Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Plein 18
Zoelmond, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1800 - 1900
- Address
- Plein 18, 4111 KV Zoelmond (Buren 25)
- Place
- Zoelmond
- Municipality
- Buren
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.94170, 5.31165
- Monument number
- 523121
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Leiden University LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1787 map "[Kaart figuratif van alle de operatien en marssen den K. Pruissichen troupes... van Woesel aff tot binnen de provintie van Hollandt en Amsterdam in d. j. 1787 enz.] COLLBN Port 4 N 75 sheet 2" (Leiden University Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
HERENHUIS met HEK en KOETSHUIS uit 1908 met aangebouwde 19de eeuwse SCHUUR. De eerste steen van het woonhuis is op 30 juni 1908 gelegd door C.A. van der Willigen. De architect is onbekend. Het woonhuis is gebouwd in overgangsarchitectuur met stijlinvloeden van de neorenaissance. Het vrijstaande object bevindt zich in de dorpskern van Zoelmond en is gesitueerd op de zuidoostelijke hoek van het Plein en de Zandweg. Sedert de aanleg van de Zandweg als doorgaande verbindingsweg naar Buren, oogt dit deel van het Plein als het begin van de straat Hoogeinde. Het object is samengesteld uit een woonhuis annex koetshuis en een oudere schuur die tegen elkaar zijn gebouwd. Alle onderdelen hebben de hoofdingang aan de zijde van het Plein. De voorgevel van het koetshuis wijkt iets terug ten opzichte van de schuur ter linker, en het woonhuis ter rechter zijde. De smalle strook tussen de gevelwand en de openbare weg wordt alleen ter plaatse van het woonhuis afgescheiden door een HEK. De vrijstaande schuur in de achtertuin valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Blokvormig HERENHUIS van twee bouwlagen en zolderverdieping op rechthoekig grondplan. De kap van de zolderverdieping bestaat uit een plat met vier schilden. De dakschilden zijn gedekt met rode Hamerpannen en wateren af via een bakgoot op bewerkte klossen. In de dakschilden aan de linker en rechter zijde bevinden zich schoorstenen met uitgemetselde top, alsmede kleine houten dakkapellen met draairaampjes. Aan de voorzijde van het pand doorbreekt een Vlaamse gevel met openslaande ramen de gootlijst. De afgewolfde aankapping is met pannen gedekt. De bakstenen GEVELS zijn in kruisverband gemetseld en worden sterk geleed. De verticale geleding bestaat uit (hoek-)lisenen. De voorgevel heeft bovendien een middenrisaliet. De horizontale geleding van de gevels bestaat uit een gepleisterde plint met waterslaglijst, een uitgemetselde sierlijst ter hoogte van de verdiepingsvloer (kettingmotief van rechthoekjes), een afsluitende sierband met meerdere kleuren baksteen en profielstenen. De smeedijzeren ankers hebben een sierlijke vorm met omgekrulde uiteinden. Het merendeel van de uitgespaarde gevelopeningen is rechthoekig van vorm en wordt afgesloten door een blinde segmentboog. De segmentbogen hebben imitatie sluitstenen. De boogvelden zijn gevuld met metselmozaïek. De lekdorpels zijn uitgevoerd in hardsteen. Het merendeel van de ramen betreft schuiframen met meerruits bovenlichten. De kozijnen zijn bewerkt.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft in het midden een risaliet met ingangsportiek: hardstenen stoep, dorpel en neuten; betegelde wanden; paneeldeur met een smeedijzeren rooster. Het portiek wordt afgesloten door een korfboog die twee kleinere rondbogen met deelzuiltje omvat. Aan weerszijden van het portiek bevinden zich twee enkelruits schuiframen met achtruits bovenlichten. De verdieping heeft boven het portiek een t-schuifraam met achtruits bovenlicht. Dit raam wordt aan weerszijden geflankeerd door twee gekoppelde identieke ramen.
De RECHTER ZIJGEVEL aan de Zandweg heeft in het midden een liseen en twee vensteropeningen in beide bouwlagen. De ramen zijn van hetzelfde type als in de voorgevel. De LINKER ZIJGEVEL van het woonhuis wordt grotendeels aan het zicht onttrokken door het koetshuis.
De ACHTERGEVEL heeft in het midden een paneeldeur met bovenlicht. Naast deze deur is een gedenksteen ingemetseld met het opschrift: "EERSTE STEEN GELEGD / DOOR / C.A. VAN DER WILLIGEN / 30 JUNI 1908". Links hiervan bevindt zich een dubbele schuifdeur ter plaatse van de kamers en suite. Tegen dit deel van de achtergevel is een fraai bewerkte houten veranda met zinken roevendak gebouwd. Rechts hiervan bevindt zich een w.c.-raampje en een keukenraam (schuifraam met achtruits bovenlicht). De verdieping telt drie T-schuiframen met achtruits bovenlichten en een klein draairaampje. De RUIMTELIJKE INDELING van het woonhuis bestaat uit een middengang van voor- tot achtergevel; kamers en suite in de rechter beuk; eetkamer, dwarsgang met trap en keuken in de linker beuk. Het INTERIEUR is intact bewaard gebleven met veel oorspronkelijke elementen, zoals in de kamers en suite plafonds met gestucte middenstukken in Art Nouveau-stijl en klassieke lijsten rondom (parel- en lauwerkranslijsten met bladmotieven en palmetten), vouwblinden, zwart marmeren schoorsteenmantels met daarboven pilasters die een fries van zonnebloemen ondersteunen; in de gang wit marmeren vloer en plint, paneeldeuren, gemarmerde lambrizering; in de eetkamer een eenvoudige zwart marmeren schoorsteenmantel, balklaag en vouwblinden; in de dwarsgang een houten trap met balustervormige trappaal, geprofileerde handlijsten en gietijzeren spijlen; in de kelder een vloer van rode plavuizen en troggewelven op ijzeren liggers; in de keuken een schouw en (vitrine-)kasten.
Eénlaags KOETSHUIS met zolder op rechthoekig grondplan. De bakstenen gevels zijn in kruisverband gemetseld. De plint is grijs gepleisterd.
De uitgespaarde gevelopeningen in de VOORGEVEL zijn segmentboogvormig afgesloten. De symmetrische indeling bestaat uit een getoogde opgeklampte dubbele deur met aan weerszijden een hoog venster met vierruits onderraam en vierruits bovenlicht. Het zolderluik bestaat uit een dubbele deur met vierruits raampjes in de bovenpanelen. De verdiepingsvloer wordt gemarkeerd door een uitgemetselde sierlijst (identiek aan die van het woonhuis. De uitgespaarde gevelopeningen in de ACHTERGEVEL worden afgesloten door blinde segmentbogen met metselmozaïek in de boogvelden. In de begane grond bevinden zich een T-schuifraam met negenruits bovenlicht en een deur met zesruits bovenlicht. Het rechthoekige zolderluik bestaat uit een dubbele deur met glas in de bovenpanelen. Het wolfdak is gedekt met gesmoorde oud-Hollandse pannen en watert af via op de muur gelegde bakgoten. De dakranden aan de korte zijden zijn voorzien van windveren.
Het INTERIEUR van het koetshuis bestaat uit een stalling aan de straatzijde en een berging annex bijkeuken met pomp, hoekschouwtje en poepdoos aan de achterzijde. De draagconstructie van de beschoten zolder bestaat uit vier schenkelspanten met nokstijlen.
Stenen SCHUUR met middenlangsdeel op rechthoekig grondplan. De handvorm bakstenen gevels zijn in kruisverband gemetseld. De uitgespaarde gevelopeningen zijn rechthoekig van vorm en worden afgesloten door rollagen. De voor- en achtergevel hebben in het midden een fors kozijn waarin een opgeklampte deeldeur met middeler, en een dubbel zolderluik. De deeldeuren worden aan weerszijden geflankeerd door een raam: vierruits ramen in kozijnen met vellingen in de achtergevel, niet oorspronkelijke negenruits ramen in de voorgevel. In de achtergevel bevinden zich bovendien een opgeklampte mestdeur en twee hardstenen afvoergootjes. De linker zijgevel heeft vier hoog in de gevel geplaatste kleine, tweeruits raampjes.
Het hoge wolfdak is gedekt met gesmoorde oud-Hollandse pannen en watert aan de linker zijde af via een niet oorspronkelijke mastgoot. De houtconstructie in het interieur bestaat uit vijf genummerde ankerbalkgebinten waarvan er twee dicht tegen respectievelijk de voor- en achtergevel staan. De zoldering is vernieuwd. De kapspanten bestaan uit dekbalkjukken waarop schaarspanten.
Het eenvoudige smeedijzeren HEK is bevestigd tussen acht achtzijdige stenen stoeppalen.
Waardering
HERENHUIS met HEK en KOETSHUIS uit 1908 en 19de eeuwse SCHUUR.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed voorbeeld van een blokvormig herenhuis annex koetshuis uit 1908 met stijlinvloeden van de neorenaissance. Het gaaf bewaard gebleven woon- annex koetshuis valt op door hoogwaardige esthetische kwaliteiten, zoals goede verhoudingen, rijke ornamentiek en een zorgvuldige detaillering in kleur- en materiaalgebruik. Het interieur is intact en bevat een groot aantal bijzondere elementen. De oudere landbouwschuur is een goed en redelijk gaaf voorbeeld in in- en exterieur van een 19de eeuwse schuur met middenlangsdeel en hoge hooizolder.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de markante situering op een hoek van het Plein waar twee invalswegen bij elkaar komen. Het object vormt een waardevol ensemble met de omringende agrarische bebouwing aan de zijde van de straat Hoogeinde. Het object is van bijzondere betekenis voor het aanzien van het dorp Zoelmond.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MANOR HOUSE with FENCE and COACH HOUSE from 1908 with attached 19th century BARN. The first stone of the dwelling house was laid on 30 June 1908 by C.A. van der Willigen. The architect is unknown. The dwelling house is built in transitional architecture with stylistic influences from the neorennaissance. The detached building is located in the village centre of Zoelmond and is situated on the south-eastern corner of the Plein and the Zandweg. Since the Zandweg was laid out as a through connecting road to Buren, this part of the Plein appears as the beginning of the street Hoogeinde. The building is composed of a dwelling house annex coach house and an older barn built against each other. All components have their main entrance on the side facing the Plein. The front facade of the coach house recesses slightly compared to the barn on the left and the dwelling house on the right side. The narrow strip between the facade wall and the public road is separated by a FENCE only at the location of the dwelling house. The detached barn in the back garden falls outside the protection.
Description
Block-shaped MANOR HOUSE of two storeys and attic storey on rectangular ground plan. The roof of the attic storey consists of a flat with four hipped ends. The roof slopes are covered with red Hamerpannen and drain via a gutter box on worked corbels. In the roof slopes on the left and right side are chimneys with finished top, as well as small wooden roof dormers with pivoting windows. On the front of the building a Flemish gable with opening windows breaks through the cornice. The curved covering is tiled with bricks. The brick FACADES are laid in English bond and are strongly articulated. The vertical articulation consists of (corner) pilaster strips. The front facade furthermore has a central risalite. The horizontal articulation of the facades consists of a plastered plinth with drip moulding, an uncut decorative string course at the height of the floor level (chain motif of rectangles), a terminating decorative band with multiple colours of brickwork and moulding stones. The wrought iron wall anchors have an ornamental form with curled ends. The majority of the recessed window openings are rectangular in form and are closed by a blind segmental arch. The segmental arches have imitation voussoirs. The arch fields are filled with brickwork mosaic. The drip moulds are executed in hardstone. The majority of the windows are sash windows with multi-pane fanlights. The frames are worked.
The symmetrically arranged FRONT FACADE has in the centre a risalite with entrance porch: hardstone step, threshold and mouldings; tiled walls; panel door with a wrought iron grille. The porch is closed by a basket arch encompassing two smaller round arches with small pilaster divider. On either side of the porch are two single-pane sash windows with multi-pane fanlights. The upper storey has above the porch a T-sash window with multi-pane fanlight. This window is flanked on either side by two coupled identical windows.
The RIGHT SIDE FACADE facing the Zandweg has in the centre a pilaster strip and two window openings in both storeys. The windows are of the same type as in the front facade. The LEFT SIDE FACADE of the dwelling house is largely hidden from view by the coach house.
The REAR FACADE has in the centre a panel door with fanlight. Next to this door is a commemorative stone set into the mortar with the inscription: "FIRST STONE LAID / BY / C.A. VAN DER WILLIGEN / 30 JUNE 1908". To the left of this is a double sliding door at the location of the en suite rooms. Against this part of the rear facade a finely worked wooden veranda with zinc-clad roof trusses has been built. To the right of this is a w.c. window and a kitchen window (sash window with multi-pane fanlight). The upper storey has three T-sash windows with multi-pane fanlights and a small pivoting window. The SPATIAL LAYOUT of the dwelling house consists of a central corridor from front to rear facade; en suite rooms in the right aisle; dining room, transverse corridor with stair and kitchen in the left aisle. The INTERIOR has been preserved intact with many original elements, such as in the en suite rooms ceilings with stuccoed centrepieces in Art Nouveau style and classical mouldings all around (pearl and laurel wreath mouldings with leaf motifs and palmettes), fold blinds, black marble fireplace surrounds with pilasters above supporting a frieze of sunflowers; in the corridor white marble floor and plinth, panel doors, marbled dado; in the dining room a simple black marble fireplace surround, beam storey and fold blinds; in the transverse corridor a wooden stair with baluster-shaped newel post, moulded handrails and cast iron balusters; in the basement a floor of red tiles and barrel vaults on iron beams; in the kitchen a chimney breast and (display) cabinets.
One-storey COACH HOUSE with attic storey on rectangular ground plan. The brick facades are laid in English bond. The plinth is grey plastered.
The recessed window openings in the FRONT FACADE are closed by segmental arches. The symmetrical layout consists of a segmental-arched hinged double door with on either side a tall window with four-pane underlight and four-pane fanlight. The attic hatch consists of a double door with four-pane windowpanes in the upper panels. The storey floor is marked by an uncut decorative string course (identical to that of the dwelling house). The recessed window openings in the REAR FACADE are closed by blind segmental arches with brickwork mosaic in the arch fields. On the ground floor are a T-sash window with nine-pane fanlight and a door with six-pane fanlight. The rectangular attic hatch consists of a double door with glass in the upper panels. The half-hipped roof is covered with dulled old-Dutch tiles and drains via gutters laid on the wall. The roof edges on the short sides are provided with wind verges.
The INTERIOR of the coach house consists of a stable on the street side and a storage annex back kitchen with pump, small corner chimney and dung disposal on the rear side. The load-bearing structure of the boarded attic storey consists of four principal rafters with ridge posts.
Stone BARN with central longitudinal section on rectangular ground plan. The handmade brick facades are laid in English bond. The recessed window openings are rectangular in form and are closed by roll mouldings. The front and rear facades have in the centre a substantial frame containing a hinged divided door with centre mullion, and a double attic hatch. The divided doors are flanked on either side by a window: four-pane windows in frames with ledges in the rear facade, non-original nine-pane windows in the front facade. In the rear facade are furthermore a hinged manure door and two hardstone drainage gutters. The left side facade has four small, two-pane windows placed high in the facade.
The tall half-hipped roof is covered with dulled old-Dutch tiles and drains on the left side via a non-original mast gutter. The timber structure in the interior consists of five numbered tie-beam trusses, two of which stand close to the front and rear facades respectively. The ceiling has been renewed. The roof trusses consist of collar-tie joists on which are common rafters.
The simple wrought iron FENCE is fixed between eight octagonal stone bollards.
Valuation
MANOR HOUSE with FENCE and COACH HOUSE from 1908 and 19th century BARN.
- Of architectural historical value as a typologically good example of a block-shaped manor house annex coach house from 1908 with stylistic influences from the neorennaissance. The well-preserved dwelling house annex coach house is notable for its high aesthetic qualities, such as good proportions, rich ornamentation and careful detailing in colour and material use. The interior is intact and contains a large number of special elements. The older agricultural barn is a good and reasonably well-preserved example in interior and exterior of a 19th century barn with central longitudinal section and tall hayloft.
- Of urban planning value due to the striking situation on a corner of the Plein where two access roads meet. The building forms a valuable ensemble with the surrounding agricultural buildings on the side of the street Hoogeinde. The building is of special significance for the character of the village Zoelmond.
Nearby in the register
- Schuurberg, Plein 7 cBoerderijunder 1 mi
- DorpshofBoerderijunder 1 mi
- Kerk, Plein 1Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Dorpsstraat 2Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.