hoofdentree met dubbele deur onder halfrond bovenlicht binnen een met schijnvoeg gepleisterde lijst onder fronton. Op de in houtsnijwerk uitgevoerde middenstijl van de 14-ruits geverniste deuren een ridderfiguur met schild en ornamenten in Neo-Renaissancestijl. Aan weerszijden van de deur twee kleine vensters met diefijzers. In het dakschild drie kleine dakkapelletjes onder schilddakjes met pironnen op de nok. De westgevel wordt gevormd door een dubbele trapgevel van twee ten opzichte van elkaar verspringende en in hoogte verschillende bouwvolumes. Aan de achtergevel (zuid) een drie traveeën breed risaliet als aan de voorgevel. De vensteras links van de risaliet wordt bekroond met een klein trapgeveltje. Voor de risaliet en de vensteras een breed verhoogd terras met natuurstenen balustrade en trap naar het lager gelegen tuinterras met kademuur aan de vijver. Dubbele glasdeuren naar het terras in de centrale vensteras van de risaliet. Het verhoogde terras wordt geflankeerd door twee risalerende bouwvolumes onder schilddaken. De westgevel van het huis bestaat uit drie ten opzichte van elkaar verspringende bouwdelen. Links een deel van anderhalve bouwlaag onder balkon met gemetselde balustrade en op de bel etage in de hoek een verhoogd terras met natuurstenen balustrade. In het midden het uitgebouwde trappenhuis van twee bouwlagen onder schilddak. Rechts een smalle travee met trapgevel. De toren wordt geleed door drie cordonlijsten en in alle gevels kruisvensters.

Op het dak in totaal vijf gemetselde schoorstenen.

INTERIEUR De bel etage van De Wittenburg is in plattegrond en detaillering grotendeels bewaard gebleven en bevat onder meer de volgende interieuronderdelen. Vestibule en trappenhuis met zwart/wit geblokte marmeren vloer en zware eikehouten balkenzoldering op natuurstenen consoles. Gepleisterde wanden met gevelopeningen onder zware gemetselde rondbogen met zandstenen sierblokken. Tochtpui met dubbele deur onder halfrond bovenlicht met roedenverdeling. Zware donker eikehouten bordestrap met paneellambrizering en robuuste balustrade met decoratief gesneden fries en forse trappaal. In een vergelijkbare robuuste Neo-Hollandse Renaissancestijl zijn de hal en de aangrenzende (voormalige) eetkamer vormgegeven. Hal met beschilderde balkenzoldering en een monumentale in rijk houtsnijwerk uitgevoerde haardpartij met marmeren zuilen en Dorisch kapiteel. Gegoten gipsen fries met putti. In de eetkamer een eiken paneelbetimmering en een monumentale haardpartij met gebeeldhouwde zandstenen kariatiden onder een zware houten lijst en een gepleisterde rookvang met spitsboogprofilering. De rondboogvormige doorgang tussen de vertrekken wordt aan de halzijde geflankeerd door pilasters met Ionische kapitelen en aan de eetkamerzijde met een lijst in rijk houtsnijwerk.

In de (voormalige) bibliotheek een monumentale schouw met houten fries op zandstenen gebeeldhouwde consoles, een lambrisering van briefpanelen en geprofileerde deurlijsten.

Salon in Neo-Rococo met lambrisering, betegelde haardpartij met marmeren schouw en stucplafond. In de vakken schilderingen op doek met arcadische landschappen en boven de haard een figurengroep.

Waardering

Het huis De Wittenburg met bijbehorend interieur uit 1899-1900 is van algemeen belang vanwege de cultuur-, architectuurhistorische en typologiosche waarde

- als hoofdonderdeel van de in oorsprong 16de-eeuwse buitenplaats met gebouwen en parkaanleg uit de negentiende en 20ste eeuw.

- als gaaf en representatief voorbeeld van de Neo-Hollandse Renaissance kenmerkend voor het bouwkundige oeuvre van de architecten Van Nieukerken en als één van de eerste grote landhuis-kastelen in een weloverwogen historische trant uit de late 19de eeuw. Het landhuis is in hoge mate gaaf in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering, zowel in- als uitwendig met inwendig naar functie gevarieerde stijlinterieurs.

Verder vanwege de ensemblewaarde en is van stedebouwkundig belang vanwege de historisch functionele, ruimtelijke en stilistische samenhang met de overige complexonderdelen en als onderdeel van de landgoederenzone langs de Rijksstraatweg in Wassenaar.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction complex component 1

The main component of the historical country estate De Wittenburg is formed by the RESIDENTIAL HOUSE of the country house type in Neo-Dutch Renaissance, built in 1899-1900 on the instructions of Jonkheer J.M. Speelman after a design by architect J.J. van Nieukerken, in collaboration with his sons Marie and Johan van Nieukerken. For the execution of the stucco work in the interior, the office collaborated with The Hague sculptor A. Alexander. The Frisian furniture maker Terpstra provided the wooden sculptural work in, among others, the billiards room and a Hindeloper wall and in the dining room.

N.B. During the Second World War the building sustained war damage at the entrance section and in the interior several parquet floors and wall panelling were seriously damaged. The front steps to the entrance have recently been completely renewed.

Description

The country house is composed of various building sections, some with stepped gables, which are grouped around a tall castle tower under a tent roof. Above the basement the building has two storeys under hipped and gabled roofs with different ridge heights and directions, covered with slates in Maasland bond. The facades are built up in grey brickwork in English bond with heavy ornamental wrought-iron wall anchors in various places. The profiled sandstone cordons are provided with carved animal figures at the corners, such as a dragon. Surrounding profiled gutter line on sandstone consoles. Predominantly multi-pane (sash) windows and windows with cross windows of yellow sandstone and shutters for the lower windows, painted with a heraldic motif. The lintels above the facade openings are executed in yellow sandstone and above them bricked relieving arches with yellow sandstone ornamental blocks. In the jambs of some windows sandstone ornamental blocks and undersills.

Front facade (north) at the castle square with to the right of centre a risalit three bays wide rising high with a stepped gable. To the left of the risalit the main entrance with double door under a semicircular fanlight within a plaster list with false joints under a pediment. On the centrally positioned middle mullion of the 14-pane varnished doors a knight figure with shield and ornaments in Neo-Renaissance style. On either side of the door two small windows with security bars. In the roof section three small dormer windows under small hipped roofs with finials on the ridge. The west facade is formed by a double stepped gable of two building volumes offset in relation to each other and varying in height. On the rear facade (south) a risalit three bays wide as on the front facade. The window series to the left of the risalit is crowned with a small stepped gable. In front of the risalit and the window series a wide raised terrace with natural stone balustrade and steps down to the lower garden terrace with quay wall at the pond. Double glass doors to the terrace in the central window series of the risalit. The raised terrace is flanked by two projecting building volumes under hipped roofs. The west facade of the house consists of three building sections offset in relation to each other. On the left a section of one-and-a-half storeys under a balcony with bricked balustrade and on the piano nobile in the corner a raised terrace with natural stone balustrade. In the middle the extended staircase tower of two storeys under a hipped roof. On the right a narrow bay with stepped gable. The tower is divided by three cordons and in all facades cross windows.

On the roof in total five bricked chimneys.

INTERIOR The piano nobile of De Wittenburg has been largely preserved in plan and detailing and contains, among others, the following interior components. Vestibule and staircase hall with black and white chequered marble floor and heavy oak beamed ceiling on natural stone consoles. Plastered walls with facade openings under heavy bricked round arches with sandstone ornamental blocks. Draught lobby with double door under a semicircular fanlight with glazing bars. Heavy dark oak front staircase with panel wainscoting and robust balustrade with decoratively carved frieze and substantial newel post. In a similarly robust Neo-Dutch Renaissance style the hall and the adjoining (former) dining room are designed. Hall with painted beamed ceiling and a monumental fireplace executed in rich woodcarving with marble columns and Doric capital. Cast plaster frieze with putti. In the dining room an oak panel wainscoting and a monumental fireplace with carved sandstone caryatids under a heavy wooden list and a plastered flue with ogive profiling. The round-arched doorway between the rooms is flanked on the hall side by pilasters with Ionic capitals and on the dining room side with a list in rich woodcarving.

In the (former) library a monumental chimney breast with wooden frieze on carved sandstone consoles, wainscoting of briefcase panels and profiled door lists.

Salon in Neo-Rococo with wainscoting, tiled fireplace surround with marble chimney breast and stucco ceiling. In the panels paintings on canvas with Arcadian landscapes and above the fireplace a group of figures.

Valuation

The house De Wittenburg with its associated interior from 1899-1900 is of general importance because of its cultural, architectural-historical and typological value

- as the main component of the originally 16th-century country estate with buildings and park layout from the nineteenth and 20th centuries.

- as an intact and representative example of Neo-Dutch Renaissance characteristic of the architectural oeuvre of architects Van Nieukerken and as one of the first large country house-castles in a considered historical manner from the late 19th century. The country house is highly intact in main form, use of materials and detailing, both externally and internally with internally varied style interiors according to function.

Furthermore because of its ensemble value and is of urban planning importance because of the historically functional, spatial and stylistic coherence with the other complex components and as part of the landed estates zone along the Rijksstraatweg in Wassenaar.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map