Rijksmonumentenregister · Netherlands
Het Uilennest
Heerewaarden, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905
- Address
- Hogestraat 15, 6624 BA Heerewaarden (Maasdriel 25)
- Place
- Heerewaarden
- Municipality
- Maasdriel
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81800, 5.39531
- Monument number
- 523792
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS `Het Uilennest' met HEKWERK, gebouwd in 1905 in opdracht van een plaatselijke steenfabrikant. Het pand is gelegen aan de zuidzijde van de Hogestraat, evenwijdig aan de weg met de ingang in de linker zijgevel. Het pand ligt binnen het van rijkswege beschermde dorpsgezicht van Heerewaarden.
Het pand is gebouwd in een mengeling van Rationalisme en Art Nouveau en vertoont duidelijke invloeden van de architectuur van H.P. Berlage, zoals de afschuining van de linker gevelhoek en de detaillering ervan. Berlage paste een dergelijke hoekafschuining vaak toe bij hoekpanden. Door het suggereren van een hoekpand en het plaatsen van de entreepartij in de zijgevel vormt Het Uilennest een uitzondering in de gevelwand van de Hogestraat, die wordt gekenmerkt door huizen met de ingang aan de straatzijde. In details zoals het glas-in-lood en de stucplafonds is invloed van de Art Nouveau herkenbaar.
Het pand bevindt zich nog in hoge mate in oorspronkelijke staat. In de dertiger jaren is de linker voorkamer verbouwd tot winkel. Daartoe werd het venster in de afschuining vervangen door een deur. Thans is het pand weer in de oorspronkelijke staat teruggebracht. Het wordt omgeven door een voor-, achter- en zijtuin die aan de straatzijde en op de linker erfafscheiding een smeedijzeren HEKWERK bezit.
Omschrijving
Het op een rechthoekige plattegrond opgetrokken onderkelderde, bakstenen WOONHUIS telt twee bouwlagen. De hoek van de voorgevel met de linker zijgevel is afgeschuind en bevat op de verdieping een uitkragende loggia. Het pand wordt gedekt door een afgeplat schilddak belegd met rode tuiles du Nord. De afwatering vindt langs voor- en linker zijgevel plaats via een ver overkragende bakgoot op geprofileerde klossen. Rechts in het dak bevinden zich twee gemetselde schoorstenen. De gevels rusten op een hoge, grijze gecementeerde plint en zijn gemetseld in kruisverband. De gecementeerde hoekblokken, lijsten en lateien waarmee de gevels zijn gedetailleerd, zijn wit geschilderd. In de gevels zijn overwegend schuifvensters toegepast, met geprofileerde stijlen. De vensters hebben aan de voorgevel niet-oorspronkelijke markiezen en aan de achtergevel rolluiken. De gevelopeningen worden aan de bovenzijde door een geschilderde latei afgesloten. Deze lateien zijn evenals andere geveldetails versierd met ingehakte motieven, zoals het klaverbladmotief.
Het smalle, rechter deel van de asymmetrische VOORGEVEL springt enigszins naar voren en is tot boven het dak doorgetrokken. De gevelbeëindiging bestaat uit een afgeknotte topgevel met een terugliggend geschilderd vlak waarop het jaartal `Ao 1905' is aangebracht. In dit geveldeel bevinden zich op de begane grond twee schuifvensters met 3-ruits bovenlicht, afgesloten door een latei. De plint is tot tussen de vensters opgetrokken. Tussen en naast de vensters bevinden zich geschilderde banden en blokken die over de hele voorgevel en linker zijgevel doorlopen. Op de verdieping een dubbel schuifvenster met 2-ruits bovenlichten. In het linkerdeel van de voorgevel bevindt zich op de begane grond een drielicht venster met twee enkele en in het midden een 3-ruits bovenlicht. De verdieping bevat een uitkragend dubbel schuifvenster met 2-ruits bovenlichten, dat door de gootlijst heen steekt. De geprofileerde stijlen liggen op het muurwerk van de gevel, en zijn onder de houten onderdorpel doorgetrokken. Het venster heeft een frontonachtige beëindiging. De afgeschuinde gevelhoek bevat op de begane grond een schuifvenster met 3-ruits bovenlicht. Geschilderde blokken verbinden deze afschuining trapsgewijs met de uitkragende loggia op de verdieping. Deze loggia met opengewerkte gemetselde balustrade is toegankelijk via een deurpartij.
De risalerende middenpartij van de LINKER ZIJGEVEL wordt geflankeerd door twee penanten die eindigen in twee schoorstenen. De entreepartij bestaat uit een portiek, toegankelijk via drie stoeptreden, met een geschilderde omlijsting. Dit schilderwerk zet zich voort in blokken langs de rest van de gevel en sluit aan op de blokken schilderwerk van de voorgevel. De houten paneeldeur bevindt zich binnen een halfrond afgesloten raampartij met veelkleurig glas-in-lood. De deur zelf bezit twee grote ruiten met gietijzeren siertraliewerk in Art Nouveau-trant. Op de verdieping centraal boven de deur bevindt zich een schuifvenster met 2-ruits bovenlicht. De zijgevel bevat links van het risaliet op de begane grond een schuifvenster met 3-ruits bovenlicht en op de verdieping een blindvenster. De houten zijgevel van de erker aan de achtergevel bevat twee enkelruits glaspanelen met 3-ruits bovenlichten.
Aan de ACHTERGEVEL is het pand op de begane grond uitgebouwd met rechts een erker en links een keuken. Het balkon op deze aanbouw is afgesloten door een hek van siersmeedwerk. Boven de aanbouw zijn op de verdieping een venster en een deur met 3-ruits bovenlicht zichtbaar. De pui van de houten erker bestaat uit een niet-oorspronkelijke centrale dubbele deur met links en rechts een glaspaneel. Boven de deuren bevindt zich een 7-ruits, boven de glaspanelen een 3-ruits bovenlicht. Het oorspronkelijke houtwerk van de serre is voorzien van siermotieven, de panelen zijn in stijl vernieuwd. De gepleisterde linkerhelft van de achtergevel bevat een deur met gietijzeren raamwerk. Deze deur is afkomstig uit de afschuining van de voorgevel uit de tijd dat de voorkamer nog winkel was.
Tussen de RECHTER ZIJGEVEL en het naastgelegen huis loopt een smalle brandgang. De gevel bevat op de begane grond van links naar rechts een enkelruits venster, een kelderraampje, een wc-raampje boven en beneden en vervolgens twee 4-ruits vensters. Halverwege de muur bevindt zich bij het trappenhuis een veelkleurig, Art Nouveau glas-in-loodvenster waar onder meer twee uilen zijn voorgesteld.
De indeling van het INTERIEUR is in tact. Het huis wordt gedeeld door een gang met tochtportaal en trappartij. Aan de noordzijde bevinden zich kamers-en-suite en aan de zuidzijde een vertrek met serre en de keuken. Op de verdieping bevinden zich enkele slaapvertrekken aan een overloop. Onder de bewaard gebleven elementen bevinden zich onder meer de plafonds van de achterkamer, de voorkamers, het portaal, het trappenhuis en de kamers op de verdieping, die zijn gestuct met florale motieven. De zwart marmeren (noire Belge) schoorsteenmantels in de twee voorkamers en de achterkamer zijn nog gaaf. Van de schoorstenen in de rechter voorkamer en de achterkamer is het tegelwerk achter de kachels nog intact. De deuren en schuifdeuren zijn nog aanwezig. De trappartij, de decoratieve vloertegels in de hal en de deur met het bewerkte glas aldaar zijn origineel. In de keuken zijn de schouw en een wandkast bewaard gebleven.
Aan de straatzijde en op de linker erfafscheiding wordt de tuin afgescheiden door een smeedijzeren HEKWERK met onder meer spijlen voorzien van hartvormige beëindigingen.
Waardering
WOONHUIS met HEKWERK uit 1905 met invloeden van het Rationalisme en de Art Nouveau
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf bewaard voorbeeld van een voornaam woonhuis uit het begin van deze eeuw. Het pand valt op door esthetische kwaliteiten, zoals de fraaie hoekoplossing van het pand. Voorts is het materiaalgebruik kenmerkend, de toepassing van rijke ornamentiek in raamkozijnen en lateien en de goed bewaarde interieurelementen.
- Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de bebouwing langs de Hogestraat, waar het pand in samenhang met de overige bebouwing hoge ensemblewaarden bezit. De straat bezit nog een in vrij gave staat bewaard gebleven bestand aan historische huizen, die een aantrekkelijk en waardevol straatbeeld vormen.
- Van cultuurhistorische waarde als herkenbaar element uit een maatschappelijke ontwikkeling. Het pand is gebouwd als huisvesting voor de kapitaalkrachtige eigenaren van de steenfabrieken die in de 19de eeuw op diverse plaatsen in de Bommelwaard opgericht werden en in de late 19de en vroege 20ste eeuw een grote bloei kenden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENTIAL HOUSE 'Het Uilennest' with IRONWORK FENCE, built in 1905 on the commission of a local brick manufacturer. The property is located on the south side of the Hogestraat, parallel to the road with the entrance in the left side gable. The property lies within the nationally protected village townscape of Heerewaarden.
The property was built in a mixture of Rationalism and Art Nouveau and displays clear influences of the architecture of H.P. Berlage, such as the chamfering of the left gable corner and its detailing. Berlage frequently applied such corner chamfering in corner properties. By suggesting a corner property and placing the entrance section in the side gable, Het Uilennest forms an exception in the gable wall of the Hogestraat, which is characterised by houses with the entrance on the street side. In details such as the leaded glass and stucco ceilings, the influence of Art Nouveau is recognisable.
The property remains in a large measure in original condition. In the 1930s the left front room was converted into a shop. For this purpose the window in the chamfering was replaced by a door. Currently the property has been restored to its original condition. It is surrounded by a front, rear and side garden which has wrought-iron IRONWORK FENCE on the street side and on the left boundary.
Description
The residential house, built on a rectangular floor plan with cellar, of brick construction, comprises two storeys. The corner of the front gable with the left side gable is chamfered and contains on the upper storey a projecting loggia. The property is covered by a flattened hipped roof covered with red tuiles du Nord. Drainage takes place along the front and left side gable via a far-overhanging gutter on moulded brackets. In the right part of the roof are two masonry chimneys. The gables rest on a high, grey rendered plinth and are constructed in Flemish bond. The rendered corner blocks, mouldings and lintels with which the gables are detailed are painted white. The gables predominantly feature sash windows, with moulded stiles. The windows have non-original blinds on the front gable and roller blinds on the rear gable. The gable openings are closed at the top by a painted lintel. These lintels, like other gable details, are decorated with carved motifs, such as the cloverleaf motif.
The narrow, right part of the asymmetrical FRONT GABLE projects slightly forward and is carried up above the roof. The gable termination consists of a truncated gable with a recessed painted surface on which the date 'Ao 1905' is inscribed. In this gable section on the ground floor are two sash windows with 3-pane fanlights, closed by a lintel. The plinth is carried up between the windows. Between and beside the windows are painted bands and blocks that run across the entire front gable and left side gable. On the upper storey a double sash window with 2-pane fanlights. In the left part of the front gable is on the ground floor a three-light window with two single panes and in the middle a 3-pane fanlight. The upper storey contains a projecting double sash window with 2-pane fanlights, which projects beyond the gutter line. The moulded stiles rest on the masonry of the gable and are carried through beneath the wooden transom. The window has a pediment-like termination. The chamfered gable corner contains on the ground floor a sash window with 3-pane fanlight. Painted blocks connect this chamfering step-wise with the projecting loggia on the upper storey. This loggia with open-worked masonry balustrade is accessible via a door section.
The projecting central section of the LEFT SIDE GABLE is flanked by two pilasters which terminate in two chimneys. The entrance section consists of a porch, accessible via three stone steps, with painted moulding. This paintwork continues in blocks along the rest of the gable and connects with the painted blocks of the front gable. The wooden panelled door is located within a half-round terminated window section with multicoloured leaded glass. The door itself has two large panes with cast-iron decorative tracery in Art Nouveau style. On the upper storey centrally above the door is a sash window with 2-pane fanlight. The side gable contains to the left of the projecting section on the ground floor a sash window with 3-pane fanlight and on the upper storey a blind window. The wooden side gable of the bay window on the rear gable contains two single-pane glass panels with 3-pane fanlights.
At the REAR GABLE the property is extended on the ground floor with a bay window on the right and a kitchen on the left. The balcony on this extension is enclosed by ornamental wrought ironwork. Above the extension are visible on the upper storey a window and a door with 3-pane fanlight. The front of the wooden bay window consists of a non-original central double door with a glass panel to the left and right. Above the doors is a 7-pane, above the glass panels a 3-pane fanlight. The original woodwork of the conservatory is provided with ornamental motifs, the panels have been renewed in keeping with the style. The plastered left section of the rear gable contains a door with cast-iron framework. This door comes from the chamfering of the front gable from the time when the front room was still a shop.
Between the RIGHT SIDE GABLE and the adjacent house runs a narrow fire break. The gable contains on the ground floor from left to right a single-pane window, a cellar window, a water closet window above and below and then two 4-pane windows. Halfway up the wall at the staircase is a multicoloured, Art Nouveau leaded glass window which depicts, among other things, two owls.
The layout of the INTERIOR is intact. The house is divided by a hall with draught porch and staircase. On the north side are rooms en-suite and on the south side a room with conservatory and the kitchen. On the upper storey are several bedrooms off a landing. Among the preserved elements are in particular the ceilings of the rear room, the front rooms, the porch, the staircase and the rooms on the upper storey, which are plastered with floral motifs. The black marble (noire Belge) chimney mantels in the two front rooms and the rear room are still intact. The tilework behind the stoves in the chimneys of the right front room and the rear room is still intact. The doors and sliding doors are still present. The staircase, the decorative floor tiles in the hall and the door with worked glass there are original. In the kitchen the hearth and a wall cupboard have been preserved.
On the street side and on the left boundary the garden is separated by wrought-iron IRONWORK FENCE with among others spars provided with heart-shaped terminations.
Valuation
RESIDENTIAL HOUSE with IRONWORK FENCE from 1905 with influences of Rationalism and Art Nouveau
- Of architectural-historical value as a well and finely preserved example of a distinguished residential house from the beginning of this century. The property stands out for its aesthetic qualities, such as the elegant corner solution of the property. Furthermore the use of materials is characteristic, the application of rich ornamentation in window frames and lintels and the well-preserved interior elements.
- Of urban planning value as part of the built environment along the Hogestraat, where the property in conjunction with the remaining built environment possesses high ensemble values. The street still has a stock of historical houses preserved in fairly good condition, which form an attractive and valuable street scene.
- Of cultural-historical value as a recognisable element of a social development. The property was built as a residence for the wealthy owners of the brick factories which were established in various places in the Bommelwaard in the 19th century and enjoyed great prosperity in the late 19th and early 20th centuries.
Nearby in the register
- Boerderij, Hogestraat 13Boerderijunder 1 mi
- Kerk, Hogestraat 20Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Hogestraat 22Industrieunder 1 mi
- Boerderij, Hogestraat 14Boerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.