Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Zijdstraat 53
Aalsmeer, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1926 - 1927
- Address
- Zijdstraat 53, 1431 EB Aalsmeer (and others)
- Place
- Aalsmeer
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.26816, 4.74811
- Part of complex
- 524233
- Monument number
- 524234
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1906 map "Rijnland" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
DOOPSGEZINDE KERK (vermaning)(nr 55) met voormalige KOSTERSWONING (nr 53), behorende bij het complex "Doopsgezinde kerk Zijdstraat", in 1926-1927 gebouwd naar het ontwerp van J.F. Staal (1879 - 1940) in de stijl van de Amsterdamse School met elementen uit de doopsgezinde kerkbouw en de Nieuwe Zakelijkheid en terugliggend gelegen op een rechthoekig terrein tussen de Zijdstraat en de Gedempte Sloot in het centrum van Aalsmeer.
In 1987 werd de javateakbekleding van de zuidwestelijke topgevel vervangen door eternietleien.
N.B. De later toegevoegde zaal aan de noordwestzijde van de kerk valt niet onder de bescherming. Ook het orgel valt niet onder de bescherming (wel de orgelkas).
Omschrijving
Op rechthoekige plattegrond opgetrokken doopsgezinde schuurkerk, afgesloten door een hoog opgaand asymmetrisch zadeldak met de noklijn haaks op de weg en aan de zuidoostzijde doorgetrokken over een fietsenstalling. In de dakschilden zijn dakkapellen opgenomen. Het rechthoekige volume met de hoofdentree aan de noordwestzijde telt twee bouwlagen en wordt afgesloten door een steekkap met de noklijn evenwijdig aan de weg. De nevenruimten, waaronder de kerkeraadskamer, op de noordhoek tellen één bouwlaag onder schildkap, aansluitend op het dak van de kerk. De kosterswoning op rechthoekige plattegrond telt één bouwlaag en wordt afgesloten door een mansardekap met de noklijn evenwijdig aan de weg. In het westelijke dakvlak is een dakkapel opgenomen met ramen met roedenverdeling. De dakschilden zijn bedekt met rode Romaanse pannen. De gevels zijn opgetrokken in grijsgroene baksteen met decoratieve banden en vlakken in de voorgevel (ZW).
De voorgevel (ZW) van de kerk heeft in de as een toegangsdeur met roedenverdeling in rechthoeken voor het raamgedeelte, bereikbaar via vier bakstenen treden, geflankeerd door twee vierkante vensters met een ten opzichte van elkaar gespiegelde roedenverdeling in rechthoeken. Deze staan op een rollaag die het rechthoekige, in blokverband gemetselde en risalerende veld, dat zich daarboven uitstrekt, begrenst. Rechts van de deur begint een muurtje met ezelsrug tussen de kerk en het dubbele woonhuis, waarin een houten poortje met de aanduiding "Rijwielen". In de linker onderhoek van het veld steekt een gebeeldhouwde steen uit het gevelvlak met een Zaaier erin gehakt en in beide bovenhoeken steken balken uit met gestileerde engelenfiguren. Boven de deur bevindt zich een groot raamblok met vijf ramen, door middel van roeden ingedeeld in grote en kleine rechthoeken. De grote in oorsprong met teakhout beklede topgevel ligt even terug. De hoofdingang ligt links, in het bouwlichaam dwars op de zijgevel, dat tevens de voormalige kosterswoning bevat. In het muurvlak erboven bevinden zich galmborden voor een rechthoekige opening. In de voorgevel van de voormalige kosterswoning is rechts uit het midden een (niet originele) toegangsdeur geplaatst met rechts daarvan twee kleine vensters en links een enkel en een dubbel venster met roedenverdeling. De vensters zijn direct onder de gootlijst geplaatst.
De linker zijgevel (NW) van het volume met de hoofdingang heeft een klein venster in de rechter bovenhoek op de tweede bouwlaag. De noordwestgevel van de voormalige kosterswoning is blind. De noordwestgevel van het één bouwlaag tellende volume bevat drie vensters met roedenverdeling.
De rechter zijgevel (ZO) bevat de fietsenstalling onder de overhangende kap die ondersteund wordt door betonnen pijlers. Op de zuidhoek loopt de gevel hoger door.
De achtergevel (NO) is geheel gemetseld met vlechtwerk langs de daklijst. In de getrapte uitbouw staat in het interieur het orgel en eronder loopt een gang buiten de kerkruimte om naar de kerkeraadskamer. Smalle, hoge vensters flankeren de orgeluitbouw. Een hijsbalk bevindt zich in de as van de gevel. In de noordoostgevel van de kerkeraadskamer bevinden zich drie vensters met roedenverdeling. De noordoostgevel van de grote zaal grenst aan de Gedempte Sloot.
Het interieur is te bereiken via de hoofdingang en de deur in de voorgevel. Links in de noordoostgevel bevindt zich een deur naar de gang en trap naar de orgeltribune en kerkeraadskamer, welke ook een deur heeft in de lange (NW)wand. In de andere lange wand kan de kerk vanuit de fietsenstalling betreden worden. Op de vloer liggen zwartgelakte grenen delen. De doopvloer is met een trede verhoogd. Onder de gaanderij aan de zuidwestmuur bevindt zich een katechesatieruimte die afgesloten wordt door een vouwwand. Op de gaanderij met een balustrade uit panelen staan drie bankenblokken die naar achteren oplopen. Hierachter bevindt zich het grote raam van de voorgevel. Op de doopvloer staan kerkeraadsbanken, waarvan de laatste zijn opgenomen in de rondlopende lambrizering die bestaat uit horizontale geprofileerde lijsten in grijswit, oker, zwart en steenrood geschilderd. De wanden zijn wit gepleisterd. Tegen de noordoostmuur bevindt zich een blokvormige orgelkas die aansluit op de inrichting van de kerkruimte. Daaronder bevindt zich centraal op de doopvloer de preekstoel, bestaande uit een borstwering op een verhoging. Het stucwerk plafond wordt gedragen door een stalen frame dat doorloopt in de dakkapellen. Boven de gaanderij bevindt zich een verlaagd deel met in de hoeken twee sculpturen voorstellende evangelistensymbolen en vervaardigd door J. Havermans. In de ruimte hangen een twintigtal oorspronkelijke peervormige lampen.
Waardering
De doopsgezinde kerk met voormalige kosterswoning is van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorisch waarde als historisch-functioneel hoofdonderdeel van het omschreven complex, als zeldzaam en gaaf bewaard gebleven voorbeeld van religieuze bouwkunst uit de eerste helft van de 20ste eeuw in de stijl van de Amsterdamse School met elementen uit de Nieuwe Zakelijkheid, en als onderdeel uit het oeuvre van architect J.F. Staal.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MENNONITE CHURCH (listed building) (no. 55) with former SEXTON'S HOUSE (no. 53), belonging to the complex "Mennonite Church Zijdstraat", built in 1926-1927 to the design of J.F. Staal (1879 - 1940) in the style of the Amsterdam School with elements from Mennonite church architecture and New Objectivity, set back on a rectangular site between Zijdstraat and Gedempte Sloot in the centre of Aalsmeer.
In 1987 the Java teak cladding of the southwestern gable was replaced by asbestos slate.
N.B. The later added hall on the northwestern side of the church is not included in the protection. The organ is also not included in the protection (but the organ case is).
Description
Mennonite barn church erected on a rectangular plan, closed off by a high-rising asymmetrical gabled roof with the ridge at right angles to the road and extending over a bicycle shed on the southeastern side. Roof dormers are incorporated in the roof slopes. The rectangular volume with the main entrance on the northwestern side comprises two storeys and is closed off by a lean-to roof with the ridge parallel to the road. The ancillary spaces, including the church council chamber, on the northern corner comprise one storey under a hipped roof, connecting to the church roof. The sexton's house on a rectangular plan comprises one storey and is closed off by a mansard roof with the ridge parallel to the road. In the western roof slope a roof dormer is incorporated with windows with glazing bars. The roof slopes are covered with red Roman tiles. The facades are constructed in greyish-green brick with decorative bands and surfaces on the front facade (SW).
The front facade (SW) of the church has on axis an entrance door with glazing bars in rectangles for the window section, accessible via four brick steps, flanked by two square windows with a glazing bar division in rectangles mirrored in relation to each other. These rest on a roll moulding that borders the rectangular field, laid in block bond and projecting, that extends above it. To the right of the door begins a wall with a saddle back between the church and the double dwelling house, in which is a wooden gate with the indication "Bicycles". In the lower left corner of the field a carved stone projects from the facade with a Sower carved into it and in both upper corners beams project with stylised angel figures. Above the door is a large window block with five windows, divided by means of glazing bars into large and small rectangles. The large top facade, originally clad with teak, is set slightly back. The main entrance is on the left, in the building body across from the side facade, which also contains the former sexton's house. In the wall surface above are sounding boards for a rectangular opening. In the front facade of the former sexton's house to the right of centre is a (non-original) entrance door placed with two small windows to the right of it and on the left a single and a double window with glazing bars. The windows are placed directly below the gutter line.
The left side facade (NW) of the volume with the main entrance has a small window in the right upper corner on the second storey. The northwestern facade of the former sexton's house is blind. The northwestern facade of the one-storey volume contains three windows with glazing bars.
The right side facade (SE) contains the bicycle shed under the overhanging roof which is supported by concrete pillars. At the southern corner the facade continues higher.
The rear facade (NE) is entirely brick with basketweave pattern along the roof line. In the stepped extension stands the organ in the interior and below it a corridor runs outside the church space to the church council chamber. Narrow, high windows flank the organ extension. A hoist beam is located on the axis of the facade. In the northeastern facade of the church council chamber are three windows with glazing bars. The northeastern facade of the large hall borders Gedempte Sloot.
The interior is accessible via the main entrance and the door in the front facade. On the left in the northeastern facade is a door to the corridor and stairs to the organ gallery and church council chamber, which also has a door in the long (NW) wall. In the other long wall the church can be entered from the bicycle shed. On the floor are black-varnished pine sections. The baptismal floor is raised by a step. Below the gallery on the southwestern wall is a catechesis room which is closed off by a folding wall. On the gallery with a balustrade of panels stand three blocks of pews which rise towards the back. Behind this is the large window of the front facade. On the baptismal floor stand church council benches, the last of which are incorporated in the continuous wainscot consisting of horizontally profiled mouldings painted in greyish-white, ochre, black and brick-red. The walls are white plastered. Against the northeastern wall is a block-shaped organ case which connects with the arrangement of the church space. Below this, centrally on the baptismal floor, is the pulpit, consisting of a balustrade on a raised base. The stucco ceiling is supported by a steel frame that continues into the roof dormers. Above the gallery is a lowered section with in the corners two sculptures representing evangelist symbols and created by J. Havermans. In the space hangs about twenty original pear-shaped lamps.
Valuation
The Mennonite church with former sexton's house is of general importance because of its architectural and cultural-historical value as a historically-functional main component of the described complex, as a rare and well-preserved example of religious architecture from the first half of the 20th century in the style of the Amsterdam School with elements of New Objectivity, and as part of the oeuvre of architect J.F. Staal.
Nearby in the register
- Erfscheiding(D1), Zijdstraat bij 53Erfscheidingunder 1 mi
- Woonhuis, Zijdstraat 57Woonhuisunder 1 mi
- De LeeuwIndustrie- en poldermolenunder 1 mi
- Boerderij, Uiterweg 28Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.