Rijksmonumentenregister · Netherlands
Wiltzangk
Wassenaar, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kasteel, buitenplaats
- Function
- Landhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1915
- Address
- Rust en Vreugdlaan 5, 2243 AS Wassenaar
- Place
- Wassenaar
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.12818, 4.38777
- Part of complex
- 524487
- Monument number
- 524488
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1910 map "Polderkaart van de landen tusschen Maas en ij / door W.H. Hoekwater" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding complexonderdeel 1
WOONHUIS van het type landhuis behorend bij de historische buitenplaats Wiltzangk, is gebouwd in 1915 in Engels Landhuisstijl ontworpen door de Rotterdamse architect P. Musly in opdracht van O.F. Weise en in fasen tot stand gekomen. In 1925 is in opdracht van S. v.d. Bergh een plantenserre aan de zuidwestzijde van het huis gebouwd. In het interieur is gebruik gemaakt van historische, van elders afkomstige onderdelen.
Omschrijving
Vrijstaand, deels onderkelderd landhuis met onregelmatige plattegrond heeft een symmetrische hoofdopzet, bestaande uit twee bouwlagen onder een samengesteld schilddak kap met zeeg, welke is gedekt met rode leipannen. Op beide nokhoeken staan schoorstenen met een ijzeren windkap met decoratieve bekroning. Op het hoofddak sluiten in het midden meerzijdige gesloten, steekkappen aan, met een lagere nokhoogte. Deze hebben, evenals de torenachtige uitbouwen aan weerseinden van de voorgevel, tentdaken met een zeeg. De overige aanbouwen, aan weerszijden van de zijgevels worden gedekt door zadel- en schilddaken, enkele zijn voorzien van een gepotdekseld uilenbord. De dakkapellen hebben steekkapjes met dubbele zesruitsramen. De dakschilden aan voor- en achterzijde hebben aan weerszijden van het middenrisaliet een dakkapel en één in beide zijdakschilden. de hoog gemetselde schoorstenen zijn decoratief uitgevoerd in Engelse trant.
De gevels zijn boven het door een rollaag gedekte trasraam van grauwe baksteen opgetrokken in rode handvormsteen (kruisverband) waarbij een felle rode baksteen decoratief in blokpatroon is toegepast rondom de door een rollaag en segmentbogen afgedekte deuren en vensters en langs de geveleinden- en hoeken. De schuine gevelbeëindigingen zijn uitgevoerd met vlechtwerk. Op verschillende plaatsen in de gevel komen terracotta tegeltableaus in reliëf voor met een ruitvormig gemetselde omlijsting.
De enkele en samengestelde raampartijen hebben kruiskozijnen en gekoppelde raampartijen, waarbij de openslaande ramen en bovenlichten en voorzien zijn van een roedenverdeling, deels voorzien van glas-in-lood. De meeste vensters, in het bijzonder van de voor- en zijgevels waren voorzien van persiennes en hebben leipannen als lekdorpel.
De symmetrisch opgezette voorgevel (noordwest) heeft in het midden een torenachtige, door de gootlijst van het hoofddak stekende drielaagse uitbouw met smalle afgeschuinde zijkanten, geflankeerd door drie vensterassen brede langsgevels, die worden afgesloten door zeshoekige hoekrisalieten. Voor de middelste toren bevindt zich een granieten bordestrap van twee treden met afgeschuinde zijkanten, die leidt naar het uitgebouwde rondbogige entreeportaal, dat rust op pijlers. De afgeschuinde zijkanten van het portaal hebben rechtgesloten openingen met door pijlers geflankeerde gemetselde ajourwerk als borstwering. Boven de rondbogige opening bevindt zich een rechthoekige terracotta tegeltableau met turkoois glazuurwerk rondom de naam 'Wiltzangk', geflankeerd door lantaarns.
De teakhouten, met snijwerk uitgevoerde entreedeur heeft een vijftienruitsroedenverdeling, voorzien van drieruits zijlichten en een rondbogig bovenlichten met straalsgewijze roedenverdeling. De eerste verdieping heeft in het midden een kruiskozijn en de afgeschuinde zijkanten hebben een kloosterkozijn. Op de tweede verdieping een driedelige raampartij, geflankeerd door zesruits raam. De zijvleugels hebben boven de plint een decoratieve lijst met siermetselwerk, ter hoogte van de lekdorpels van de begane grond, die gedeeltelijk doorloopt tot over beide hoekrisalieten. Aan weerszijden van de torenachtige uitbouw bevindt zich op de begane grond een dubbel vierruits raam met daarnaast twee vensters. Op de verdieping bevindt zich links een groot samengesteld venster, een klein venster en een kruiskozijn. Rechts bevindt zich een venster dat aan de onderzijde wordt afgesloten door een spaarveld en een kruiskozijn. Beide éénlaags zijvleugels hebben in het tussenlid en het risalerende deel één venster, waarbij die van de linker zijvleugel bestaat uit driedelige raampartijen. Voor het linkergeveldeel, inclusief de zijvleugel bevinden zich in totaal zes koekoeken van de keldervensters.
De symmetrisch opgezette naar de tuin gerichte (zuidoost) gevel heeft in het midden, vergelijkbaar met de voorgevel, een iets slankere, torenachtige, door de gootlijst van het hoofddak stekende drielaags uitbouw met smalle afgeschuinde zijkanten. Op de begane grond heeft de uitbouw tuindeur en op de verdieping een dubbele balkondeur en een balkon met stalen, decoratief uitgevoerde balustrade. Voor het overige komt de vensterindeling overeen met die van de voorgevel. De beide geveldelen aan weerszijden van de torenachtige uitbouw hebben zijn elk twee vensterassen breed en worden afgesloten door tweelaags, vijfzijdige, torenachtige uitbouwen onder een ingesnoerde naaldspits. Aan elke zijde op de begane grond en verdieping voorzien van een achtruits raam. Tussen de torenachtige uitbouw ligt voor de gevel een gemetseld terras met afgeschuinde zijkanten en uitgebouwd concaaf midden, dat in het midden is uitgevoerd met een trap. Tussen de penanten is de balustrade uitgevoerd met gemetseld ajourwerk. De noordoostelijke zijvleugel heeft in het tussenlid en in het risalerende gedeelte een driedelige raampartij. De noordoostelijke zijgevel hiervan heeft een dienstingang met een tweedelige deur met linkers een klein vierruits raam en rechts een dubbel raam.
De zuidwestelijke zijvleugel heeft tegen het risalerende gedeelte een rechthoekige serre onder een schilddak met in de zuidoost- en noordoostzijde grote raampartijen met openslaande deuren in stalen kozijnen. Het tussenlid heeft dubbele terrasdeuren met roedenverdeling voor een trapje. Voor de serre bevinden zich gemetselde terrassen met trappen richting de tuin. Aan de achter (zuidwestelijke)-zijde bevinden zicht drie rechthoekige vensters. De tegelvloer met een geometrisch patroon (zwart, geel, turkoois) in Art Deco stijl, waarin de hoeken vaste, uit cirkelsegmenten bestaande etageres zijn opgenomen.
INTERIEUR. In het interieur zijn de oorspronkelijk plattegrond en detaillering van, in het bijzonder, de begane grond grotendeels zeer gaaf bewaard gebleven. In de vestibule ligt marmer op de vloer; de overige vertrekken hebben overwegend parket met een geometrisch patroon. Ondermeer de gang, hal en eetkamer hebben een eiken balkenzoldering, lambrisering, deuren, inclusief omlijsting, ingebouwde radiatorkasten met ijzeren rooster, vensterbanken en ingebouwde kasten. De deuren hebben koperen deurknoppen en het originele beslag. Diverse vertrekken hebben schouw met Delftse blauwe, polychrome, dan wel mangaantegeltjes uit de 17de- en 18de eeuw.
De vestibule met dubbele tochtdeur en zijlichten met roedenverdeling, die leidt naar de dwarsgeplaatste gang. Aan de ene zijde van de vestibule is de garderobe (zuidwest) en aan de andere (noordoost) een toilet en een bordestrap met een trapleuning met getordeerde balusters, een betimmering met cassettepatroon en in de doorgang enkele gesneden wapenschilden. In de middenas van het huis heeft de gang tegenover de vestibule een brede doorgang naar de 'hall', geflankeerd door houten gecanneleerde dorische zuilen, De in Oud-Hollandse stijl uitgevoerde hall heeft een schouw met 17de-eeuwse zandstenen pilasters met hermen en leeuwenkoppen.
Ten noordoosten van de hal bevindt zich de eetkamer met lambrisering met panelen en een groen marmeren schouw met tegen de achterwand 18de-eeuwse mangaantegeltjes en een haardplaat. De boezem is geleed door vier ebbenhouten ionische zuiltjes. De in de hoek geplaatste erker heeft een getoogde opening. Ten zuidwesten van de hal is via schuifdeuren de woonkamer toegankelijk, die een vergelijkbare afwerking heeft met paneelbetimmering, ingebouwde kasten en een vergelijkbare erker als in de eetkamer. Boven de grijs geaderde marmeren schouw bevindt zich een driezijdige gesloten glazen vitrinekast. Ten zuidoosten van de vestibule bevindt zich een vertrek met een lage lambrisering en een in Oud-Hollandse trant uitgevoerde schouw met zandstenen cariathiden.
Ten noordwesten van de woonkamer bevinden zich de bibliotheek en de biljardkamer met een zoldering met moer- en kinderbinten, waarbij consoles en kapitelen uitgevoerd met snijwerk in de trant van de Nieuwe Kunst. De wanden bestaan uit vaste beglaasde kasten met Chinese zijde. Onder de kasten zit een lade en erboven een fries. De twee ruimten worden van elkaar gescheiden door schuifdeuren. Aan de noordoostzijde bevindt zich de dienstvleugel met ondermeer betegelde lambrisering en inbouw- en vaste kasten. De keuken bevindt zich nog geheel in oorspronkelijke staat met witjes tegen de wanden, afgesloten door een decoratieve bies. IJzeren schouwkap met geschulpte onderrand, granito-aanrechten, buffetkasten.
Waardering
Het huis Wiltzangk is van algemeen belang vanwege de cultuur- en architectuurhistorische waarde:
- als representatief voorbeeld van een landhuis met bijgebouwen, naar analogie van historische buitenplaatsen, kenmerkend voor de eerste fase in de ontwikkeling van Wassenaar tot villadorp.
- vanwege de Engelse Landhuisstijl uit het begin van de 20ste eeuw. Het is tevens van belang voor het oeuvre van de Rotterdamse architect P. Musly.
Het landhuis kenmerkt zich door een zeer hoge mate van gaafheid in hoofdvorm, materiaalgebruik en detaillering, zowel wat betreft het in- als het exterieur. In bijzonder de begane grond heeft diverse stijlkamers in Neo-stijl.
Het landhuis is van stedebouwkundig belang vanwege de bijzondere historisch-ruimtelijke, functionele en stilistische samenhang met de overige complexonderdelen, in het bijzonder met de tuinaanleg in Nieuwe Architectonische Tuinstijl, die een voortzetting is van de architectuur van het huis.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction to complex component 1
RESIDENCE of the country house type belonging to the historic estate Wiltzangk, was built in 1915 in English Country House Style designed by Rotterdam architect P. Musly on behalf of O.F. Weise and came into being in phases. In 1925, on behalf of S. v.d. Bergh, a plant conservatory was built on the southwest side of the house. Historical components from elsewhere have been used in the interior.
Description
Detached, partly cellared country house with irregular plan has a symmetrical main composition, consisting of two storeys under a composite hipped roof truss with rake, which is covered with red slate tiles. On both ridge corners stand chimneys with an iron weathervane cap with decorative crown. The main roof is flanked in the middle by multi-faceted closed roof caps, with a lower ridge height. These have, as do the tower-like extensions on both ends of the front facade, hip roofs with rake. The remaining extensions, on both sides of the side facades are covered by gabled and hipped roofs, some are provided with a half-hipped roof with owl board. The roof dormers have roof caps with double six-light windows. The roof panels on front and rear have on both sides of the central risalite a roof dormer and one in both side roof panels. The high-built chimneys are decoratively executed in English style.
The facades above the stone course-covered tuff stone are executed in grey brickwork in red hand-formed stone (English bond) whereby a bright red brick is decoratively applied in block pattern around the stone course and segmental arch-covered doors and windows and along the facade ends and corners. The sloping gable terminations are executed with latticework. In various places in the facade there are terracotta tile panels in relief with a diamond-shaped bricked border.
The single and composite window units have cross windows and coupled window units, whereby the opening windows and fanlights are provided with glazing bars, partly furnished with leaded glass. Most windows, in particular of the front and side facades, were provided with blinds and have slate tiles as drip moulding.
The symmetrically arranged front facade (northwest) has in the middle a tower-like, penetrating the gutter line of the main roof three-storey extension with narrow bevelled sides, flanked by three window axis wide longitudinal facades, which are terminated by hexagonal corner risalites. In front of the middle tower is a granite front step of two treads with bevelled sides, which leads to the built-out semicircular entrance portico, which rests on pillars. The bevelled sides of the portico have right-closed openings with pierced brickwork flanked by pillars as balustrade. Above the semicircular opening is a rectangular terracotta tile panel with turquoise glazed decoration around the name 'Wiltzangk', flanked by lanterns.
The teak wood, carved entrance door has a fifteen-light glazing bar division, provided with three-light side lights and a semicircular fanlight with radiating glazing bar division. The first floor has in the middle a cross window and the bevelled sides have a cloister window. On the second floor a three-part window unit, flanked by six-light window. The side wings have above the plinth a decorative moulding with ornamental brickwork, at the height of the drip mouldings of the ground floor, which runs partly over both corner risalites. On both sides of the tower-like extension on the ground floor is a double four-light window with next to it two windows. On the floor above is on the left a large composite window, a small window and a cross window. On the right is a window that is closed at the bottom by a spandrel and a cross window. Both single-storey side wings have in the intermediate section and the projecting part one window, whereby that of the left side wing consists of three-part window units. In front of the left facade section, including the side wing, there are in total six cellar window openings.
The symmetrically arranged garden-facing (southeast) facade has in the middle, comparable to the front facade, a slightly more slender, tower-like, penetrating the gutter line of the main roof three-storey extension with narrow bevelled sides. On the ground floor the extension has a garden door and on the floor above a double balcony door and a balcony with steel, decoratively executed balustrade. For the rest the window layout corresponds to that of the front facade. The two facade sections on both sides of the tower-like extension are each two window axes wide and are terminated by two-storey, five-sided, tower-like extensions under a compressed spire. On each side on the ground floor and floor above provided with an eight-light window. Between the tower-like extension lies in front of the facade a bricked terrace with bevelled sides and built-out concave middle, which in the middle is executed with a staircase. Between the pilasters the balustrade is executed with bricked pierced work. The northeastern side wing has in the intermediate section and in the projecting section a three-part window unit. The northeastern side facade thereof has a service entrance with a two-part door with on the left a small four-light window and on the right a double window.
The southwestern side wing has against the projecting section a rectangular conservatory under a hipped roof with on the southeast and northeast side large window units with opening doors in steel frames. The intermediate section has double terrace doors with glazing bars in front of a small staircase. In front of the conservatory are bricked terraces with staircases towards the garden. At the rear (southwestern) side there are three rectangular windows. The tile floor with a geometric pattern (black, yellow, turquoise) in Art Deco style, in which the corners have fixed shelves consisting of circular segments.
INTERIOR. In the interior the original plan and detailing of, in particular, the ground floor have been largely preserved in excellent condition. In the vestibule marble lies on the floor; the remaining rooms have predominantly parquet with a geometric pattern. In particular the corridor, hall and dining room have an oak beam ceiling, wainscoting, doors, including surround, built-in radiator casings with iron grille, window sills and built-in cupboards. The doors have brass door knobs and original hardware. Various rooms have a fireplace with Delft blue, polychrome, or manganese tiles from the 17th and 18th centuries.
The vestibule with double draught door and side lights with glazing bars, which leads to the transversely placed corridor. On one side of the vestibule is the cloakroom (southwest) and on the other (northeast) a toilet and a front staircase with a stair rail with twisted balusters, a cased ceiling with cassette pattern and in the passage some carved coat of arms shields. In the middle axis of the house the corridor opposite the vestibule has a wide passage to the 'hall', flanked by wooden fluted Doric columns. The hall, executed in Old Dutch style, has a fireplace with 17th-century sandstone pilasters with herms and lion heads.
Northeast of the hall is the dining room with wainscoting with panels and a green marble fireplace with against the rear wall 18th-century manganese tiles and a hearth plate. The breast is articulated by four ebony Ionic columns. The corner bay placed in the corner has a vaulted opening. Southwest of the hall the living room is accessible via sliding doors, which has similar finishing with panel wainscoting, built-in cupboards and a similar bay as in the dining room. Above the grey-veined marble fireplace is a three-sided closed glazed display cabinet. Southeast of the vestibule is a room with low wainscoting and a fireplace executed in Old Dutch style with sandstone caryatids.
Northwest of the living room are the library and the billiard room with a ceiling with tie beams and collar ties, whereby consoles and capitals are executed with carving in the manner of the Nieuwe Kunst. The walls consist of fixed glazed cupboards with Chinese silk. Under the cupboards is a drawer and above it a frieze. The two spaces are separated from each other by sliding doors. On the northeast side is the service wing with among other things tiled wainscoting and built-in and fixed cupboards. The kitchen is still entirely in its original state with white tiles along the walls, closed off by a decorative border. Iron range hood with scalloped underside, granite countertops, buffet cupboards.
Valuation
The house Wiltzangk is of general importance because of its cultural and architectural-historical value:
- as a representative example of a country house with outbuildings, by analogy of historic estates, characteristic of the first phase in the development of Wassenaar into a villa village.
- because of the English Country House Style from the early 20th century. It is also important for the oeuvre of Rotterdam architect P. Musly.
The country house is characterised by a very high degree of integrity in main form, material use and detailing, both as regards the interior and exterior. In particular the ground floor has various style rooms in Neo-style.
The country house is of urban-planning importance because of the special historical-spatial, functional and stylistic coherence with the other complex components, in particular with the garden design in New Architectural Garden Style, which is a continuation of the architecture of the house.
Nearby in the register
- Verkeersbrug, Rust en Vreugdlaan bij 5Brugunder 1 mi
- Tuinbeeld, Rust en Vreugdlaan bij 5Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Historische aanleg, Rust en Vreugdlaan bij 5Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- WiltzangkOpslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.