Rijksmonumentenregister · Netherlands
Hildegardiskerk
Rotterdam, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1890 - 1892
- Address
- Hildegardisstraat 50, 3036 NX Rotterdam
- Place
- Rotterdam
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.93804, 4.48255
- Part of complex
- 524371
- Monument number
- 524372
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Historical map archives, georeferenced via AllmapsUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamHistorical map archives, georeferenced via AllmapsUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1895 map "Plattegrond van Rotterdam in 10 bladen (1895-1897)" (Historical map archives, georeferenced via Allmaps).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Rooms-katholieke KERK, onderdeel van het kerkcomplex St. Hildegardiskerk. De kerk is twee fasen gebouwd: tussen 1890-1892 werden koor, transept alsmede een travee van het schip voltooid naar ontwerp van E.J. Margry. In 1905 werden de overige vier traveeën voltooid.
N.B. De torenspits op de viering van de kerk is verwijderd, evenals het hekwerk rondom de kerk. Het smeedijzeren kruis en de koperen weerhaan zijn van de fronttorenspits gewaaid. Aan het interieur, dat grotendeels de oorspronkelijke stijl heeft behouden, hebben in de loop van de jaren enige aanpassingen plaatsgevonden. Na de Tweede Wereldoorlog werd de doopkapel aan de noordzijde van de kerk als Mariakapel ingericht. In 1965 werd het priesterkoor aangepast volgens het Tweede Vaticaans Concilie. In 1985-86 werd de Hildegardiskapel verbouwd tot dag- en doopkapel. In 1913 werd het harmonium bij de zangtribune vervangen door een orgel, speciaal voor de kerk gebouwd door de firma Maarschalkerweerd & Zoon te Utrecht. Het instrument heeft twee manualen en een vrij pedaal en is gebouwd volgens het mechanische stelsel met een electrische windaanvoer. Dit instrument is niet van rijkswege beschermenswaardig.
Omschrijving
Driebeukige kruisbasiliek met een monumentale voorkerk met fronttoren. De gehele kerk is boven een natuurstenen plint opgetrokken in rode baksteen met natuurstenen sluitstenen, daklijsten, vensteromlijstingen, archivolten, blokken en decoraties. De kerk heeft een ondiepe kelder met gemetselde troggewelven. De verschillende zadel-, lessenaars en puntdaken zijn bedekt met leien. De gevels zijn voorzien van gemetselde steunberen, lisenen en cordonlijsten. De deuren en de vensters zijn van hout. De spitsboogvensters hebben bakstenen venstertraceringen in rayonnante stijl. Het kruis van de kerk wordt gevormd door een schip van vijf traveeën voor het transept en twee traveeën ten oosten daarvan, waar de kerk vijf beuken breed is en wordt afgesloten door een vijfzijdig presbyterium. Op de begane grond bevindt zich hier een arcade van blinde rondbogen. De meest linker boog verleent toegang tot de sacristie. Daarboven per gevelzijde vier gekoppelde spitsboogvormige blindvensters en daarboven alleen op de drie middelste zijden een hoog driepasboogvenster met glas-in-lood. In het westelijke deel van het middenschip een ruime tribune, die oorspronkelijk plaats bood aan ruim 900 zitplaatsen. In het uiteinde van het transept bevinden zich aan weerszijden twee biechtstoelen achter geprofileerde donkere houten deuren. In het exterieur trekt het westfront het meest de aandacht. Hier bevindt zich de voorkerk met een achthoekige fronttoren geflankeerd door twee traptorentjes. Centraal aan de voet van de fronttoren bevindt zich de hoofdingang, gevormd door een portaal met puntgevel en zadeldak. Tegen de spitsboogvormige dagkanten bevinden zich schalken met eenvoudige kapitelen. Hierbinnen een brede dubbele houten deur met diamantblok-vormige cassetten, waarboven een spitsboogvenster met rayonnante tracering en glas-in-lood. De ingang wordt geflankeerd door steunberen. De randen van de puntgevel zijn afgezet met natuursteen en lopen in de punt door in een natuurstenen timpaan met een geabstraheerd engelfiguur, bekroond met een natuurstenen kruis. Op de 'schouders' van de gevel bevinden zich eenvoudige natuurstenen kruisbloemen. In het gevelvlak boven het ingangsportaal bevindt zich een groot spitsboogvenster met centraal in de rayonnante tracering een roosvenster met glas-in-lood. Hierboven wordt de gevel afgesloten door een timpaanvormig front met blindnissen in gotische trant en in het midden bekroond door een trapgeveltje met tussen twee lisenen een klein blind rondlicht. De fronttoren heeft in de klokkenverdieping boogvormige galmgaten en een natuurstenen balustrade. De acht zijden van de eveneens achthoekige torenspits wordt aan de basis bekroond door een 'kraag' van acht puntgeveltjes, voorzien van kruisbloemen op de punt. De torenspits werd oorspronkelijk bekroond door een koperen kruis met haantje. De traptorentjes zijn alleen aan de bovenzijde rond en zijn vlak onder de dakrand voorzien van een tandlijst. De puntdaken van de torentjes worden bekroond met koperen pijnappels. In het bovenste ronde deel van de torentjes bevinden zich drie samengestelde drielichtvensters. Daaronder, in de achthoekige onderbouw, bevindt zich alleen in het voorste gevelvlak een smal spitsboogvenster. De eerste traveeën van de zijbeuken zijn aan weerszijden van de toren hoger opgetrokken en van schilddaken voorzien. De westgevels van deze uitbouwen zijn aan de bovenzijde voorzien een strook bestaande uit zes rondboogvensters. Aan de uiteinden van deze gevels bevindt zich een steunbeer. De noord- en zuidgevel is voorzien van een hoog spitsboogvenster met glas-in-lood doorlopend in een dakkapel. Tussen dit hoger opgetrokken beukdeel en het transept bevinden zich vijf steunberen onder een lessenaarsdak met een klein dakkappel voorzien van een puntdak. Aan de westzijde, in de hoek die het zuidelijke dwarsschip maakt met het middenschip, bevindt zich een toegangspoort van natuursteen met een timpaanvormig front en een dubbele geprofileerde houten deur met smeedijzeren sierbeslag. Aan deze kant, tussen de oostzijde van het dwarschip en de westzijde van de pastorie, bevindt zich een rechthoekige devotiekapel ter ere van de H.Hildegard. Deze was oorspronkelijk toegankelijk via een eigen ingang aan de Verbraakstraat.
Het interieur van de kerk heeft gepleisterde pijlers en muurvelden, die oorspronkelijk met sjablonen waren beschilderd. De spitsbogen, de geringde schalken en vensteromlijstingen zijn uitgevoerd in schoon metselwerk. Het middenschip is gedekt met een houten tongewelf in Tudorboogvorm met geprofileerde houten trekbalken, waarvan de op schinkels en gordingen gedragen beschieting eenvoudig is gepolychromeerd. In het oostelijk uiteinde van het middenschip, boven het presbyterium, bevindt zich een fresco met een afbeelding van de H.Hildegard die een blinde jongen geneest, omringd door witte lelies. In het westelijk uiteinde bevindt zich de orgeltribune, achter een lage balustrade van blindnissen. De koorpartij en de zijbeuken zijn overkluisd met gemetselde kruisgewelven. De wanden van het schip zijn opgebouwd uit drie zones. De eerste zone bestaat uit scheibogen op natuurstenen zuilen. De triforiumzone daarboven heeft drie spitsboognissen per travee. De derde zone wordt gevormd door de lichtbeuk. In de muren van de zijbeuken van het schip zijn op koperen platen de kruiswegstaties geschilderd door de kunstenaar H.Bogaerts uit Boxtel. Op de zijpanelen van de staties, behalve de laatste twee, zijn figuren afgebeeld uit het Oude en het Nieuwe Testament. In de achtste statie, rechts achterin de kerk, is links van het hoofd van Christus de beeltenis van pastoor C.A. Hammer, de eerste pastoor van de kerk, afgebeeld. In de twintiger jaren zijn door de Bossche kunstschilder Frans Kops voor in de kerk, boven de beide zij-ingangen, twee schilderingen aangebracht met respectievelijk rechts een voorstelling van Christus optredend in de tempel en links de Ruiter op het Witte Ros uit het Boek van de Openbaringen. In de kerk is nog de originele polychrome tegelvloer met acanthusmotieven bewaard gebleven en bevinden zich nog gedeeltelijk de oorspronkelijke kerkbanken. De huidige Mariakapel aan de noord-westelijke zijde van de kerk, bestaat uit een wit gepleisterde vijfhoekige absis met, centraal in het middelste gevelvlak, een blindnis met een houten beeld van Maria en Kind door de kunstenaar Sprenger. De flankerende rondboogvensters bevatten gekleurd glas-in-lood. De Hildegardiskapel heeft aan de oostzijde een nis met drie hoge spitsboogvensters voorzien van eenvoudig glas-in-lood. Het wit marmeren altaar met aan het 'voeteneinde' een eveneens wit marmeren sculptuur van St. Hildegardis op haar sterfbed. Het beeld is sober gedecoreerd met Jugendstil bloemmotieven en werd begin deze eeuw geschonken door de Rotterdamse familie Jamin. De rijk met pinakels gedecoreerde eikenhouten preekstoel (1868, Roermonds atelier) met voorstellingen van de vier evangelisten is afkomstig uit de gesloopte St. Eusebiuskerk te Arnhem.
Waardering
Rooms-katholieke kerk St. Hildegardis met goed bewaard gebleven interieur van algemeen belang uit architectuur- en cultuurhistorisch oogpunt, alsook van belang vanwege stedebouwkundige waarde. De kerk neemt bovendien een belangrijke positie in binnen het oeuvre van de architecten E.J. Margry en J.M. Snickers.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Roman Catholic CHURCH, component of the St. Hildegardiskerk church complex. The church was built in two phases: between 1890-1892 the choir, transept as well as one bay of the nave were completed according to the design of E.J. Margry. In 1905 the remaining four bays were completed.
N.B. The spire on the crossing of the church has been removed, as has the fencing around the church. The wrought-iron cross and the copper weathervane have blown away from the front tower spire. The interior, which has largely retained the original style, has undergone some modifications over the years. After the Second World War the baptismal chapel on the north side of the church was arranged as a Maria chapel. In 1965 the priest's choir was adapted according to the Second Vatican Council. In 1985-86 the Hildegardis chapel was converted into a daily and baptismal chapel. In 1913 the harmonium by the singing gallery was replaced by an organ, specially built for the church by the firm Maarschalkerweerd & Zoon in Utrecht. The instrument has two manuals and a free pedal and was built according to the mechanical system with electric wind supply. This instrument is not worthy of protection by the state.
Description
Three-aisled cruciform basilica with a monumental entrance porch with front tower. The entire church is constructed above a natural stone plinth in red brick with natural stone voussoirs, roof cornices, window surrounds, archvolts, blocks and decorations. The church has a shallow cellar with mortared barrel vaults. The various saddle roofs, lean-to roofs and pitched roofs are covered with slate. The facades are provided with mortared buttresses, pilasters and string courses. The doors and windows are of wood. The pointed arch windows have brick window tracery in rayonnant style. The cross of the church is formed by a nave of five bays in front of the transept and two bays to the east thereof, where the church is five aisles wide and is closed off by a five-sided presbytery. On the ground floor here is an arcade of blind round arches. The leftmost arch provides access to the sacristy. Above this on each facade side four coupled pointed arch-shaped blind windows and above this only on the three middle sides a high trefoil arch window with stained glass. In the western part of the central nave a spacious gallery, which originally provided space for over 900 seats. At the end of the transept there are on either side two confessionals behind profiled dark wooden doors. In the exterior the west front draws the most attention. Here is located the entrance porch with an octagonal front tower flanked by two small tower stairs. Central at the base of the front tower is the main entrance, formed by a portal with pointed gable and saddle roof. Against the pointed arch-shaped day-edges are corbels with simple capitals. Within this a wide double wooden door with diamond-block-shaped cassettes, above which a pointed arch window with rayonnant tracery and stained glass. The entrance is flanked by buttresses. The edges of the pointed gable are set off with natural stone and run through to the point in a natural stone tympanum with an abstracted angel figure, crowned with a natural stone cross. On the 'shoulders' of the gable are simple natural stone crockets. In the facade plane above the entrance portal is a large pointed arch window with centrally in the rayonnant tracery a rose window with stained glass. Above this the facade is closed off by a tympanum-shaped front with blind recesses in Gothic manner and in the middle crowned by a small stepped gable with between two pilasters a small blind round opening. The front tower has in the bell storey arch-shaped sound holes and a natural stone balustrade. The eight sides of the equally octagonal spire are crowned at the base by a 'collar' of eight pointed gables, provided with crockets at the point. The spire was originally crowned by a copper cross with weathervane. The stair turrets are round only at the top and are provided with a dentil course just below the roof edge. The pitched roofs of the turrets are crowned with copper finials. In the upper round part of the turrets are three composite three-light windows. Below this, in the octagonal lower section, is only in the front facade plane a narrow pointed arch window. The first bays of the side aisles are on either side of the tower built higher and provided with hipped roofs. The west facades of these extensions are provided at the top with a strip consisting of six round arch windows. At the ends of these facades is a buttress. The north and south facade is provided with a high pointed arch window with stained glass running through into a dormer. Between this higher built aisle section and the transept are five buttresses under a lean-to roof with a small dormer provided with a pitched roof. On the west side, in the angle that the southern transept makes with the central nave, is an entrance gate of natural stone with a tympanum-shaped front and a double profiled wooden door with wrought-iron decorative fittings. On this side, between the east side of the transept and the west side of the presbytery, is a rectangular devotional chapel in honour of St. Hildegard. This was originally accessible via its own entrance on the Verbraakstraat.
The interior of the church has plastered pillars and wall fields, which were originally painted with stencils. The pointed arches, the ringed corbels and window surrounds are executed in exposed brickwork. The central nave is covered with a wooden barrel vault in Tudor arch form with profiled wooden tie beams, whose boarding supported on brackets and purlins is simply polychromed. At the eastern end of the central nave, above the presbytery, is a fresco with an image of St. Hildegard healing a blind boy, surrounded by white lilies. At the western end is the organ gallery, behind a low balustrade of blind recesses. The choir area and the side aisles are vaulted with mortared cross vaults. The walls of the nave are constructed from three zones. The first zone consists of arcade arches on natural stone columns. The triforium zone above this has three pointed arch recesses per bay. The third zone is formed by the clerestory. In the walls of the side aisles of the nave are painted on copper plates the Stations of the Cross by the artist H.Bogaerts from Boxtel. On the side panels of the stations, except the last two, are depicted figures from the Old and New Testament. In the eighth station, right at the back of the church, to the left of the head of Christ is depicted the likeness of Pastor C.A. Hammer, the first pastor of the church. In the twenties two paintings were made by the 's-Hertogenbosch artist Frans Kops at the front of the church, above both side entrances, respectively on the right a representation of Christ appearing in the temple and on the left the Rider on the White Horse from the Book of Revelation. In the church is still preserved the original polychrome tile floor with acanthus motifs and are still partially the original church pews. The current Maria chapel on the north-west side of the church, consists of a white plastered five-sided apse with, central in the middle facade plane, a blind recess with a wooden image of Maria and Child by the artist Sprenger. The flanking round arch windows contain coloured stained glass. The Hildegardis chapel has on the east side a recess with three high pointed arch windows provided with simple stained glass. The white marble altar with at the 'foot end' an equally white marble sculpture of St. Hildegardis on her deathbed. The image is soberly decorated with Art Nouveau flower motifs and was donated at the beginning of this century by the Rotterdam family Jamin. The richly with pinnacles decorated oak wooden pulpit (1868, Roermond workshop) with representations of the four evangelists originates from the demolished St. Eusebiuskerk in Arnhem.
Evaluation
Roman Catholic church St. Hildegardis with well-preserved interior of general importance from an architectural and cultural-historical point of view, as well as of importance because of urban planning value. The church moreover occupies an important position within the oeuvre of the architects E.J. Margry and J.M. Snickers.
Nearby in the register
- Pastorie Sint HildegardisKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Algemene Begraafplaats CrooswijkBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Algemene Begraafplaats CrooswijkBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Algemene Begraafplaats CrooswijkBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.