TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Soldatenbarak, Allee 11

Ermelo, Gelderland, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Militair verblijfsgebouw
Function
Soldatenbarak
Category
onroerend gebouwd
Built (approximately)
1914 - 1918
Address
Allee 11, 3852 PM Ermelo
Place
Ermelo
Province
Gelderland
Country
Netherlands
Coordinates
52.28813, 5.73683
Monument number
523884

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

3 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "Manoeuvreerkaart der [4de Divisie] Infanterie [in 1907] op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

Houten ONTSPANNINGSZAAL gelegen op het landgoed Staverden. De houten barak was afkomstig uit het Belgische interneringskamp te Harderwijk. In 1921 werd de barak in opdracht van H. 's Jacob op het landgoed Staverden door timmerman G. PLANCIUS heropgebouwd en kreeg de functie van ontspanningszaal ten behoeve van recreatieve bijeenkomsten van de plaatselijke bevolking. Het theaterpodium dateert uit deze tijd en ook het pauwenbehang, dat met het pauwenmotief verwijst naar het landgoed Staverden.

Het 718 ha grote landgoed Staverden strekt zich uit over de drie gemeenten Ermelo, Nunspeet en Apeldoorn. Centraal bevindt zich een landhuis, 'Kasteel Staverden'. In 1835 kocht Jan Rudolf Kemper het goed. Deze brak het 17de-eeuwse huis af, en bouwde op het bestaande grondplan een nieuw huis. In 1905 kwam het in handen van ir F.B. 's Jacob, burgemeester van Rotterdam. Deze liet het landhuis door architectenbureau L.A. van Essen & J. van Zeggeren uit Harderwijk verbouwen en vergroten. In dat jaar kreeg het landhuis haar huidige uitstraling. De zoon, Herman Th. 's Jacob breidde het landgoed naar het noorden uit. Over dit noordelijke deel van het landgoed loopt de onverharde Allee, nabij een rond 1911 ontgonnen veengebied. In de nabijheid van de ontspanningszaal ligt ook een aantal landarbeiderswoningen, de boerderij Frederik Bernardhoeve en het houten landhuis 'De Witte Pauwen', alle tussen 1910 en 1915 gebouwd.

Omschrijving

De vrijstaande ONTSPANNINGSZAAL is opgetrokken op een kruisvormig grondplan en bestaat uit houten gevels met verticale schroten op een aangesmeerde stenen ondergrond. Het gebouw telt één bouwlaag en heeft op het hoofdgedeelte een met rode tuiles du Nord pannen belegd zadeldak voorzien van geprofileerde houten windveren in een groen-rode beschildering. De beide driezijdig afgesloten 'transepten' hebben elk een driezijdig beëindigd schilddak. Deze daken hebben een lagere nok. Rondom loopt een mastgoot. De voorzijde van het gebouw heeft een lager portiek, waarvan het zadeldak met rode Muldenpannen is belegd. Op de nok van het zadeldak van het zaalgedeelte bevindt zich een klokkenstoel, waarin zich een luidklokje bevindt. Deze klokkenstoel bestaat uit vier hoekstaanders, bekroond met een omlopend kroonlijstje en een koepeldak. Tussen de staanders bevindt zich een rondboogvormig uitgezaagde invulling.

De VOORGEVEL heeft een portiekuitbouw met in de zijgevels elk een smal tienruits houten raam. De voorzijde heeft een dubbele openslaande deur met aan weerszijden eenzelfde tienruits raam. Boven de dubbele deur bevindt zich een zeszijdige lantaarn met glasvulling. Deze lantaarn verlicht zowel de buitenzijde als de binnenzijde van het portiek. Boven de lantaarn is een bord met de tekst 'ontspanningszaal' aangebracht. De entree naar de zaal is eveneens voorzien van een dubbele deur. De geveltop van de portiekuitbouw is voorzien van opliggende houten delen met een driehoekige beëindiging aan de onderzijde. De LINKER- EN RECHTER ZIJGEVEL hebben in het zaalgedeelte aan weerszijden van de transeptaansluitingen een dubbel zestienruits raam met luiken. De transepten zelf hebben elk vijf, nagenoeg vierkante, zesruits ramen. Geheel rechts (respectievelijk links) hebben de zijgevels nog een van luiken voorzien raam ter verlichting van de achterzijde van het theaterpodium. Tegen een deel van het rechtertransept bevindt zich een bakstenen bassin en afvoerkanaal. Tegen de rechter zijgevel rechts van het transept is een luifel op staanders geplaatst. De ACHTERGEVEL heeft een enkele deur met een tweeruits raam en een bakstenen trapje in het midden. De geveltop bestaat uit een opliggende laag verticale schoten met een driehoekige beëindiging aan de onderzijde. Het INTERIEUR van het zaaltje is nauwelijks gewijzigd en valt op door de nog oorspronkelijke rankenbeschildering in rood en groen, direct onder het plafond. De rankenbeschildering loopt rondom en is ook te vinden rond de ronde ijzeren ontluchtingsroosters in het vlakke, licht geknikte, plafond. De oorspronkelijke tegelvloer in het zaaltje en in de transepten (keuken en vestibule met toiletten) is bewaard gebleven. Op het podium bevinden zich nog oorspronkelijke goed bewaard gebleven behangrestanten met pauwen en bladmotieven. Boven een vroegere schouw bevindt zich een tegeltableau met daarop de tekst "Hulde aan den Stichter van dit Gebouw/De bevolking/van Staverden/13 April 1921".

Waardering

Voormalige BARAK uit de periode 1914-1918, in Staverden in 1921 opnieuw opgebouwd als ONTSPANNINGSZAAL

- Van architectuurhistorische waarde als gaaf en goed voorbeeld van een in hout opgetrokken gebouw uit het begin van de twintigste eeuw, dat oorspronkelijk in Harderwijk is gebouwd als barak en in 1921 naar Ermelo werd getransporteerd. Als houten ontspanningsgebouw vormt het nu een uniek object met een gaaf bewaard gebleven in- en exterieur. Het gebouw valt op door esthetische kwaliteiten, zoals gave verhoudingen, en een bijzondere detaillering in de vormgeving en materiaalgebruik. Bijzonder in het interieur zijn onder meer de nog aanwezige rankenbeschildering en de restanten van het pauwenbehang.

- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de ligging op het uitgestrekte landgoed Staverden, waar het een karakteristiek onderdeel vormt van het noordelijke deel van het landgoed, dat vanaf 1911 werd ontgonnen en waar aan de Allee naast een boerderij ook enkele arbeiderswoningen en een houten landhuis werden gebouwd. De barak vormt hier een belangrijk element bij de instandhouding van het oorspronkelijke karakter van het gebied.

- Van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming en situering verbonden met de geschiedenis van het landgoed Staverden. Het in de decoratie van het interieur terugkomende pauwenmotief verwijst naar het landgoed. De nieuwe en de oorspronkelijke functie van het gebouw geven aan het object een cultuurhistorisch waardevol karakter.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

Wooden RECREATION HALL located on the Staverden estate. The wooden barrack originated from the Belgian internment camp at Harderwijk. In 1921 the barrack was rebuilt on the Staverden estate on the orders of H. 's Jacob by carpenter G. PLANCIUS and was converted into a recreation hall for recreational gatherings of the local population. The theatre stage dates from this period, as does the peacock wallpaper, which with its peacock motif refers to the Staverden estate.

The 718 hectare Staverden estate extends over three municipalities: Ermelo, Nunspeet and Apeldoorn. At the centre stands a country house, 'Kasteel Staverden'. In 1835 Jan Rudolf Kemper purchased the estate. He demolished the 17th-century house and built a new house on the existing ground plan. In 1905 it came into the hands of ir F.B. 's Jacob, mayor of Rotterdam. He had the country house renovated and enlarged by the architectural firm L.A. van Essen & J. van Zeggeren from Harderwijk. In that year the country house received its present appearance. His son, Herman Th. 's Jacob, expanded the estate northwards. Running across this northern part of the estate is the unmade Allee, near a peat area reclaimed around 1911. In the vicinity of the recreation hall are also a number of labourers' cottages, the farm Frederik Bernardhoeve and the wooden country house 'De Witte Pauwen', all built between 1910 and 1915.

Description

The detached RECREATION HALL is built on a cruciform ground plan and consists of wooden facades with vertical planking on a lime-rendered stone base. The building has one storey and on the main section a gabled roof covered with red tuiles du Nord tiles, furnished with profiled wooden wind-braces in a green-red paint scheme. Both three-sided enclosed 'transepts' each have a three-sided hipped roof. These roofs have a lower ridge. A gutter runs all around. The front of the building has a lower portico, whose gabled roof is covered with red Mulden tiles. On the ridge of the gabled roof of the hall section there is a bell-cote, containing a small bell. This bell-cote consists of four corner posts, crowned with a running cornice and a domed roof. Between the posts there is a round-arched cut-out infill.

The FRONT FACADE has a portico projection with on each of the side facades a narrow ten-paned wooden window. The front has a double opening door with an identical ten-paned window on each side. Above the double door there is a hexagonal lantern with glass infill. This lantern illuminates both the outside and inside of the portico. Above the lantern a board with the text 'ontspanningszaal' is mounted. The entrance to the hall is likewise provided with a double door. The gable-end of the portico projection is furnished with overlaid wooden parts with a triangular termination at the bottom. The LEFT AND RIGHT SIDE FACADES have in the hall section on each side of the transept connections a double sixteen-paned window with shutters. The transepts themselves each have five, nearly square, six-paned windows. At the far right (respectively left) the side facades have another shuttered window for lighting the rear of the theatre stage. Against part of the right transept there is a brick basin and drainage channel. Against the right side facade to the right of the transept a canopy on posts is placed. The BACK FACADE has a single door with a two-paned window and a brick step in the middle. The gable-end consists of an overlaid layer of vertical planking with a triangular termination at the bottom. The INTERIOR of the hall is scarcely altered and is notable for the still original scrollwork painting in red and green, directly below the ceiling. The scrollwork painting runs all around and is also found around the round iron ventilation grilles in the flat, slightly bent, ceiling. The original tile floor in the hall and in the transepts (kitchen and vestibule with toilets) has been preserved. On the stage there are still original well-preserved wallpaper remnants with peacocks and leaf motifs. Above a former fireplace there is a tile tableau with the text "Homage to the Founder of this Building/The population/of Staverden/13 April 1921".

Valuation

Former BARRACK from the period 1914-1918, rebuilt in Staverden in 1921 as a RECREATION HALL

- Of architectural-historical value as an intact and good example of a wooden building from the beginning of the twentieth century, which was originally built in Harderwijk as a barrack and was transported to Ermelo in 1921. As a wooden recreation building it now forms a unique object with well-preserved interior and exterior. The building is notable for aesthetic qualities, such as good proportions, and special detailing in its design and material use. Particularly notable in the interior are the still present scrollwork painting and the remnants of the peacock wallpaper.

- Of urban planning value because of its location on the extensive Staverden estate, where it forms a characteristic component of the northern part of the estate, which was reclaimed from 1911 onwards and where, along the Allee, besides a farm a number of labourers' cottages and a wooden country house were built. The barrack forms here an important element in the preservation of the original character of the area.

- Of cultural-historical value because of the purpose and setting connected with the history of the Staverden estate. The peacock motif appearing in the interior decoration refers to the estate. The new and the original function of the building give the object a culturally valuable character.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map