Rijksmonumentenregister · Netherlands
"Cichoreifabriek ""Ceres"""
Ouddorp, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Cichoreifabriek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1902 - 1903
- Address
- Smalle Einde 2, 3253 XH Ouddorp (Goeree-Overflakkee 28) (and others)
- Place
- Ouddorp
- Municipality
- Goeree-Overflakkee
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.80668, 3.93897
- Monument number
- 524378
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De in 1902-1903 gebouwde CICHOREIFABRIEK 'Ceres' is een van de laatste in het zuidelijke deel van Nederland en de laatste van zijn soort op Goeree overflakkee. De chichoreidrogerij is opgericht door een coöperatie van een twintigtal boeren en behield de oorspronkelijke functie tot halverwege de jaren vijftig van de twintigste eeuw. In 1963 werd er een gladiolendrogerij in gevestigd. Cichorei is een plant, waarvan de wortels na branding konden worden gebruikt als koffiesurrogaat. Het drogen, branden en snijden van de cichoreiwortels gebeurde in fabrieken als deze, die bijna allemaal buiten gebruik zijn gesteld en een zeldzame verschijning in Nederland zijn geworden. De fabriek is samengesteld uit een drogerij met stookruimtes (cokesvuren) met droogvloeren, een koelruimte, een hier door middel van een oorspronkelijk houten (nu damwandprofielen) loopbrug mee verbonden, waarschijnlijk omstreeks 1920 toegevoegde droog- en opslagschuur, een snijgedeelte en de lage, oorspronkelijke opslagschuur. De oorspronkelijk bij de cichoreifabriek behorende zinkputten, weegbrug, spoelbak en "kurkentrekker" zijn geheel of gedeeltelijk verdwenen, evenals de zogenaamde deemtrekkers op de nok van het dak, die draaiden op de wind.
Omschrijving
De cichoreifabriek (cichoreidrogerij) is samengesteld uit meerdere min of meer zelfstandige bouwdelen, die een functionele eenheid vormen. De achter elkaar geplaatste samenstellende onderdelen hebben een rechthoekige plattegrond en vormen tesamen een langgerekt, evenwijdig aan de weg staand geheel. Het grootste volume in het midden (de stookdrogerij met koelruimtes) heeft parallel aan de achterzijde een tweede, kleiner en lager volume (de snijderij). Het later gebouwde linker volume (pakhuis) is door middel van een loopbrug met de drogerij verbonden. Het aan de rechter zijde met het hoofdgebouw verbonden lage volume was de oorspronkelijke opslagruimte. De bouwdelen zijn opgetrokken in baksteen boven een gepleisterde plint en staan onder zadeldaken. Veel van de oorspronkelijke gevelopeningen zijn in de loop der tijd dichtgemetseld, terwijl meerdere van de huidige gevelopeningen in de gebouwen niet oorspronkelijk zijn.
De drogerij bestaat uit een breed rechter deel met de stookplaatsen en de droogvloeren en een iets smaller en hoger opgaand linker deel, waar zich de koelruimtes bevonden. Beide delen staan onder met golfplaat gedekte zadeldaken. Het onderste deel van de evenwijdig aan de weg staande, naar de weg gekeerde langsgevel bevat nog slechts een getoogd en een rechtgesloten venster in het linker deel. De gevelopeningen, waarin zich stalen luiken voor de afvoer van de damp bevonden, zijn dichtgemetseld. Het bovenste deel van de gevel is samengesteld uit acht spaarvelden, die worden doorsneden door vanuit de ondergevel doorgetrokken lisenen. De spaarvelden zijn voorzien van lekdorpels van grèstegels boven rollagen. De stalen dampluiken zijn bewaard gebleven in het rechter deel. De middelste lekdorpel in het linker deel wordt doorsneden door een rechtgesloten venster onder rollaag. De gevel wordt beëindigd door een uitgemetselde tandlijst. Op de kap van het rechter deel staan houten "schoorstenen", die de oorspronkelijke, op de wind draaiende deemtrekkers hebben vervangen. De linker kopgevel is een puntgevel met smalle schouders, waarvan het bovenste deel is samengesteld uit spaarvelden, die worden doorsneden door vanuit de ondergevel doorgetrokken lisenen. De geveltop wordt beëindigd door een tandlijst met rollaag. De gevelopeningen zijn gewijzigd, maar een klein getoogd venster met stalen raam met roedenverdeling en een hoog in de gevel staand stalen rondboogvenster behoren nog tot tot de oorspronkelijke gevelopeningen. Tegen de blinde rechter kopgevel van het hoofdvolume staat een nieuw opgemetselde schoorsteen.
Tegen de achterste langsgevel van de drogerij staat de snijderij onder een met Hollandse pannen gedekt gebroken zadeldak. Ook in dit bouwdeel is aan de gevelopeningen veel gewijzigd. De linker kopgevel bevat slechts een klein, in de top staand roosvenster. In de langsgevel aan de achterzijde zijn nog enkele van de oorspronkelijke gevelopeningen terug te vinden. De meeste zijn dichtgemetseld of elders in de gevel geplaatst. Dit geldt ook voor de rechter kopgevel van de snijderij, waarin alleen het in de geveltop staande roosvenster oorspronkelijk is. Beide kopgevels hebben een gebroken afdeklijst van baksteen rollagen met smalle schouders en een kleine tuit. Aan de langsgevel is op zolderhoogte een reeks schieters bevestigd.
De tegen de de kopgevel van de drogerij staande voormalige cichoreiopslag staat onder een met Hollandse pannen gedekt zadeldak. De vrijliggende kopgevel is een puntgevel met smalle schouders en een kleine tuit met een smeedijzeren bekroning. De gevel bevat in het midden een getoogde deur en is voorzien van een aantal schieters. In beide langsgevels staan vijf grote, rechtgesloten opgeklampte deuren met eenvoudige gehengen.
Een oorspronkelijk houten, nu met damwandprofielen beklede, loopbrug vormt de verbinding tussen de drogerij en het enkele jaren later toegevoegde opslaggebouw. Dit in baksteen opgetrokken pakhuis staat onder een met gesmoorde muldenpannen gedekt zadeldak. De met de loopbrug verbonden kopgevel bevat een getoogde deuropening en een rondboogvenster met ijzeren raam in de geveltop. De blinde, naar de weg gekeerde langsgevel telt acht onder bloktandlijsten staande spaarvelden, die door lisenen van elkaar worden gescheiden. De drie spaarvelden in de linker kopgevel staan eveneens tussen lisenen. Deze gevel bevat een stel openslaande, onder een latei staande rechtgesloten inrijdeuren en een klein roosvenster in de geveltop. De achterste langsgevel is vergelijkebaar met de voorste en eveneens blind.
Inwendig zijn ondanks functiewijzigingen een aantal specifieke onderdelen bewaard gebleven. In de drogerij bevinden zich nog de vier open cokesvieren, waar de vuren voor het drogen van de cichorei werden gestookt. Hierboven de drie, op ijzeren balken (Krupp dd. 1903) liggende roostervloeren, waarop de in stukken gesneden cichoreiwortels werden uitgespreid om te worden gedroogd. Met name in de voormalige koelruimte naast de droogruimtes is de oorspronkelijke ruimteindeling veranderd. Na de eerste koeling werd de cichorei via de loopbrug naar de zolder van de opslag getransporteerd, waar het verder werd afgekoeld en uiteindelijk in zakken werd gedaan. De opslag is voorzien van houten vloeren, stortgaten en schuin geplaatste, met de kapspanten verbonden staanders met houten haken, waarvan de functie niet meer bekend is. De rechts tegen de drogerij aanstaande opslag bevatte oorspronkelijk één ongedeelde ruimte, maar is later in compartimenten opgesplits.
Waardering
De cichoreifabriek is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische en de architectuurhistorische waarde.
- De cichoreifabriek is van cultuurhistorische belang vanwege de sociaal-economische betekenis voor de regio in de negentiende eeuw en vanwege de bijzondere typologie, die nauw is verbonden met de oorspronkelijke functie.
- De cichoreifabriek is van architectuurhistorisch belang vanwege de bijzondere, aan de functie gerelateerde vormgeving, vanwege de bijzondere samenhang tussen de samenstellende onderdelen en vanwege de samenhang tussen exterieur en interieur.
- De cichoreifabriek is van belang vanwege de herkenbaarheid en vanwege de hoge mate van structurele gaafheid van het gebouw.
- De cichoreifabriek is tevens van belang vanwege de typologische en functionele zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The CHICORY FACTORY 'Ceres', built in 1902-1903, is one of the last in the southern part of the Netherlands and the last of its kind on Goeree-Overflakkee. The chicory drying facility was established by a cooperative of about twenty farmers and retained its original function until the mid-1950s. In 1963, a gladiolus drying facility was installed. Chicory is a plant whose roots, after roasting, could be used as a coffee substitute. The drying, roasting and cutting of chicory roots took place in factories such as this, almost all of which have been taken out of service and have become a rare sight in the Netherlands. The factory consists of a drying facility with stoking rooms (coke furnaces) with drying floors, a cooling room, connected to it by means of an originally wooden (now sheet steel profile) walkway, a drying and storage shed probably added around 1920, a cutting section and the low, original storage shed. The zinc pits, weighbridge, rinse basin and "corkscrew" originally belonging to the chicory factory have wholly or partially disappeared, as have the so-called chimney dampers on the roof ridge, which rotated in the wind.
Description
The chicory factory (chicory drying facility) consists of several more or less independent structural components that form a functional unit. The component parts placed one behind the other have a rectangular floor plan and together form an elongated whole, parallel to the road. The largest volume in the middle (the stoking drying facility with cooling rooms) has a second, smaller and lower volume parallel to the rear (the cutting room). The later-built left volume (storage building) is connected to the drying facility by means of a walkway. The low volume connected to the main building on the right side was the original storage room. The structural components are constructed in brick above a plastered plinth and stand under gabled roofs. Many of the original facade openings have been bricked up over time, while several of the current facade openings in the buildings are not original.
The drying facility consists of a broad right section with the stoking places and drying floors and a slightly narrower and taller left section, where the cooling rooms were located. Both sections stand under gabled roofs covered with corrugated sheet. The lower part of the long facade facing the road, running parallel to it, now contains only an arched and a rectangular-closed window in the left section. The facade openings, which contained steel dampers for steam discharge, have been bricked up. The upper part of the facade is composed of eight panels separated by pilasters extending from the lower facade. The panels are provided with drip mouldings of stoneware tiles above bed courses. The steel dampers have been preserved in the right section. The middle drip moulding in the left section is crossed by a rectangular-closed window under a bed course. The facade is terminated by a corbelled dentil course. On the roof of the right section stand wooden "chimneys", which have replaced the original chimney dampers that rotated in the wind. The left gable end is a pointed gable with narrow shoulders, the upper part of which is composed of panels separated by pilasters extending from the lower facade. The gable top is terminated by a dentil course with a bed course. The facade openings have been altered, but a small arched window with steel frame with glazing bars and a tall steel round-arched window high in the facade are still among the original facade openings. Against the blind right gable end of the main volume stands a newly built chimney.
Against the rear long facade of the drying facility stands the cutting room under a mansard gabled roof covered with Dutch tiles. In this building component too, many changes have been made to the facade openings. The left gable end contains only a small ventilation opening in the top. In the long facade at the rear, some of the original facade openings can still be found. Most have been bricked up or relocated elsewhere on the facade. This also applies to the right gable end of the cutting room, in which only the ventilation opening in the gable top is original. Both gable ends have a broken coping of brick bed courses with narrow shoulders and a small spout.
Against the long facade at loft level a series of louvers is attached.
The former chicory storage standing against the gable end of the drying facility stands under a gabled roof covered with Dutch tiles. The free-standing gable end is a pointed gable with narrow shoulders and a small spout with a wrought-iron crown. The facade contains a arched door in the middle and is provided with a number of louvers. In both long facades stand five large, rectangular-closed mounted doors with simple hinges.
An originally wooden, now sheet steel profile-clad, walkway forms the connection between the drying facility and the storage building added a few years later. This brick-constructed storage building stands under a gabled roof covered with ventilated curved tiles. The gable end connected to the walkway contains an arched doorway and a round-arched window with an iron frame in the gable top. The blind, road-facing long facade has eight panels under corbelled dentil courses, separated from each other by pilasters. The three panels in the left gable end likewise stand between pilasters. This facade contains a pair of hinged rectangular-closed inward-opening doors under a lintel and a small ventilation opening in the gable top. The rear long facade is comparable to the front and likewise blind.
Internally, despite changes of function, a number of specific components have been preserved. In the drying facility there are still the four open coke furnaces, where the fires for drying the chicory were stoked. Above these are three rooster floors resting on iron beams (Krupp dated 1903), on which the chicory roots cut into pieces were spread out to be dried. Particularly in the former cooling room next to the drying spaces, the original spatial division has changed. After the initial cooling, the chicory was transported via the walkway to the loft of the storage building, where it was further cooled and eventually bagged. The storage is provided with wooden floors, chutes and sloping, roof-truss-connected posts with wooden hooks, the function of which is no longer known. The storage attached to the right of the drying facility originally contained one undivided room but was later subdivided into compartments.
Assessment
The chicory factory is of general importance owing to its cultural-historical and architectural-historical value.
- The chicory factory is of cultural-historical importance owing to its social-economic significance for the region in the nineteenth century and owing to its special typology, which is closely linked to the original function.
- The chicory factory is of architectural-historical importance owing to its special, function-related design, owing to the special coherence between the component parts and owing to the coherence between exterior and interior.
- The chicory factory is of importance owing to its recognisability and owing to the high degree of structural integrity of the building.
- The chicory factory is furthermore of importance owing to its typological and functional rarity.
Nearby in the register
- Het Blaeuwe HuusBoerderijunder 1 mi
- Kerk, Weststraat 3Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Raadhuisstraat 15Werk-woonhuisunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Weststraat 13 AWerk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.