Rijksmonumentenregister · Netherlands
Nutsbedrijf, Spechtlaan 19
Doorwerth, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1938
- Address
- Spechtlaan 19, 6865 BA Doorwerth (Renkum 25)
- Place
- Doorwerth
- Municipality
- Renkum
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.97636, 5.79216
- Monument number
- 523656
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1917 map "05. Renkum (1917)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Deze WATERTOREN is in 1938 gebouwd naar ontwerp van ir. Th.K.J. Koch in een zakelijk expressionistische bouwtrant. Kenmerkend voor dit ontwerp zijn onder andere de asymmetrische en massieve hoofdvorm met plastische accenten (uitgebouwde traptoren en reservoir), de bakstenen gevels met verdiepte voegen, horizontale betonnen banden en stalen ramen. Andere door Koch ontworpen watertorens staan in Oosterbeek (1938, buiten gebruik en gewijzigd) en Wageningen (1948).
Oorspronkelijk leverde het waterleidingbedrijf van de gemeente Wageningen water aan deze torens. Nadat onderhavige watertoren in 1960 in eigendom van de gemeente Renkum kwam, werd de toren buiten werking gesteld en ernaast een ondergronds opjaagreservoir in bedrijf genomen.
De watertoren staat in de zuidwestelijke hoek van de dorpskern Doorwerth op een hoog punt (ca. 55 meter boven NAP) van de stuwwalhelling direct ten noorden van de Rijnbedding. De vrijstaande toren staat aan de westzijde van de Spechtlaan tegenover de monding van de IJsvogellaan op voornoemde straat. Door de hoge ligging in een landelijk gebied kon met de bouw van een relatief lage toren (ruim 18 meter boven het maaiveld) en een klein reservoir (slechts 50 tot 60 kubieke meter) worden volstaan om voldoende druk op het leidingnet te krijgen.
Omschrijving
De WATERTOREN bestaat uit een rechthoekige hoofdbouw op vierkant grondplan (ca. 6 x 6 meter) en een aangebouwd halfrond trappenhuis aan de zuidzijde. Het trappenhuis is enkele meters boven de hoofdbouw opgetrokken. Beide bouwdelen hebben een plat dak dat rondom is afgezet door een gemetselde borstwering met kunststenen afdeklijst. In de borstwering bovenop het trappenhuis is een reeks verticale spleten uitgespaard.
De dragende gevels van gele baksteen zijn in Vlaams verband gemetseld met terugliggende voegen. De plint is uitgevoerd in kunststeen. De gevels zijn symmetrisch ingedeeld. De ingang (houten deur) bevindt zich aan de straatzijde in de oostgevel tussen twee zesruits ramen en onder een gebogen luifel van beton. Ook van beton zijn de fundering, de vloeren, de spiltrap en het reservoir. De toren heeft vier in hoogte variërende bouwlagen. Het betonnen vlakbodemreservoir in de bovenste bouwlaag heeft een diameter van ca. 5 meter en een hoogte van ca. 3 meter. De hoogst mogelijke waterstand in het reservoir is ongeveer 13,5 meter boven het maaiveld. Rondom het reservoir is een omgang aangelegd die op drie plaatsen buiten de gevellijn komt. Het reservoir wordt aldus aan de buitenzijde gemarkeerd door kleine gebogen uitkragingen in de noord-, oost- en westgevel. Deze uitkragingen zijn elk voorzien van twee rechthoekige vensters met vier horizontale banden van beton. De uitgespaarde vensteropeningen in de eerste, tweede en derde bouwlaag hebben ijzeren zesruits ramen. Het trappenhuis krijgt daglicht door enkele smalle valraampjes.
Waardering
WATERTOREN uit 1938.
- Van architectuurhistorische waarde als goed en gaaf voorbeeld in in- en exterieur van een drinkwatertoren in een zakelijk expressionistische bouwtrant. Deze eenvoudige en uitzonderlijk kleine watertoren is wat betreft de vormgeving representatief voor de fase in de ontwikkeling van de watertorenbouw waarbij esthetisch bevredigende oplossingen steeds meer in massievere vormen werden gezocht (geen onderscheid tussen onder- en bovenbouw, ornamentiek gericht op het totaal, geen geleding maar plasticiteit). Als zodanig is het object van belang voor het oeuvre van ir. Th.K.J. Koch.
- Van stedenbouwkundige waarde wegens de markante situering in een bosrijke omgeving op een hoog punt van de stuwwal nabij de Rijnbedding.
- Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een technische ontwikkeling, namelijk de geschiedenis van de drinkwatervoorziening in het landelijk gebied van Nederland sedert ca. 1900. Als zodanig is deze watertoren van belang als herinnering aan de drinkwatervoorziening in de gemeente Renkum.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
This WATER TOWER was built in 1938 according to a design by ir. Th.K.J. Koch in a business-like expressionist architectural style. Characteristic features of this design include, among other things, the asymmetrical and massive main form with plastic accents (projecting stair tower and reservoir), the brick facades with recessed joints, horizontal concrete bands and steel windows. Other water towers designed by Koch stand in Oosterbeek (1938, out of use and altered) and Wageningen (1948).
Originally, the water supply company of the municipality of Wageningen supplied water to these towers. After this water tower came into the ownership of the municipality of Renkum in 1960, the tower was taken out of service and an underground booster reservoir was put into operation beside it.
The water tower stands in the southwestern corner of the village centre Doorwerth at a high point (approximately 55 metres above NAP) of the ice-pushed ridge directly north of the Rhine channel. The free-standing tower stands on the west side of the Spechtlaan opposite the mouth of the IJsvogellaan on the aforementioned street. Due to the high location in a rural area, it was possible to construct a relatively low tower (just over 18 metres above ground level) and a small reservoir (only 50 to 60 cubic metres) to obtain sufficient pressure on the pipe network.
Description
The WATER TOWER consists of a rectangular main building on a square floor plan (approximately 6 x 6 metres) and an attached semi-circular staircase housing on the south side. The staircase housing extends several metres above the main building. Both building components have a flat roof bordered all round by a masonry parapet with artificial stone coping. In the parapet on top of the staircase housing a series of vertical slits is cut out.
The load-bearing facades of yellow brick are laid in Flemish bond with recessed joints. The plinth is executed in artificial stone. The facades are symmetrically arranged. The entrance (wooden door) is located on the street side in the east facade between two six-pane windows and under a curved concrete canopy. The foundation, floors, spiral staircase and reservoir are also of concrete. The tower has four building storeys of varying height. The concrete flat-bottomed reservoir in the uppermost storey has a diameter of approximately 5 metres and a height of approximately 3 metres. The highest possible water level in the reservoir is approximately 13.5 metres above ground level. Around the reservoir a walkway has been laid out which projects beyond the facade line at three points. The reservoir is thus marked on the outside by small curved cantilevers in the north, east and west facades. These cantilevers are each fitted with two rectangular windows with four horizontal bands of concrete. The cut-out window openings in the first, second and third storeys have iron six-pane windows. The staircase housing receives daylight through several narrow roof lights.
Valuation
WATER TOWER from 1938.
- Of architectural-historical value as a good and intact example in interior and exterior of a drinking water tower in a business-like expressionist architectural style. This simple and exceptionally small water tower is, in terms of design, representative of the phase in the development of water tower construction in which aesthetically satisfying solutions were increasingly sought in more massive forms (no distinction between lower and upper structure, ornamentation directed at the whole, no articulation but plasticity). As such, the object is of importance for the oeuvre of ir. Th.K.J. Koch.
- Of urban-planning value due to the striking location in a wooded environment at a high point of the ice-pushed ridge near the Rhine channel.
- Of cultural-historical value as a particular expression of a technical development, namely the history of drinking water supply in the rural area of the Netherlands since approximately 1900. As such, this water tower is of importance as a reminder of the drinking water supply in the municipality of Renkum.
Nearby in the register
- Archeologie, Spechtlaan/Holleweg Heveadorp (Renkum 25)Archeologieunder 1 mi
- Nutsbedrijf, van der Molenallee 46 TRA Doorwerth (Renkum 25)Industrieunder 1 mi
- Kasteel DoorwerthKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Archeologie, Hoog DoorwerthArcheologieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.