Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Pastoor van Laakstraat 30
Lent, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1886
- Address
- Pastoor van Laakstraat 30, 6663 CA Lent (Nijmegen 25)
- Place
- Lent
- Municipality
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.85979, 5.86592
- Monument number
- 523035
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1873 map "03. Nijmegen (1873)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De Hervormde/Gereformeerde KERK van Lent heeft als architectonische hoofdvorm een rechthoekige zaal met gedeeltelijk ingebouwde toren aan de korte voorzijde. De zaalkerk heeft vermoedelijk een laat-dertiende eeuwse kern. De eerste vermelding dateert van 1329. Uit de rekening van de officiaal van de aartsdiaken ten dom uit 1500 blijkt dat de kerk aan St. Maarten was gewijd. Na de Hervorming hebben de protestanten de kerk in gebruik genomen. Sedertdien zijn er twee branden in het kerkgebouw geweest. Na de eerste brand in 1585 is de absis gesloopt. De Engelsen hebben in 1794-1795 het interieur in brand gestoken. Het grondplan en de hoofdvorm (m.u.v. de absis) van de kerk is vermoedelijk eeuwenlang ongewijzigd gebleven. In 1886 zijn een toren en een extra buitengevel aan de kerk toegevoegd. De vroeg-twintigste eeuwse consistorie aan de achterzijde van de kerk (ter plaatse van de vroegere absis) is onlangs vervangen door nieuwbouw. Deze moderne consistorie valt buiten de bescherming.
Het vrijstaande kerkgebouw bevindt zich in de bebouwde kom van Lent en staat aan de oostzijde van de Pastoor van Laakstraat. Direct evenwijdig aan deze straat loopt de snelweg Nijmegen - Arnhem. De kerk is met de voorgevel en toren naar genoemde verkeerswegen gericht. De nokas van het dak van de zaalkerk staat loodrecht hierop. De kerk wordt van de openbare weg gescheiden door een klein voorplein.
Omschrijving
De KERK bestaat uit een rechthoekige zaal met schilddak en een gedeeltelijk ingebouwde toren op vierkante grondslag aan de voorzijde. De derde geleding van de kerktoren steekt door de nok van het schilddak heen en wordt afgesloten door een ingesnoerde naaldspits. De torenspits is gedekt met leien en wordt bekroond door een windwijzer in de vorm van een haan met richting-aanduidingen. Het dak van de zaal is ingeknikt en heeft een overstek ten gevolge van de oude dakhelling en de extra buitenmuur. Het dak watert af via zinken mastgoten. Het dak is gedekt met gesmoorde oud-Hollandse pannen. De bakstenen GEVELS zijn in kruisverband gemetseld en voorzien van een waterslaglijst ter hoogte van de vensterdorpels. De gecementeerde plint heeft eveneens een waterslaglijst. De voorgevel en de toren zijn wit gepleisterd. De uitgespaarde gevelopeningen van de zaal zijn spitsboogvormig afgesloten. In de toren zijn de openingen rondboogvormig afgesloten.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft aan weerszijden van de toren een spitsboogvenster met Y-vormige indeling en glas-in-lood. De gepleisterde vensteromlijsting is voorzien van een sluitsteen. De toren heeft een driedelige geleding. De geledingen worden gemarkeerd door een waterslaglijst en een kleine inspringing. De hoeklisenen zijn met elkaar verbonden door (rond-)bogen. De onderste geleding heeft aan de voorzijde een rondboogportaal met dubbele paneeldeur en een geprofileerde gepleisterde omlijsting met dito sluitsteen. Boven de entree is een gedenksteen ingemetseld met het opschrift: "MONUMENTUM HOC. / HUIC TEMPLO 1659 RESTAURATO / ADSTRUCTUM / CURA ET AUSPICIO / DOMINORUM / C.H. BERCHOFF VDM TRI / I.H. DE RANITZ & I. RIJNDERS / PRESBYTERORUM / UT ET / VIRORUM / E. DERXSEN & C. CRIJNEN / DIACONORUM / ANNO / CI)I)CCLV". Boven deze steen is een geblokte segmentboog met sluitsteen aangebracht. De tweede geleding van de toren heeft aan de voorzijde een oculus gevat onder een gestucte rondboog. De derde geleding fungeert als klokkenverdieping. De voor-, linker- en rechterzijde hebben rondboogvormige galmgaten met houten persiennes. De twee galmgaten aan de achterzijde zijn rechthoekig van vorm. In de toren een klokkenstoel met luidklok van M. Fremy, 1683, diam. 73 cm.
De identieke LINKER en RECHTER ZIJGEVEL hebben een regelmatige indeling, bestaande uit drie spitsboogvensters. Het middelste venster van beide gevels is blind uitgevoerd. De overige vensters hebben een Y-vormige indeling en gekleurd glas-in-lood. In de ACHTERGEVEL bevinden zich twee identieke spitsboogvensters. Het glas-in-lood met de tekst "ERE ZIJ GOD / VERBLIJDT U IN DE HERE" dateert uit 1955.
Het INTERIEUR bestaat uit een rechthoekige ruimte met een gestuct spiegelgewelf (vlak plafond met koven aan de vier zijden). Voorin de kerk bevindt zich een houten orgeltribune met een gesloten balustrade van houten panelen en een éénklaviers balustrade orgel met 8 registers gemaakt door de fa. F.W. Kam uit Delfshaven in 1855. De tribune wordt ondersteund door ionische zuilen. Boven het middenpad hangen twee koperen kroonluchters met elk acht armen uit de 17de eeuw. Onder het middenpad bevindt zich een graf van een man en een vrouw met twee wapenschilden (1708). Achterin de kerk hangen twee van elders afkomstige 19de eeuwse kroonluchters. Tegen de achterwand bevindt zich een eenvoudige houten kansel uit de eerste helft van de 19de eeuw: een bewerkte achtzijdige paal waarop een veelhoekige kuip met borstwering, lezenaar en klankbord.
Waardering
Hervormde/Gereformeerde KERK van Lent.
- Van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een historisch gegroeid kerkgebouw met een middeleeuwse kern en een overwegend 19de eeuws exterieur: een laat-19de eeuwse modernisering van een laat-gotisch kerkje. De hoofdvorm en het grondplan van de zaalkerk is vermoedelijk eeuwenlang ongewijzigd gebleven, met uitzondering van de gesloopte absis en de in 1886 toegevoegde toren aan de voorzijde. Het object is, mede vanwege de bijzondere ouderdom, van bijzonder belang voor de geschiedenis van de architectuur (bouwhistorische waarde). Het interieur bevat bijzondere onderdelen, zoals een 19de eeuws orgel, 17de eeuwse kroonluchters, een vroeg 18de eeuws kerkgraf, een 19de eeuwse kansel en een luidklok uit 1683.
- Van stedenbouwkundige waarde als essentieel onderdeel van de historisch gegroeide dorpskern van Lent. Op zichzelf èn in relatie met de identiek georiënteerde rooms-katholieke kerk even verderop aan de Pastoor van Laakstraat, is de kerk van bijzondere betekenis voor het aanzien van Lent.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The Reformed/Gereformeerde CHURCH of Lent has as its architectural main form a rectangular hall with a partially integrated tower at the short front side. The hall church presumably has a late thirteenth-century core. The first mention dates from 1329. From the account of the official of the archdeacon of the cathedral from 1500 it appears that the church was dedicated to St. Maarten. After the Reformation the Protestants took the church into use. Since then there have been two fires in the church building. After the first fire in 1585 the apse was demolished. The English set fire to the interior in 1794-1795. The ground plan and the main form (with the exception of the apse) of the church presumably remained unchanged for centuries. In 1886 a tower and an extra outer facade were added to the church. The early twentieth-century vestry at the rear of the church (in place of the former apse) was recently replaced by new construction. This modern vestry falls outside the protection.
The detached church building is located in the built-up area of Lent and stands on the east side of the Pastoor van Laakstraat. Directly parallel to this street runs the highway Nijmegen - Arnhem. The church is oriented with its front facade and tower towards these traffic routes. The ridge of the roof of the hall church runs perpendicular to this. The church is separated from the public road by a small forecourt.
Description
The CHURCH consists of a rectangular hall with a hipped roof and a partially integrated tower on a square ground plan at the front. The third division of the church tower protrudes through the ridge of the hipped roof and is terminated by a tapering spire. The spire is covered with slate and is crowned by a weathervane in the form of a rooster with directional indicators. The roof of the hall is bent inward and has an overhang as a result of the old roof pitch and the extra outer wall. The roof drains via zinc gutters. The roof is covered with darkened old-Dutch tiles. The brick FACADES are laid in Flemish bond and provided with a drip moulding at the height of the window sills. The cemented plinth also has a drip moulding. The front facade and the tower are white rendered. The recessed facade openings of the hall are terminated with pointed arches. In the tower the openings are terminated with round arches.
The symmetrically arranged FRONT FACADE has on either side of the tower a pointed arch window with Y-shaped division and stained glass. The rendered window surround is provided with a keystone. The tower has a three-part division. The divisions are marked by a drip moulding and a small recess. The corner pilasters are connected to one another by (round) arches. The lowest division has on the front a round arch portal with double panel door and a profiled rendered surround with matching keystone. Above the entrance a memorial stone is set with the inscription: "MONUMENTUM HOC. / HUIC TEMPLO 1659 RESTAURATO / ADSTRUCTUM / CURA ET AUSPICIO / DOMINORUM / C.H. BERCHOFF VDM TRI / I.H. DE RANITZ & I. RIJNDERS / PRESBYTERORUM / UT ET / VIRORUM / E. DERXSEN & C. CRIJNEN / DIACONORUM / ANNO / CI)I)CCLV". Above this stone a blocked segmental arch with keystone is placed. The second division of the tower has on the front an oculus set under a stuccoed round arch. The third division serves as the bell chamber. The front, left and right sides have round arch-shaped sound openings with wooden blinds. The two sound openings on the rear side are rectangular in form. In the tower a belfry frame with bell from M. Fremy, 1683, diameter 73 cm.
The identical LEFT and RIGHT SIDE FACADES have a regular arrangement, consisting of three pointed arch windows. The middle window of both facades is blind. The remaining windows have a Y-shaped division and coloured stained glass. In the REAR FACADE there are two identical pointed arch windows. The stained glass with the text "ERE ZIJ GOD / VERBLIJDT U IN DE HERE" dates from 1955.
The INTERIOR consists of a rectangular space with a stuccoed coffered vault (flat ceiling with coved sections on all four sides). At the front of the church is a wooden organ gallery with a closed balustrade of wooden panels and a single-manual organ with 8 stops made by the firm F.W. Kam from Delfshaven in 1855. The gallery is supported by Ionic columns. Above the central aisle hang two brass chandeliers with eight arms each from the 17th century. Below the central aisle is a grave of a man and a woman with two coats of arms (1708). At the rear of the church hang two 19th-century chandeliers from elsewhere. Against the rear wall is a simple wooden pulpit from the first half of the 19th century: a worked octagonal post on which a polygonal tub with balustrade, lectern and sounding board.
Evaluation
Reformed/Gereformeerde CHURCH of Lent.
- Of architectural-historical value as an example of a historically evolved church building with a medieval core and a predominantly 19th-century exterior: a late 19th-century modernisation of a late Gothic church. The main form and ground plan of the hall church presumably remained unchanged for centuries, with the exception of the demolished apse and the tower added to the front in 1886. The object is, also because of its particular age, of special importance for the history of architecture (building-historical value). The interior contains special components, such as a 19th-century organ, 17th-century chandeliers, an early 18th-century church grave, a 19th-century pulpit and a bell from 1683.
- Of urban planning value as an essential part of the historically evolved village centre of Lent. In itself and in relation to the identically oriented Roman Catholic church further along the Pastoor van Laakstraat, the church is of special significance for the appearance of Lent.
Nearby in the register
- Baarhuisje, Pastoor van Laakstraat bij 42Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Onze Lieve Vrouw GeboorteKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Nutsbedrijf, Hertog Eduardplein 2Industrieunder 1 mi
- Kazemat, LentKazematunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.