Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Utrechtseweg 194
Oosterbeek, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1883
- Address
- Utrechtseweg 194, 6862 AW Oosterbeek (Renkum 25)
- Place
- Oosterbeek
- Municipality
- Renkum
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.98758, 5.83936
- Monument number
- 523650
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1881 map "05. Arnhem (1881)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VILLA, gelegen aan de zuidzijde van de Utrechtseweg in Oosterbeek, in het gedeelte tussen de Pietersbergweg en de Annastraat. De tuin wordt van de weg gescheiden door een HEK. De schilderachtige in 1883 gebouwde villa is uitzonderlijk rijk uitgevoerd in een combinatie van de neo-renaissancestijl en de Chaletstijl, die doet denken aan voorbeelden uit de bekende publicatie van de Delftse hoogleraar Eugen Gugel: Architectonische vormleer (1880-1888). De architect van de villa is onbekend. Oosterbeek groeide in de tweede helft van de negentiende eeuw uit tot een villadorp dat een geliefde woonplaats werd voor veel bekende schrijvers en schilders. Het gebouw wordt verlevendigd door de toepassing van gepleisterde speklagen, pilasters met blokmotief en overstekende kappen voorzien van sierspanten met zeer fraai ajourwerk. In het interieur vallen met name twee consoles met putti in de gang op. In de loop der jaren heeft het pand in het interieur en aan de achtergevel enkele wijzigingen van ondergeschikt belang ondergaan, mede vanwege functiewijziging, tengevolge waarvan alleen de verdieping nog voor bewoning in gebruik is. De oorspronkelijke serre aan de achtergevel is vervangen door een aanbouw met praktijkruimten.
Omschrijving
De VILLA is opgetrokken op een nagenoeg vierkante plattegrond en bestaat uit een souterrain, bel-étage en een kapverdieping. Het pand is voorzien van twee haaks op elkaar staande met rode verbeterde Hollandse pannen belegde zadeldaken waarvan de dakoverstekken voorzien zijn van sierspanten met bijzonder rijk uitgevoerd ajourwerk. De dakoverstekken boven de voorgevel en de zijgevels zijn bovendien voorzien van eveneens in ajour uitgevoerde sierlijsten. In het korte achterschild bevinden zich twee bakstenen schoorstenen. De villa is opgetrokken in baksteen, gemetseld in kruisverband. De omlopende plint is gepleisterd en grijs gesausd. De voorgevel en de zijgevels worden verlevendigd door gepleisterde wit geschilderde speklagen, die lagen baksteen van gelijke hoogte afwisselen, en gepleisterde hanekammen boven de vensters. De achtergevel is gepleisterd. De verdiepings- vensters zijn tegenwoordig van dubbel glas voorzien.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL is voorzien van gepleisterde geblokte pilasters. Het souterrain is voorzien van drie vensters met enkelruits ramen. De begane grond heeft in het midden een blinde door een keperboogje afgesloten nis met aan weerszijden een door een hanekam en aanzetstenen afgesloten venster met een enkelruits schuifraam. De verdieping is voorzien van een balkon met een niet oorspronkelijke balustrade. De door een halfronde gepleisterde boogtrommel met florale decoraties afgesloten balkondeuropening wordt omgeven door een gepleisterde band in opus vermiculatum. De eenvoudige dubbele balkondeur is vernieuwd. Boven de deur bevindt zich een gesneden kalf. De dakoverstek is hier voorzien van een zeer rijk uitgevoerde sierspant met vier in ajour uitgevoerde houten vullingen. Het centrale deel van de spant heeft een halfronde invulling die de eveneens halfronde boogtrommel boven de balkondeuropening volgt. De asymmetrisch ingedeelde LINKER ZIJGEVEL heeft in het licht uitspringende, door een asymmetrische ingedeelde topgevel afgesloten, linker geveldeel op de begane grond links een dienstingang met paneeldeur met twee glasruiten en een enkelruits bovenlicht en rechts de hoofdentree met een paneeldeur voorzien van twee gietijzeren deurroosters en een enkelruits bovenlicht. Het rechter geveldeel bezit een venster met enkelruits schuifraam en persiennes aan weerszijden. De symmetrisch ingedeelde ACHTERGEVEL heeft op de begane grond een éénlaags aanbouw uit ca. 1985 onder een plat dak. De verdieping heeft in het midden een door een keperboogje afgesloten venster dat voorzien is van een raam met T-indeling. Aan weerszijden van dit venster, dat het achterliggende trappenhuis verlicht, bevindt zich een rechtgesloten venster dat voorzien is van een vierruits raam met een tweeruits bovenlicht. De asymmetrisch ingedeelde RECHTER ZIJGEVEL heeft in het linker geveldeel een door een hanekam afgesloten venster met een enkelruits schuifraam en persiennes aan weerszijden. Het licht uitspringende rechter geveldeel wordt door een asymmetrische ingedeelde topgevel afgesloten en is blind uitgevoerd. In het INTERIEUR is de ruimtelijke indeling deels gewijzigd. Zo is de opening tussen de twee aan de straatzijde gelegen kamers en suite dichtgezet. Het best bewaard gebleven is de L-vormige gang met vestibule die onder meer nog voorzien is van een met witte marmeren platen belegde vloer, geornamenteerde stucplafonds en bijzonder fraaie consoles met putti ter hoogte van het trappenhuis. De van ijzeren balusters voorziene trap bezit een gesneden houten voluutvormige beginbaluster. Het pand is gedeeltelijk onderkelderd en bezit kelders met troggewelfjes en deels met klinkers en deels met estrikken belegde vloeren.
De voortuin wordt van de weg gescheiden door een ijzeren spijlenHEK.
Waardering
VILLA met TUINHEK uit 1883 met kenmerken van zowel de Neo-Renaissance als de Chaletstijl.
- Van architectuurhistorische waarde als zeldzaam en voor wat betreft het exterieur vrij gaaf bewaard voorbeeld van een in een zeer rijke combinatie van de Neo-Renaissancestijl en de Chaletstijl uitgevoerde schilderachtige villa. Het huis is van belang vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp, zoals deze tot uitdrukking komen in de gevarieerde hoofdvorm, de schilderachtige rijk uitgevoerde detaillering met gepleisterde speklagen en sierspanten met ajourwerk. Het pand bezit in het interieur nog een aantal bijzondere onderdelen zoals consoles met putti in de gang.
- Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de voornamelijk uit de tweede helft van de negentiende eeuw daterende villabebouwing aan de Utrechtseweg in de kern van Oosterbeek. Deze weg, die de langgerekte 'ruggengraat' vormt die de kernen Oosterbeek, Doorwerth, Heelsum en Renkum aan elkaar rijgt, bezit een voor de gemeente Renkum kenmerkend bebouwingspatroon bestaande uit een lint van verspreid liggende villa's.
- Van cultuurhistorische waarde als uitdrukking van een voor de gemeente Renkum kenmerkende sociaal-maatschappelijke ontwikkeling tussen 1850 en 1940, namelijk de immigratie van (nieuwe) welgestelden en kunstenaars naar fraaie landelijke gebieden in de omgeving van een stad: in casu een villa in de kern van Oosterbeek dat in de tweede helft van de negentiende eeuw uit zou groeien tot een villadorp, gelegen in het bosrijke gebied van de zuidelijke Veluwezoom nabij Arnhem. Oosterbeek vormde in die tijd een geliefde woonplaats voor veel kunstenaars en schrijvers. Het pand is verder belangrijk voor de typologische ontwikkeling van de villa in Nederland in het laatste kwart van de negentiende eeuw.
Cultuurhistorische omschrijving
De villa vertoont enige gelijkenis met voorbeelden uit de publicatie Architectonische Vormleer (1880-1888) van de Delftse hoogleraar Eugen Gugel.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VILLA, located on the south side of the Utrechtseweg in Oosterbeek, in the section between the Pietersbergweg and the Annastraat. The garden is separated from the road by a FENCE. The picturesque villa built in 1883 is exceptionally richly executed in a combination of the Neo-Renaissance style and the Chalet style, which is reminiscent of examples from the well-known publication by the Delft professor Eugen Gugel: Architectonische vormleer (1880-1888). The architect of the villa is unknown. Oosterbeek developed in the second half of the nineteenth century into a villa village that became a favoured residence for many well-known writers and painters. The building is enlivened by the application of rendered stone bands, pilasters with block motif and overhanging roof edges furnished with decorative roof trusses with very fine fretwork. In the interior, two consoles with putti in the hallway are particularly striking. Over the years the property has undergone some minor alterations in the interior and on the rear gable, partly due to change of use, as a result of which only the upper storey is still in use for residential purposes. The original conservatory on the rear gable has been replaced by an extension with practice rooms.
Description
The VILLA is built on an approximately square plan and consists of a basement, principal floor and an attic storey. The property is fitted with two mutually perpendicular gabled roofs covered with red improved Dutch tiles, the roof overhangs of which are furnished with decorative roof trusses with particularly richly executed fretwork. The roof overhangs above the front gable and the side gables are moreover furnished with similarly fretwork-executed decorative mouldings. In the short rear gable section are two brick chimneys. The villa is built in brick, laid in Flemish bond. The running plinth is rendered and grey-washed. The front gable and side gables are enlivened by rendered white-painted stone bands, which alternate courses of brick of equal height, and rendered brick corbels above the windows. The rear gable is rendered. The upper storey windows are nowadays fitted with double glazing.
The symmetrically laid-out FRONT GABLE is furnished with rendered blocked pilasters. The basement is furnished with three windows with single-pane sashes. The ground floor has in the centre a blind recessed opening terminated by a herringbone arch with on either side a window terminated by a brick corbel and setting stones with a single-pane sash window. The upper storey is furnished with a balcony with a non-original balustrade. The balcony door opening terminated by a half-round rendered arch drum with floral decorations is surrounded by a rendered band in opus vermiculatum. The simple double balcony door has been renewed. Above the door is a carved calf. The roof overhang here is furnished with a very richly executed decorative roof truss with four fretwork-executed wooden fillings. The central part of the truss has a half-round filling that follows the likewise half-round arch drum above the balcony door opening. The asymmetrically laid-out LEFT SIDE GABLE has in the slightly protruding, terminated by an asymmetrically laid-out stepped gable, left gable section on the ground floor on the left a service entrance with panel door with two glass panes and a single-pane fanlight and on the right the main entrance with a panel door furnished with two cast-iron door grilles and a single-pane fanlight. The right gable section has a window with single-pane sash window and blinds on either side. The symmetrically laid-out REAR GABLE has on the ground floor a single-storey extension from circa 1985 under a flat roof. The upper storey has in the centre a window terminated by a herringbone arch that is furnished with a window with T-subdivision. On either side of this window, which lights the rear stairwell, is a recessed window that is furnished with a four-pane window with a two-pane fanlight. The asymmetrically laid-out RIGHT SIDE GABLE has in the left gable section a window terminated by a brick corbel with a single-pane sash window and blinds on either side. The slightly protruding right gable section is terminated by an asymmetrically laid-out stepped gable and is executed blind.
In the INTERIOR the spatial layout has been partly altered. For instance, the opening between the two rooms en suite located on the street side has been closed off. Best preserved is the L-shaped hallway with vestibule which among other things still has a floor laid with white marble tiles, ornamented stucco ceilings and particularly fine consoles with putti at the level of the stairwell. The staircase furnished with iron balusters has a carved wooden volute-shaped starting baluster. The property is partly cellared and has cellars with barrel vaults and floors laid partly with clinkers and partly with screed.
The front garden is separated from the road by an iron spindled FENCE.
Valuation
VILLA with GARDEN FENCE from 1883 with characteristics of both the Neo-Renaissance and the Chalet style.
- Of architectural-historical value as a rare and as far as the exterior is concerned reasonably well-preserved example of a picturesque villa executed in a very rich combination of the Neo-Renaissance style and the Chalet style. The house is of importance because of the high-quality aesthetic qualities of the design, as these are expressed in the varied roof form, the picturesque richly executed detailing with rendered stone bands and decorative roof trusses with fretwork. The property still possesses in the interior a number of special components such as consoles with putti in the hallway.
- Of urban planning value as part of the villa development dating mainly from the second half of the nineteenth century on the Utrechtseweg in the centre of Oosterbeek. This road, which forms the elongated 'spine' that threads together the centres of Oosterbeek, Doorwerth, Heelsum and Renkum, has a building pattern characteristic of the municipality of Renkum consisting of a ribbon of scattered villas.
- Of cultural-historical value as an expression of a social and cultural development characteristic of the municipality of Renkum between 1850 and 1940, namely the immigration of (new) wealthy people and artists to beautiful rural areas in the surroundings of a city: in this case a villa in the centre of Oosterbeek that would develop into a villa village in the second half of the nineteenth century, located in the wooded area of the southern Veluwezoom near Arnhem. Oosterbeek was at that time a favoured residence for many artists and writers. The property is further important for the typological development of the villa in the Netherlands in the last quarter of the nineteenth century.
Cultural-historical description
The villa shows some similarity with examples from the publication Architectonische Vormleer (1880-1888) by the Delft professor Eugen Gugel.
Nearby in the register
- Woonhuis, Pietersbergseweg 38Woonhuisunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Utrechtseweg 226Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Gedenkteken(D6), Utrechtseweg bij 129Gedenktekenunder 1 mi
- HartensteinKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.