Rijksmonumentenregister · Netherlands
Openbare School N0.2 voor U.L.O.
Nijmegen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1905 - 1906
- Address
- Prins Hendrikstraat 7, 6521 AV Nijmegen
- Place
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.84225, 5.86994
- Monument number
- 523038
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 327. Cleve." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
SCHOOLGEBOUW en HEK, in 1905-1906 gebouwd als openbare school voor Uitgebreid Lager Onderwijs (U.L.O.) naar een ontwerp van de Nijmeegse stadsarchitect J.J. Weve in de stijl van het rationalisme met invloeden van de Art Nouveau in de ornamentering. Dit schoolgebouw is een van de laatste onderwijsgebouwen van de in totaal ca. 17 die Weve in Nijmegen heeft gebouwd. Thans behoort het tot een van de weinige voorbeelden die van hem bewaard zijn gebleven. Het vrijstaande schoolgebouw maakt onderdeel uit van de zogenaamde "19de eeuwse gordel" rondom het centrum van Nijmegen. Deze uitleg van de stad buiten de singels uit de periode 1880-1920 is als stadsbeeld beschermd. Het schoolgebouw bevindt zich in het stadsdeel Nijmegen-Oost op geringe afstand van de singel, en is markant gesitueerd op de zuidoostelijk hoek van de Prins Hendrikstraat en de Bijleveldsingel. Voorlangs het hoekpand bevindt zich aan beide straten een smalle strook eigen terrein. Het schoolterrein wordt van de openbare weg afgescheiden door een smeedijzeren spijlen-HEK in Art Nouveau-stijl.
Omschrijving
SCHOOLGEBOUW van twee bouwlagen en zolder op samengesteld grondplan. Het grondplan bestaat uit drie vleugels. De twee vleugels aan de straatzijden zijn in een stompe hoek tegen elkaar geplaatst. Op het snijpunt van deze vleugels bevindt zich een halfronde uitbouw. Aan de straatzijden heeft het schoolgebouw twaalf leslokalen: vier in de korte tweelaags vleugel aan de Bijleveldsingel en acht in de langere tweelaags vleugel aan de Prins Hendrikstraat. De hoofdingang bevindt zich in het midden van de vleugel aan de Prins Hendrikstraat. Beide bouwlagen hebben aan de achterzijde een gebogen gang met uitgebouwde toiletgroepen in de twee vleugels. Het langgerekte schilddak is gedekt met rode tuiles du Nord. De schoorstenen en de pironnen zijn verwijderd. Er zijn aankappingen ter plaatse van drie geveltoppen aan de zijde van de Prins Hendrikstraat en één geveltop aan de zijde van de Bijleveldsingel. De hoger opgetrokken halfronde uitbouw aan de Bijleveldsingel heeft een met leien gedekte aankapping. De derde vleugel staat in het verlengde van de hoofdingang aan de achterzijde van het gebouw. In deze vleugel zijn het trappenhuis en de voormalige gymnastiekzaal ondergebracht. Waarschijnlijk is de tweede bouwlaag met plat dak later toegevoegd. Tegen de rechter zijde van deze vleugel is een overdekte speelplaats gebouwd: ijzeren kolommen en dito profielbalken waarop een houten plat dak. Aan de achterzijde van het schoolgebouw zijn twee kleine niet oorspronkelijke uitbouwen gerealiseerd.
De eenvoudig uitgevoerde bakstenen GEVELS zijn in kruisverband gemetseld en voorzien van accenten in natuursteen (dorpels, hoekblokken, lateien, aanzetstenen, afdeklijsten, kraagstenen). Het uitgemetselde trasraam is voorzien van een waterslaglijst. De gevels worden aan de bovenzijde afgesloten door uitgemetselde bloktandlijsten met daarop de houten bakgoten. Het merendeel van de uitgespaarde gevelopeningen is rechthoekig en wordt afgesloten door een strek. Aan de straatzijden zijn de strekken uitgevoerd in rode verblendsteen. Elk leslokaal heeft één groot samengesteld venster: in het midden een kruiskozijn met zesruits onder- en bovenramen en aan weerszijden een smaller enkelvoudig kozijn met negenruits onder- en bovenraam (gemetselde muurdammen ertussen). Aan de achterzijde hebben de gangen brede segmentboogvormig afgesloten vensters met driedelige kozijnen. De uitgebouwde toiletgroepen zijn voorzien van een reeks tweeruits draairaampjes. De hoofdingang bevindt zich in het midden van de symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL aan de Prins Hendrikstraat. De entree bestaat uit een hardstenen trap van drie treden, een dubbele paneeldeur met kleine ruitjes in de bovenpanelen, twee zijlichten met smeedijzeren roosters in Art Nouveau-stijl (florale motieven), een hardstenen latei en een segmentboogvormig afgesloten bovenlicht met glas-in-lood. In de halfronde ontlastingsboog van deze ingangspartij zijn de kraagstenen opgenomen van een gebogen erker op de verdieping. Dorpel, stijlen, kalf en latei met afsluitende bloktandlijst van deze erker zijn uitgevoerd in natuursteen. De onderramen hebben een meerruits indeling. De bovenlichten zijn voorzien van glas-in-lood. De afsluitende geveltop van deze travee, alsmede de grotere geveltoppen uiterst links en rechts hebben schouders, afdekplaten, rode en zwarte tegels in de punt.
De asymmetrisch ingedeelde LINKER GEVEL aan de Bijleveldsingel heeft rechts van de halfronde uitbouw op de verdieping een tegeltableau (sectile) met het opschrift: "OPENBARE-SCHOOL / No2 / VOOR - 1906 - U.L.O.". De blauwe letters in Art Nouveau-stijl staan op een lichtgele achtergrond en worden omgeven door witte tulpen en stengels met bladeren. Onder dit tableau was oorspronkelijk tegen de gevel een grote bel opgehangen (thans in het interieur). De geveltop links is gelijk aan de hiervoor genoemde. INTERIEUR. De ruimtelijke indeling van de voorbouw is grotendeels intact en bestaat uit leslokalen aan de straatzijden en een gang met toiletgroepen aan de achterzijde. De indeling van de eerste en tweede bouwlaag is hetzelfde. De tegelvloeren van de gangen hebben een patroon van rode vierkanten op een lichte ondergrond. De zolder is één grote ruimte met nokstijlspanten. De achterbouw in het verlengde van de hoofdingang opent met drie gekoppelde rondbogen naar de dwarsgang. De hardstenen bordestrap naar de verdieping bevindt zich in de middelste rondboogopening. De bakstenen muren en opengewerkte balustrades van het trappenhuis zijn in staand verband gemetseld en voorzien van decoratieve lijsten en banden in wit en zwart geglazuurde baksteen. In de achterwand van het trappenhuis bevindt zich een breed rondboogvenster met glas-in-lood. De rondboogopening links van de trap verschaft toegang tot de achterliggende gymnastiekzaal (thans aula). Alle leslokalen en gangen hebben gestucte wanden en zijn voorzien van verlaagde plafonds. De paneeldeuren hebben zes of negen ruitjes in het bovenpaneel. De deurkozijnen zijn voorzien van vellingen en doorgestoken stijlen met bewerkte top.
Het schoolterrein wordt van de openbare weg afgescheiden door een smeedijzeren spijkenHEK in Art Nouveau-stijl. De spijlen hebben aan de bovenzijde om en om een omgebogen uiteinde og een gestileerd bladmotief. het hek is geplaatst op een gemetselde plint. Voor de hoofdingang bevindt zich een dubbel draaihek.
Waardering
SCHOOLGEBOUW met HEK.
- Van architectuurhistorische waarde als typologisch goed voorbeeld van een schoolgebouw uit het begin van de twintigste eeuw van het gangtype. Het object is gaaf bewaard gebleven qua gevelindeling, detaillering en in iets minder mate wat betreft de interieurindeling (sommige hoekjes zijn dichtgezet om extra kamers te verkrijgen) en hoofdvorm (kleine wijzigingen, toevoegingen aan de achterzijde). Het object is, als een voorbeeld van een schoolgebouw in de stijl van het rationalisme met invloeden van de Art Nouveau, van belang voor het oeuvre van de Nijmeegse stadsarchitect J.J. Weve. Na de sloop van meerdere belangrijke schoolgebouwen van zijn hand, is dit object van groot belang voor diens oeuvre. - Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de als stadsgezicht beschermde 19de eeuwse gordel van Nijmegen, waarin het schoolgebouw als markant hoekpand een beeldbepalende rol speelt. - Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-culturele ontwikkeling, in casu het op peil brengen van de openbare onderwijsvoorzieningen in Nijmegen èn de in deze tijd gangbare pedagogische opvatting dat het schoolgebouw een aansprekende omgeving moest vormen voor de leerlingen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SCHOOL BUILDING and FENCE, built in 1905-1906 as a public school for Extended Primary Education (U.L.O.) designed by Nijmegen city architect J.J. Weve in the rationalist style with influences of Art Nouveau in the ornamentation. This school building is one of the last educational buildings of approximately 17 in total that Weve built in Nijmegen. It currently stands as one of the few examples of his work that have been preserved. The detached school building forms part of the so-called "19th-century belt" surrounding the centre of Nijmegen. This expansion of the city beyond the canals from the period 1880-1920 is protected as a townscape. The school building is located in the Nijmegen-Oost district at a short distance from the canal, and is markedly situated on the south-eastern corner of Prins Hendrikstraat and Bijleveldsingel. In front of the corner building there is a narrow strip of its own land on both streets. The school grounds are separated from the public road by a wrought-iron picket FENCE in Art Nouveau style.
Description
SCHOOL BUILDING of two storeys and an attic on a composite ground plan. The ground plan consists of three wings. The two wings facing the streets are placed against each other at an obtuse angle. At the intersection of these wings there is a semi-circular projection. On the street sides the school building has twelve classrooms: four in the short two-storey wing on the Bijleveldsingel and eight in the longer two-storey wing on the Prins Hendrikstraat. The main entrance is located in the middle of the wing on the Prins Hendrikstraat. Both storeys have a curved corridor with extended toilet facilities on the two wings at the rear. The elongated hipped roof is covered with red tuiles du Nord. The chimneys and roof pinnacles have been removed. There are truncations at the location of three gable tops on the side of Prins Hendrikstraat and one gable top on the side of Bijleveldsingel. The taller semi-circular projection on the Bijleveldsingel has a slate-covered truncation. The third wing stands in line with the main entrance at the rear of the building. This wing accommodates the stairwell and the former gymnasium. It is likely that the second storey with flat roof was added later. Against the right side of this wing a covered playground has been built: iron columns and corresponding profile beams supporting a wooden flat roof. At the rear of the school building two small non-original extensions have been realised.
The simply executed brick FACADES are laid in English bond and provided with accents in natural stone (lintels, corner blocks, headers, wall stones, cappings, corbels). The rubbed ashlar frame is provided with a drip moulding. The facades are closed at the top by rubbed ashlar dentil mouldings with wooden gutters on top. The majority of the recessed facade openings are rectangular and closed by a header course. On the street sides the header courses are executed in red facing brick. Each classroom has one large composite window: in the middle a cross window with six-pane upper and lower frames and on either side a narrower single window with nine-pane upper and lower frames (rubbed ashlar mullions in between). At the rear the corridors have broad segmental arch-enclosed windows with three-part frames. The extended toilet facilities are provided with a series of two-pane casement windows. The main entrance is located in the middle of the symmetrically arranged FRONT FACADE on the Prins Hendrikstraat. The entrance consists of a hard stone staircase of three steps, a double panelled door with small panes in the upper panels, two sidelights with wrought-iron grilles in Art Nouveau style (floral motifs), a hard stone header and a segmental arch-enclosed fanlight with leaded glass. In the semi-circular relieving arch of this entrance section are incorporated the corbels of a curved bay window on the upper floor. Lintel, posts, calf and header with closing dentil moulding of this bay window are executed in natural stone. The lower frames have a multi-pane division. The fanlights are provided with leaded glass. The closing gable top of this bay, as well as the larger gable tops at the far left and right have shoulders, coping plates, red and black tiles at the point.
The asymmetrically arranged LEFT FACADE on the Bijleveldsingel has, to the right of the semi-circular projection on the upper floor, a tile tableau (sectile) with the inscription: "OPENBARE-SCHOOL / No2 / VOOR - 1906 - U.L.O.". The blue letters in Art Nouveau style stand on a light yellow background and are surrounded by white tulips and stems with leaves. Below this tableau a large bell was originally hung against the facade (now in the interior). The gable top on the left is the same as mentioned previously. INTERIOR. The spatial arrangement of the front section is largely intact and consists of classrooms on the street sides and a corridor with toilet facilities at the rear. The arrangement of the first and second storey is the same. The tiled floors of the corridors have a pattern of red squares on a light background. The attic is one large space with collar-tie roof trusses. The rear section in line with the main entrance opens with three coupled round arches to the cross-corridor. The hard stone stair to the upper floor is located in the middle round arch opening. The brick walls and open-worked balustrades of the stairwell are laid in running bond and provided with decorative strips and bands in white and black glazed brick. In the rear wall of the stairwell is a broad round arch window with leaded glass. The round arch opening to the left of the stair provides access to the gymnasium space behind (now an assembly hall). All classrooms and corridors have stuccoed walls and are provided with dropped ceilings. The panelled doors have six or nine panes in the upper panel. The door frames are provided with arrises and through-going posts with worked capitals.
The school grounds are separated from the public road by a wrought-iron picket FENCE in Art Nouveau style. The pickets have at the top alternating bent ends and a stylised leaf motif. The fence is placed on a rubbed ashlar plinth. In front of the main entrance is a double swing gate.
Valuation
SCHOOL BUILDING with FENCE.
- Of architectural-historical value as a typologically good example of an early twentieth-century school building of the corridor type. The object has been well preserved in terms of facade arrangement, detailing and to a lesser extent in terms of interior arrangement (some corners have been closed off to provide additional rooms) and main form (minor modifications, additions at the rear). The object, as an example of a school building in the rationalist style with influences of Art Nouveau, is of significance for the oeuvre of Nijmegen city architect J.J. Weve. After the demolition of several important school buildings from his hand, this object is of great significance for his oeuvre. - Of town-planning value as part of the townscape-protected 19th-century belt of Nijmegen, in which the school building as a distinctive corner building plays a defining role in the streetscape. - Of cultural-historical value as a particular expression of a socio-cultural development, namely the improvement of public educational facilities in Nijmegen and the pedagogical view current at this time that the school building should form an appealing environment for the pupils.
Nearby in the register
- Kerk en kerkonderdeel, Prins Hendrikstraat 79Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Prins Hendrikstraat 2Woonhuisunder 1 mi
- Garage(K), Prins Hendrikstraat 2Onderdeel woningen e.d.under 1 mi
- Nutsbedrijf, Waldeck Pyrmontsingel tegenover 9Industrieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.