Rijksmonumentenregister · Netherlands
Prins Hendrikkazerne
Nijmegen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Militair verblijfsgebouw
- Function
- Kazerne
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1910 - 1912
- Address
- Dommer van Poldersveldtweg 112, 6523 DC Nijmegen
- Place
- Nijmegen
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.83387, 5.88069
- Part of complex
- 522961
- Monument number
- 522968
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 327. Cleve." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
7. HOOFDGEBOUW PRINS HENDRIKKAZERNE.
Inleiding
De Prins Hendrikkazerne is gebouwd door Jan Limburg in 1909-1912 in de stijl van het rationalisme. De Prins Hendrikkazerne is van bijzonder belang binnen het oeuvre van de Haagse architect Limburg.
Het rationalisme van de kazerne vertegenwoordigt een fase in de loopbaan van Limburg. Na zijn studie in Delft bouwt hij eerst in een trant die aansluit bij de Um 1800 beweging en invloeden vertoont van achttiende-eeuws classicisme en neo-palladianisme. Vervolgens wordt hij beïnvloed door Berlage. Berlage toont het werk van Limburg tijdens zijn lezing "De ontwikkeling der moderne bouwkunst in Holland". Rond 1920 wordt Limburg beïnvloed door het Duitse expressionisme. In de jaren twintig behoort hij tot de Nieuwe Haagse School, een stroming die geïnspireerd is door de baksteenarchitectuur van de Amsterdamse School, maar deze op een meer kubistische wijze uitwerkt. De Prins Hendrikkazerne kan met haar opeenstapeling van orthogonale vormen en haar expressieve gebruik van baksteen als een voorbode van deze ontwikkeling worden gezien, terwijl zij in haar symmetrische opzet en indeling van de gevels classicistische invloeden verraadt en in haar baksteenarchitectuur en strenge rationele vormen invloeden van Berlage vertoont. Het hoofdgebouw van de Prins Hendrikkazerne, met name de middenpartij met de koepeltoren, heeft op zijn beurt ook weer invloed uitgeoefend op de Nederlandse architectuur, bijvoorbeeld op het uit 1915 daterende ontwerp voor het hoofdpostkantoor in Maastricht van M.J. Granpré Molière. Ook is het vermoedelijk een inspiratiebron geweest voor G.W. van Heukelom bij zijn ontwerp voor het Hoofdadministratiegebouw III van de Nederlandse Spoorwegen (Utrecht 1918) en voor G.C. Bremer en J.R. Prent bij hun prijsvraagontwerp voor de Tweede Kamer (Den Haag 1920).
Omschrijving
Het HOOFDGEBOUW van de PRINS HENDRIKKAZERNE heeft een rechthoekige plattegrond, telt twee bouwlagen en bezit een hoger middendeel van vier en hoekpaviljoens van drie bouwlagen. Het vooruitspringende middendeel wordt via meermaals inspringende bouwmassa's bekroond door een 35m. hoge koepeltoren. Het middendeel en de hoekpaviljoens hebben platte daken, de zijvleugels hebben binnen een gemetselde borstwering zadeldaken met gesmoorde pannen.
De gevels zijn opgetrokken uit in kruisverband gemetselde baksteen. De gevels zijn voorzien van een met een halfsteens rollaag afgesloten trasraam en hebben een steens rollaag ter hoogte van de onderdorpels van de vensters van de eerste bouwlaag. De versiering van de gevels is zeer sober en bestaat slechts uit banden van vier boven elkaar gemetselde muizetandlijsten ter plaatse van de zoldervloer en reliëfmetselwerk in de borstwering, die wordt afgesloten met zandstenen platen. De hoekpaviljoens en het middenblok hebben in de derde bouwlaag door lisenen gescheiden spaarvelden met langwerpige vensters. De lisenen steken boven de borstwering uit, waardoor ze op kantelen lijken en samen met de langwerpige vensters die op schietgaten lijken geven ze de hoekpaviljoens en het middenblok het karakter van kasteeltorens. De recht gesloten vensters hebben zandstenen lekdorpels en overwegend veelruits ramen. De meeste vensters hebben 9-ruits ramen en 6-ruits bovenlichten.
De symmetrisch ingedeelde VOORGEVEL heeft vooruitspringende hoekpaviljoens van één vensteras en een zich verjongend middenblok van resp. vijf en drie vensterassen. Soms bevat één vensteras twee gekoppelde vensters. De vleugels hebben acht vensterassen.
De hoofdingang bevindt zich in het middenblok. De ingangspartij bestaat uit een diep rondboogvormig portiek met haaks erop staande rondboogvormige zijnissen. In het portiek bevindt zich een opgeklampte houten rondboog deur met sierbeslag, in de nissen bevinden zich rondboogvensters. Het portiek wordt omgeven door zeven rondboog rollagen, waarvan er een geheel terug ligt, een om en om terug springt en een om en om naar voren springt. In de rechter zijwand van het portiek is een natuurstenen plaat met opschrift ingemetseld: "OP 18 JANUARI 1910 WERD/ DE EERSTE STEEN VAN/ DIT KAZERNEMENT EN/ HOSPITAAL GELEGD DOOR/ Z.K.H. DEN PRINS DER/ NEDERLANDEN. HERTOG/ VAN MECKLENBURG." Boven de vensters van de eerste verdieping is een natuurstenen plaat ingemetseld met het opschrift: "PRINS-HENDRIK-KAZERNE". Boven de derde bouwlaag, die op de hoeken inspringt bevindt zich de vierde bouwlaag op vierkante grondslag en voorzien van drie smalle vensters aan ieder zijde en vier stompe hoektorentjes met in de buitenzijden telkens één klein venster. Tussen de hoektorentjes bevinden zich lessenaarsdakjes. In het midden verrijst de zich verjongende vierkante toren, die is voorzien van kleine vensters rondom en drie smalle vensters aan iedere zijde van de top. De toren wordt bekroond door een halfronde koepel.
De symmetrisch ingedeelde LINKER ZIJGEVEL helft drie vensterassen. In de derde bouwlaag bevinden zich vijf spaarvelden, waarvan de buitenste smaller zijn dan de drie binnenste, die zijn voorzien van drie smalle vensters.
De RECHTER ZIJGEVEL is op dezelfde wijze vorm gegeven als de linker zijgevel.
De ACHTERGEVEL is afgezien van de ingangspartij op nagenoeg dezelfde wijze vorm gegeven als de voorgevel.
In het INTERIEUR is de indeling bewaard gebleven. Onder de toren bevindt zich een hoge hal met trappenhuis en een vide over drie verdiepingen. De galerijen, die rondom de vide lopen, bezitten rondboogvormig afgesloten openingen met opengewerkte borstweringen. De tweelichtopeningen op de derde verdieping zijn voorzien van met reliëfbanden versierde deelzuilen met abstract geornamenteerde kapitelen. De trappen zijn van hardsteen. Boven de hoofdingang ligt de kamer van de commandant. De kamer heeft een bewerkte lambrisering en staat via een rondboog venster met een stolpraam voorzien van gekleurd glas-in-lood in verbinding met de vide.
Waardering
Het HOOFDGEBOUW van de PRINS HENDRIKKAZERNE uit 1910 door J. Limburg.
- Van architectuurhistorische waarde als een goed, in exterieur gaaf voorbeeld van een hoofdgebouw in de voor kazernes zeldzame stijl van het rationalisme met esthetische kwaliteiten in het ontwerp zoals een goede en gave hoofdvorm met een bijzondere detaillering, een op plastische massiviteit, symmetrie en rijzigheid gebaseerde monumentaliteit en in het interieur een bijzonder vormgegeven hal. Het gebouw heeft architectuurhistorische waarde vanwege de invloed die het ontwerp heeft uitgeoefend op de Nederlandse architectuur uit het tweede decennium van de 20ste eeuw.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de markante ligging van het gebouw met de 35m. hoge toren aan een driehoekig pleintje aan de Daalseweg. Het hoofdgebouw heeft ensemblewaarde in samenhang met het eveneens door Limburg ontworpen hekwerk met poorten en wachthuisjes en als functioneel onderdeel van het kazernecomplex.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming als onderdeel van een K.N.I.L. kazerne (voorheen koloniale reserve), welke een herinnering vormt aan het koloniale verleden van Nederland. De kazerne heeft zeldzaamheidswaarde, omdat zij is ontworpen door een particulier architect, een unicum in de Nederlandse kazernebouw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
7. MAIN BUILDING PRINS HENDRIKKAZERNE.
Introduction
The Prins Hendrikkazerne was built by Jan Limburg in 1909-1912 in the style of rationalism. The Prins Hendrikkazerne is of particular significance within the oeuvre of The Hague architect Limburg.
The rationalism of the barracks represents a phase in Limburg's career. After his studies in Delft, he first builds in a manner aligned with the Around 1800 movement and shows influences from eighteenth-century classicism and neo-palladianism. Subsequently he is influenced by Berlage. Berlage exhibits Limburg's work during his lecture "The development of modern architecture in Holland". Around 1920 Limburg is influenced by German expressionism. In the twenties he belongs to the New The Hague School, a movement inspired by the brick architecture of the Amsterdam School, but which elaborates it in a more cubistic manner. The Prins Hendrikkazerne, with its stacking of orthogonal forms and its expressive use of brick, can be seen as a harbinger of this development, while its symmetrical layout and façade arrangement reveal classicistic influences and its brick architecture and strict rational forms show influences of Berlage. The main building of the Prins Hendrikkazerne, particularly the central section with the cupola tower, in turn also exerted influence on Dutch architecture, for example on the design from 1915 for the main post office in Maastricht by M.J. Granpré Molière. It was also presumably a source of inspiration for G.W. van Heukelom in his design for the Main Administrative Building III of the Dutch Railways (Utrecht 1918) and for G.C. Bremer and J.R. Prent in their competition design for the Second Chamber (The Hague 1920).
Description
The MAIN BUILDING of the PRINS HENDRIKKAZERNE has a rectangular plan, comprises two storeys and possesses a higher central section of four storeys and corner pavilions of three storeys. The projecting central section is crowned via repeatedly recessed building masses by a 35m. high cupola tower. The central section and the corner pavilions have flat roofs, the side wings have gabled roofs with suppressed tiles within a brick parapet.
The façades are constructed of brick laid in English bond. The façades are provided with a travertine frame terminated with a half-brick roll moulding and have a brick roll moulding at the height of the window sills of the first storey. The decoration of the façades is very restrained and consists only of bands of four brick-stacked tooth mouldings at the level of the attic floor and relief brickwork in the parapet, which is terminated with sandstone plates. The corner pavilions and the central block have on the third storey by pilasters separated spandrels with elongated windows. The pilasters project above the parapet, making them resemble battlements and together with the elongated windows which resemble loopholes they give the corner pavilions and central block the character of castle towers. The straight-closed windows have sandstone lintels and predominantly multi-pane windows. Most windows have 9-pane windows and 6-pane fanlights.
The symmetrically arranged FRONT FAÇADE has projecting corner pavilions of one window bay and a tapering central block of respectively five and three window bays. Sometimes one window bay contains two coupled windows. The wings have eight window bays.
The main entrance is located in the central block. The entrance arrangement consists of a deep round-arched portico with right-angled round-arched side bays. In the portico is a clamped wooden round-arched door with ornamental ironwork, in the bays are round-arched windows. The portico is surrounded by seven round-arched roll mouldings, of which one lies wholly recessed, one alternately recesses and one alternately projects forward. In the right side wall of the portico a natural stone plate is embedded with the inscription: "ON 18 JANUARY 1910 THE/ FIRST STONE OF/ THIS BARRACKS AND/ HOSPITAL WAS LAID BY/ H.R.H. THE PRINCE OF/ THE NETHERLANDS. DUKE/ OF MECKLENBURG." Above the windows of the first floor is a natural stone plate embedded with the inscription: "PRINS-HENDRIK-KAZERNE". Above the third storey, which recesses at the corners, is the fourth storey on a square base and provided with three narrow windows on each side and four blunt corner turrets each with one small window on the outer sides. Between the corner turrets are lean-to roofs. In the centre rises the tapering square tower, which is provided with small windows all around and three narrow windows on each side of the top. The tower is crowned by a semi-circular cupola.
The symmetrically arranged LEFT SIDE FAÇADE has three window bays. On the third storey there are five spandrels, of which the outer ones are narrower than the three inner ones, which are provided with three narrow windows.
The RIGHT SIDE FAÇADE is designed in the same manner as the left side façade.
The REAR FAÇADE is, apart from the entrance arrangement, designed in almost the same manner as the front façade.
In the INTERIOR the layout is preserved. Under the tower is a high hall with staircase and a void extending over three storeys. The galleries, which run around the void, possess round-arched closed openings with pierced parapets. The two-light openings on the third storey are provided with relief-band decorated half-columns with abstractly ornamented capitals. The staircases are of hard stone. Above the main entrance lies the commandant's room. The room has carved wall panelling and is connected via a round-arched window with a pivoting window provided with coloured leaded glass to the void.
Assessment
The MAIN BUILDING of the PRINS HENDRIKKAZERNE from 1910 by J. Limburg.
- Of architectural historical value as a good, in exterior unimpaired example of a main building in the rare style of rationalism for barracks with aesthetic qualities in the design such as a good and well-preserved main form with special detailing, a monumentality based on plastic massivity, symmetry and verticality and in the interior a particularly designed hall. The building has architectural historical value because of the influence the design exerted on Dutch architecture from the second decade of the 20th century.
- Of urban planning value because of the prominent location of the building with the 35m. high tower on a triangular square on the Daalseweg. The main building has ensemble value in connection with the likewise by Limburg designed railing with gates and gatehouse lodges and as a functional part of the barracks complex.
- Of cultural historical value because of the use as part of a K.N.I.L. barracks (formerly colonial reserve), which is a reminder of the colonial past of the Netherlands. The barracks has rarity value, because it was designed by a private architect, a unique occurrence in Dutch barracks construction.
Nearby in the register
- Schildwachthuisje, Dommer van Poldersveldtweg bij 112Militair wachtgebouwunder 1 mi
- Kazerne, Limoslaan 21Militair verblijfsgebouwunder 1 mi
- Schoolgebouw, Elzenstraat 2Onderwijs en wetenschapunder 1 mi
- Israelitische Begraafplaats aanlegBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.