Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Boslaan bij 90
Lunteren, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1892
- Address
- Boslaan bij 90, 6741 KG Lunteren (Ede 25) (and others)
- Place
- Lunteren
- Municipality
- Ede
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.08365, 5.64361
- Part of complex
- 523526
- Monument number
- 523530
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1879 map "De Nieuwe Hollandsche Waterlinie en de stelling in de Geldersche Vallei / ontworpen door M.H.J. Plantenga ; geteekend door M. van Meurs" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De heidegrond waarop het Luntersche Buurtbosch is aangelegd was aanvankelijk door notaris Van den Ham aangekocht van de bewoners van Lunteren, mede om de mogelijkheid tot ontginning aan te tonen. Na zijn dood schonk hij het bos weer aan de bewoners terug, vandaar ook de naam Buurtbosch (van de "buren" van Lunteren). De aanleg van het bos was een welkome bron van inkomsten in de schaarse wintermaanden. Later heeft het bos bijgedragen aan de ontwikkeling van Lunteren als vakantie- en herstellingsoord. Het plan voor de bosaanleg was, zoals de heer Van den Ham het omschreef "een plantsoen (te creëren) als een wijd uitrankende tak met bladeren als een Oosters ornament". Dit kwam tot uitdrukking in de aanleg van een padenstelsel in de vorm van een tak en bladpatroon. In het padenstelsel werd onderscheid gemaakt tussen hoofdpaden van zes meter breed en bijpaden van twee meter breedte. Aan weerszijden van de paden werd op twee meter diepte het loofhout aangeplant. Tijdens de ontginning van 1889-1894 zijn 600.000 dennen en 100.000 stuks loofhout geplant. Het patroon van bladeren en bladranden werd ingevuld naar de in die tijd heersende bodemomstandigheden, bosbouwkundige kennis en beschikbaarheid van bosplantsoen. Dit hield in dat de bladeren voornamelijk met naaldhout (grove den) werden ingevuld met aan de randen en in tussenruimten loofhoutsingels. De voorkeur van de heer Van den Ham voor wat betreft het loofhout ging uit naar een toentertijd nieuwe in Nederland geïntroduceerde boomsoort, de Amerikaanse eik. Deze wordt inmiddels als een minder gewenste soort gezien. Behalve de aanleg van de paden werd, op de top van de Galgenberg (34 m), het onderkomen van de heer Van den Ham gebouwd, "De Koepel" genoemd. Hij kon er zijn paard en koets stallen, overzicht houden over de werkzaamheden en had tevens uitzicht over de Veluwe. In 1913 werd ter nagedachtenis aan de in 1912 overleden heer Van den Ham op deze plek de nieuwe uitzichttoren "De Koepel" gebouwd.
Omschrijving
Het Luntersche Buurtbosch is een van west naar oost gelegen BOSAANLEG, in oorsprong 130 ha groot, met grofweg de Boslaan als noordgrens en met een grillig grensverloop aan de zuid- west- en oostzijde. Kenmerkend is de padenstructuur in de vorm van bladen aan een tak, met brede hoofdpaden en smallere zijpaden. De padenstructuur laat zich met name in de plattegrond goed herkennen. Het Buurtbosch is reliëfrijk, met centraal gelegen het hoogste punt de Galgenberg (34 m) waarop uitkijktoren De Koepel met de ernaast gelegen waterpomp staat. Het Buurtbosch is vanaf verschillende punten toegankelijk, waarbij de hoofdader begint in de uiterste noordwestpunt, bij de driesprong de Boslaan en de Van den Hamlaan. Zichtbaar vanaf de noordwestpunt in oostelijke richting staat de gedenkboom. Deze boom stond aanvankelijk in de tuin van notaris R. Dinger en is in 1914 verplant en van een hekwerk met banken voorzien. Voorbij de gedenkboom versmalt het beschermde gedeelte van het Buurtbosch zich om vervolgens te verbreden naar het oosten toe en uit te monden in de kern van het Buurtbosch waar zich de Galgenberg met Koepel bevindt. Dit punt is ook vanaf de Boslaan bereikbaar, via de zogenaamde Deelweg. De Deelweg staat in noord-zuidrichting op de Boslaan en is iets geknikt. Verder naar het oosten neemt het reliëf af en ligt, nagenoeg parallel aan de Deelweg, de met dennen omzoomde Vliegweg. Tussen de Deelweg en de Vliegweg is de oorspronkelijke aanleg van het Buurtbosch in de vorm van een tak met bladeren nog het duidelijkst aanwezig en herkenbaar.
Waardering
BOSAANLEG van Het Luntersche Buurtbosch, gestart in 1892 in opdracht en naar ontwerp van notaris J.H.Th.W. van den Ham (1822-1912).
- van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een bos met bijzondere aanleg in bladpatroon, aangelegd als ontginning van voormalige heidegronden
- van stedenbouwkundige waarde vanwege de situering van het bos in het buitengebied van Lunteren op de Veluwe
- van cultuurhistorische waarde als ontginnings- en werkgelegenheidsproject en recreatiegebied. De heidegrond waarop het bos is geplant was aanvankelijk door notaris Van den Ham aangekocht van de bewoners van Lunteren, mede om de mogelijkheid tot ontginning aan te tonen. Na zijn dood schonk hij het bos weer aan de bewoners van Lunteren, vandaar de naam Buurtbosch (van de "buren" van Lunteren). De aanleg van het bos was een welkom bron van inkomsten in de schaarse wintermaanden. Later heeft het bos bijgedragen aan de ontwikkeling van Lunteren als vakantie- en herstellingsoord.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The heathland on which the Luntersche Buurtbosch was laid out was initially purchased by notary Van den Ham from the residents of Lunteren, partly to demonstrate the possibility of reclamation. After his death, he donated the wood back to the residents, hence the name Buurtbosch (from the "neighbours" of Lunteren). The establishment of the wood was a welcome source of income in the scarce winter months. Later, the wood contributed to the development of Lunteren as a holiday and convalescent resort. The plan for the wood layout was, as Mr Van den Ham described it, "a pleasure ground (to create) as a far-reaching branch with leaves like an Oriental ornament". This was expressed in the layout of a path system in the form of a branch and leaf pattern. In the path system, a distinction was made between main paths six metres wide and side paths two metres wide. On both sides of the paths, deciduous timber was planted at a depth of two metres. During the reclamation of 1889-1894, 600,000 pines and 100,000 pieces of deciduous timber were planted. The pattern of leaves and leaf margins was filled in according to the soil conditions, forestry knowledge and availability of forest plantstock prevailing at that time. This meant that the leaves were filled in mainly with coniferous timber (Scots pine) with deciduous strips along the margins and in the spaces between. Mr Van den Ham's preference regarding deciduous timber was for the American oak, a tree species newly introduced to the Netherlands at that time. This is now considered an undesirable species. Besides the laying out of the paths, on the top of the Galgenberg (34 m), the residence of Mr Van den Ham was built, called "De Koepel". He could stable his horse and carriage there, maintain an overview of the work and also had a view over the Veluwe. In 1913, to commemorate Mr Van den Ham, who died in 1912, the new lookout tower "De Koepel" was built at this location.
Description
The Luntersche Buurtbosch is a FOREST PLANTATION situated from west to east, originally 130 hectares in size, with roughly Boslaan as its northern boundary and with an irregular boundary line on the south, west and east sides. Characteristic is the path structure in the form of leaves on a branch, with wide main paths and narrower side paths. The path structure is particularly easy to recognise in the ground plan. The Buurtbosch is varied in relief, with the highest point at the centre being the Galgenberg (34 m) on which the lookout tower De Koepel with the adjacent water pump stands. The Buurtbosch is accessible from various points, with the main artery beginning at the far north-west corner, at the junction of Boslaan and Van den Hamlaan. Visible from the north-west corner in an easterly direction is the memorial tree. This tree originally stood in the garden of notary R. Dinger and was transplanted in 1914 and provided with fencing and benches. Beyond the memorial tree, the protected part of the Buurtbosch narrows, subsequently widens towards the east and opens out into the core of the Buurtbosch where the Galgenberg with Koepel is located. This point is also accessible from Boslaan via the so-called Deelweg. The Deelweg runs in a north-south direction on Boslaan and is slightly bent. Further to the east, relief decreases and, running roughly parallel to the Deelweg, lies the Vliegweg, bordered with pines. Between the Deelweg and the Vliegweg, the original layout of the Buurtbosch in the form of a branch with leaves is still most clearly present and recognisable.
Valuation
FOREST PLANTATION of the Luntersche Buurtbosch, started in 1892 on the instructions and to the design of notary J.H.Th.W. van den Ham (1822-1912).
- of architectural-historical value as an example of a forest with special layout in leaf pattern, laid out as a reclamation of former heathland
- of urban planning value because of the location of the forest in the rural area of Lunteren on the Veluwe
- of cultural-historical value as a reclamation and employment project and recreation area. The heathland on which the forest was planted was initially purchased by notary Van den Ham from the residents of Lunteren, partly to demonstrate the possibility of reclamation. After his death, he donated the forest back to the residents of Lunteren, hence the name Buurtbosch (from the "neighbours" of Lunteren). The establishment of the forest was a welcome source of income in the scarce winter months. Later, the forest contributed to the development of Lunteren as a holiday and convalescent resort.
Nearby in the register
- De KoepelBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Boslaan bij 90Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- 'Dennenhorst'Boerderijunder 1 mi
- Lighal, Boslaan 68 PGezondheidszorgunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.