Rijksmonumentenregister · Netherlands
Elektrificatiegebouw, Oostelijke Handelskade 4
Amsterdam, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Transport
- Function
- Elektrificatiegebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1885
- Address
- Oostelijke Handelskade 4, Locatie: Zeeburg, 1019 BM Amsterdam
- Place
- Amsterdam
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.37500, 4.93043
- Monument number
- 523311
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In opdracht van het Gemeentelijk Havenbedrijf als hydraulische centrale in 1885 door de Dienst Publieke Werken tot stand gekomen KRACHTCENTRALE in een eclectische, utilitaire functionele trant. Het ontwerp en de bouw stonden onder toezicht van stadsarchitect B. de Greef en assistent-stadsarchitect W. Springer. De technische installaties werden ontworpen door assistent-ingenieur P.W.C. de Graaf. De centrale is gesitueerd op een terrein bij de samenkomst van de Piet Heinkade, de Oostelijke Handelskade en de Parallelweg. In het gebouw werd met twee stoommachines, gekoppeld aan zes ketels, water onder een druk van 50 atmosfeer gebracht ten behoeve van de loop- en wandkranen, de kaapstanders, de verplaatsbare hijswerktuigen en de vaste mastbok aan de Oostelijke Handelskade. Deze waren via een buizenstelsel met de centrale verbonden. De waterdruk zorgde voor de beweging van de drukcylinders van de kranen en lieren op de kade. In 1896 werd aan de ZO-hoek een door PW ontworpen en inmiddels gesloopte opzichterswoning toegevoegd. Ook het accumulatorgebouw is gesloopt. In 1899 werd aan de zuidzijde van de inmiddels elektrische centrale een nieuwe vleugel toegevoegd in dezelfde stijl als het bestaande gebouw. In 1951 werd het geheel omgebouwd tot gelijkrichter-station, de zogenaamde Havencentrale Oost.
Omschrijving
Voormalige hydraulische centrale op samengesteld rechthoekig grondplan, met langschepig ketelhuis en dwarsgeplaatst machinegebouw. Beide gebouwen worden afgesloten met een zadeldak met platte pannen en in het midden een verhoogde lichtkap onder zadeldak met in oorsprong reeksen van vierruitsvensters. De gevels zijn opgebouwd uit baksteen afgewisseld met natuurstenen accenten bij banden, waterlijsten en hoekstenen; verder accenten in gele baksteen bij boogfries en lijst en kleuraccenten in de kaders van friezen en (blind)vensters en toegangen. Van de bakstenen gevels worden de beide kopgevels van het machinegebouw door lisenen in drie vlakken verdeeld: een hoger opgaand middenveld dat correspondeert met de lichtkap en twee lagere zijvelden bij de beuken. Een lijst op gemetselde en uitkragende boogfriezen verdeelt de gevel in een boven- en een benedenzone. In de bovenzone is een roosvenster aangebracht. De zijvleugels worden ingedeeld door reeksen boogfriezen die naar het midden toe opklimmen. De benedenzone is voorzien van drie korfbogige vensters, die aan de noordzijde door traceringen onderverdeeld worden: visblaasmotieven in de boogkop van de vensters en een roedenverdeling in de benedenzone. Van de zijgevels van het ketelhuis is alleen die aan de Oostelijke Handelskade nog oorspronkelijk, de zuidgevel is in 1899 gewijzigd toen een rechthoekige vleugel van één bouwlaag onder plat dak werd toegevoegd, bestemd als elektrische centrale. Eerstgenoemde gevel is verdeeld in acht traveeën, die voorzien zijn van gekoppelde en licht getoogde vensters met kalf en roedenverdeling. De daklijst wordt doorbroken door een hoge topgevel bij de vierde travee. Aan de zuidzijde van het ketelhuis - bij de overgang naar de latere vleugel - bevindt zich nog een hoge gemetselde schoorsteen. De vleugel aan de zuidzijde is zes traveeën breed en drie traveeën diep. Vergelijkbare vensters als in de kopgevels van het machinegebouw. Als bij het overige door lisenen gelede gevels met rechte gevelbeëindiging boven boogfriezen en tandlijsten. Getuite afsluiting van de zijgevels van het ketelhuis. Het inwendige wordt overdekt met open kappen, die rusten op ijzeren polonceauspanten.
Waardering
Laat negentiende eeuwse voormalige hydraulische centrale van algemeen belang vanwege de architectuur-, cultuurhistorische en industrieel-archeologische waarden gelegen in de voor de utiliteitsbouw van rond de eeuwwisseling karakteristieke eclectisch-romaniserende architectuur; het centraal aan de Oostelijke Handelskade gesitueerde gebouw heeft tevens ensemblewaarde wegens de historisch-functionele relatie met de tegenover gelegen veemgebouwen waar het laden en lossen gemechaniseerd plaatsvond. Tevens heeft het gebouw typologische waarde als getuigenis van de eerste moderne havenwerken van Amsterdam, waarbij indertijd gebruik werd gemaakt van hydraulische aandrijving van hijsinstallaties.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A POWER STATION built in 1885 by the Public Works Department on behalf of the Municipal Port Authority as a hydraulic power station in an eclectic, utilitarian functional style. The design and construction were supervised by city architect B. de Greef and assistant city architect W. Springer. The technical installations were designed by assistant engineer P.W.C. de Graaf. The station is situated on a site at the junction of the Piet Heinkade, the Oostelijke Handelskade and the Parallelweg. In the building, two steam engines coupled to six boilers brought water under a pressure of 50 atmospheres for the service of the running and wall cranes, the capstans, the movable hoisting equipment and the fixed mast crane on the Oostelijke Handelskade. These were connected to the station via a system of pipes. The water pressure powered the movement of the pressure cylinders of the cranes and winches on the quay. In 1896, a superintendent's lodge designed by PW and since demolished was added at the SE corner. The accumulator building has also been demolished. In 1899, a new wing was added on the south side of the by then electric station in the same style as the existing building. In 1951 the whole was converted into a rectifier station, the so-called Havencentrale Oost.
Description
Former hydraulic power station on a composite rectangular ground plan, with a longitudinal boiler house and transversely placed engine house. Both buildings are closed off with a gabled roof with flat tiles and in the middle a raised clerestory under a gabled roof with originally rows of four-pane windows. The facades are built up of brickwork alternated with natural stone accents on bands, drip mouldings and corner stones; further accents in yellow brick on the arched frieze and cornice and colour accents in the frames of friezes and (blind) windows and entrances. The two gable ends of the engine house of the brick facades are divided by pilasters into three planes: a higher rising central field corresponding to the clerestory and two lower side fields at the aisles. A cornice on moulded and projecting arched friezes divides the facade into an upper and lower zone. In the upper zone a rose window is installed. The side wings are divided by rows of arched friezes that climb towards the centre. The lower zone is provided with three corbelled arch windows, which are subdivided on the north side by tracery: fish-bladder motifs in the arch head of the windows and a glazing bar division in the lower zone. Of the side facades of the boiler house, only that on the Oostelijke Handelskade is still original, the south facade was altered in 1899 when a rectangular single-storey wing with flat roof was added, intended as an electric station. The first-mentioned facade is divided into eight bays, which are provided with coupled and slightly arched windows with calf and glazing bar division. The roof cornice is interrupted by a high pitched gable at the fourth bay. On the south side of the boiler house - at the transition to the later wing - there is still a high moulded chimney. The wing on the south side is six bays wide and three bays deep. Comparable windows as in the gable ends of the engine house. As with the rest, facades with pilasters with straight gable termination above arched friezes and dentil mouldings. Inclined termination of the side facades of the boiler house. The interior is covered with open roof trusses, which rest on iron polonceau trusses.
Valuation
Late nineteenth-century former hydraulic power station of general importance owing to architectural, cultural-historical and industrial-archaeological values located in the eclectic-Romanising architecture characteristic of utility construction around the turn of the century; the building centrally situated on the Oostelijke Handelskade also has ensemble value owing to the historical-functional relationship with the opposite veem buildings where loading and unloading was mechanised. The building also has typological value as a testimony to the first modern port works of Amsterdam, in which hydraulic drive of hoisting installations was then used.
Nearby in the register
- Kantoorgebouw, Oostelijke Handelskade 12 AHandel en kantoorunder 1 mi
- Beambtenwoning, Oostelijke Handelskade 16Bedrijfs-,fabriekswoningunder 1 mi
- Lloyd-hotelHorecaunder 1 mi
- Badhuis, Rietlandpark 371Gezondheidszorgunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.