Rijksmonumentenregister · Netherlands
Veerhuis, Veerweg 1
Opheusden, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Transport
- Function
- Veerhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1850 - 1900
- Address
- Veerweg 1, 4043 JV Opheusden (Neder-Betuwe 25)
- Place
- Opheusden
- Municipality
- Neder-Betuwe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.94004, 5.61540
- Monument number
- 522904
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesTU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Historisch gegroeid voormalig VEERHUIS annex BOERDERIJ, in de huidige vorm grotendeels daterend uit de tweede helft van de negentiende eeuw met in de kern oudere elementen, gebouwd in een traditioneel-ambachtelijke trant met voor wat betreft het voorhuis enige invloeden van het Neo-Classicisme. Het veerhuis is gelegen op een terp aan de zuidoever van de Rijn aan de westzijde van de Veerweg die naar veer voert. Het veer zorgt voor de verbinding tussen het op de noordoever gelegen gehucht De Blauwe Kamer, gemeente Wageningen, en het op de andere oever gelegen Betuwse dorp Opheusden, gemeente Kesteren. Hoewel het veerhuis niet meer de woning van de veerman vormt is het echter nog steeds in gebruik als café. Het interieur van de fraaie oude gelagkamer verkeert nog in de staat zoals deze in de negentiende eeuw tot stand is gekomen. Aan de voorzijde van het gebouw bevindt zich een van grint voorzien terrein dat voor het voorhuis overgaat in een evenwijdig aan het voorhuis gelegen klinkerbestrating, die van de weg gescheiden wordt door eenvoudig ijzeren hekwerk. Nog binnen dit hekwerk bevinden zich aan weerszijden van de ingang van het veerhuis twee geknotte lindebomen. Aan de achterzijde grenst het gebouw aan een lager gelegen weiland. Ter rechter zijde van het gebouw bevindt zich een tuin bestaande uit een bloementuin met gazon, meerdere notenbomen en een moestuin, deels omgeven door hagen.
Omschrijving
Het veerhuis wordt gevormd door een op de rivier georiënteerd voorhuis en een dubbel achterhuis waarvan het linker deel is uitgevoerd als doorrijschuur. Het voorhuis is voorzien van een schilddak, belegd met gesmoorde oud-Hollandse pannen. Op de nokeinden bevinden zich bakstenen schoorstenen met dekplaten. De dakoverstek rust op houten klossen, die aan de zijde van de voorgevel en de linker zijgevel zijn opgenomen in een fries. In het dakvlak boven de voorgevel bevinden zich twee later toegevoegde dakkapellen met een plat dak en voorzien van vierruits stolpramen. Het achterhuis is voorzien van twee gekoppelde afgewolfde zadeldaken, belegd met gesmoorde oud-Hollandse pannen. In het rechter afgewolfde dakschild aan de zijde van het voorhuis bevindt zich en bakstenen schoorsteen. De gevels zijn opgetrokken in baksteen, gemetseld in kruisverband, en voorzien van een gepleisterde plint. Zowel de rechter zijgevel als de achtergevel van het voorhuis zijn van een bepleistering voorzien. Alle venster en deuropeningen in voorgevel en de linker zijgevel van het voorhuis worden afgesloten door strekken, tenzij in de onderstaande tekst anders vermeld. Verder zijn alle vensters op de begane grond van het voorhuis voorzien van luiken.
De VOORGEVEL van het VOORHUIS is symmetrisch ingedeeld en vijf traveeën breed. De in de middentravee gelegen ingang is voorzien van een paneeldeur met kussens en een enkelruits bovenlicht. De verdieping bezit een venster met zesruits Empire schuifraam. De traveeën aan weerszijden van de middentravee bezitten ieder zowel op de begane grond als op de verdieping een venster met zesruits Empire schuifraam. De twee traveen brede LINKER ZIJGEVEL van het VOORHUIS heeft in de linker travee zowel op de begane grond als op de verdieping een venster met een zesruits Empire schuifraam. Rechts van het genoemde venster van de begane grond bevindt zich een later ingehakt smaller venster met een enkelruits schuifraam. Het ten opzichte van het achterhuis uitgebouwde deel van de ACHTERGEVEL heeft rechts een klein venster met een vierruits raam. De twee traveeën brede RECHTER ZIJGEVEL van het VOORHUIS heeft in de plint een getralied kelderlicht. Verder heeft iedere travee zowel op de begane grond als op de verdieping een venster met een zesruits Empire schuifraam.
Het INTERIEUR van het VOORHUIS bezit nog de grotendeels de oorspronkelijke indeling. In het verlengde van de ingang bevindt zich een trap naar de verdieping waaronder zich de keldertrap bevindt. De kelder is voorzien van eenvoudige houten zoldering. Ter linker zijde van de gang bevindt zich de gelagkamer die voorzien van een plafond bestaande uit moerbalken en kinderbinten. In de achterwand van de kamer bevindt zich een mogelijk nog uit het eerste kwart van de negentiende eeuw daterende halfrond uitgespaarde nis ten behoeve van een nu niet meer aanwezige ijzeren kolomkachel of een betegelde kacheloven. In één hoek van de kamer bevinden zich een buffetkast en toog die beiden zijn uitgevoerd met neoclassicistische elementen.
De VOORGEVEL van het links van het voorhuis gelegen deel van het ACHTERHUIS dat als doorrijschuur is uitgevoerd is voorzien van een door een segmentboog afgesloten dubbel deeldeur waarboven zich een eveneens door een segmentboogje afgesloten vierruits raam bevindt, mogelijk ter vervanging van een hooiluik. Links van de deeldeuropening bevinden zich een halfrond afgesloten zevenruits ijzeren stalraam en een halfrond ijzeren drieruits stalraam. De LINKER ZIJGEVEL van het ACHTERHUIS bezit vier halfronde ijzeren drieruits stalramen. De ACHTERGEVEL van het ACHTERHUIS was oorspronkelijk symmetrisch ingedeeld en voorzien van twee door segmentbogen afgesloten deeldeuropeningen. De linker deeldeuropening is grotendeels dichtgezet en voorzien van een rechtgesloten staldeurtje en een tweeruits bovenlicht. Boven iedere deeldeuropening bevindt zich een door een segmentboogje afgesloten dubbel hooiluik. Zowel uiterst links als uiterst rechts is de gevel voorzien van een door een segmentboogje afgesloten staldeurtje. De RECHTER ZIJGEVEL van het ACHTERHUIS heeft in de linker gevelhelft drie door rollagen afgesloten vensters met enkelruits schuiframen en tweeruits bovenlichten. Rechts hiervan bevindt zich een deuropening waarin een opgeklampte deur en een drieruits bovenlicht. Rechts van de deuropening bevindt zich een klein getralied venster met een enkelruits klapraampje. De rechter gevelhelft is voorzien van drie halfronde ijzeren drieruits stalraampjes.
Het INTERIEUR van het ACHTERHUIS is voorzien van forse ankerbalk gebinten over de volle breedte van het achterhuis, in het midden ondersteund door een scheidingsmuur tussen de beide bedrijfsgedeelten. Deze bevatten onder meer nog nu niet meer in gebruik zijnde koeien, varkens- en paardenstallen. De grote ruimte boven de stallen fungeerde oorspronkelijk als hooizolder.
Waardering
Voormalig VEERHUIS annex BOERDERIJ in de huidige vorm grotendeels daterend uit de tweede helft van de negentiende eeuw.
- Van architectuurhistorische waarde als goed voorbeeld van een in de huidige vorm grotendeels uit de tweede helft van de negentiende daterend, doch in de kern ouder, veerhuis met achterliggend bedrijfsgedeelte. Met name het voorname doch sober uitgevoerde voorhuis valt op door de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp, de detaillering en het materiaalgebruik. Deze komen onder meer tot uitdrukking in de symmetrische gevelindeling, de toepassing van een zware paneeldeur met kussens en de Empire schuiframen. Het gebouw valt op door meerdere bewaard gebleven oorspronkelijke interieurelementen zoals de van een fraaie buffetkast en toog voorziene gelagkamer.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de prominente ligging op een verhoging in de uiterwaarden nabij de zuidelijk veerstoep van de veerverbinding over de Rijn tussen Wageningen en Opheusden. Als zodanig is het gebouw van bijzondere betekenis voor dit gebied in het algemeen en het dorp Opheusden in het bijzonder. Het veerhuis is in functioneel opzicht nauw verbonden met het veer.
- Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de reeds eeuwenlange varende verbinding tussen de noord- en de zuidoever van de Rijn, ter hoogte van Wageningen en Opheusden. Het gebouw is tevens van typologisch belang als voorbeeld van een negentiende eeuws veerhuis.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Historically developed former FERRY HOUSE attached to FARMHOUSE, in its current form largely dating from the second half of the nineteenth century with older elements in its core, built in a traditional-craft manner with some influences of Neo-Classicism as regards the front house. The ferry house is situated on a terp on the south bank of the Rhine on the west side of the Veerweg which leads to the ferry. The ferry provides the connection between the hamlet of De Blauwe Kamer situated on the north bank, municipality of Wageningen, and the Betuwe village of Opheusden situated on the other bank, municipality of Kesteren. Although the ferry house is no longer the residence of the ferryman it is nevertheless still in use as a café. The interior of the fine old tap room is still in the state as it came into being in the nineteenth century. On the front side of the building there is a gravel-surfaced terrace which in front of the front house gives way to a brick paving running parallel to the front house, which is separated from the road by simple iron fencing. Still within this fencing there are on either side of the entrance of the ferry house two pollarded lime trees. On the rear side the building adjoins a lower lying meadow. On the right side of the building there is a garden consisting of a flower garden with lawn, several walnut trees and a vegetable garden, partly surrounded by hedges.
Description
The ferry house is formed by a front house oriented towards the river and a double rear house of which the left part is designed as a carriage-passage barn. The front house is provided with a hipped roof, covered with aged Dutch-style pantiles. On the ridge ends there are brick chimneys with coping tiles. The roof overhang rests on wooden corbels, which on the side of the front facade and the left side facade are incorporated into a frieze. In the roof plane above the front facade there are two later-added roof dormers with a flat roof and provided with four-light roof windows. The rear house is provided with two coupled curved gabled roofs, covered with aged Dutch-style pantiles. In the right curved roof slope on the side of the front house there is a brick chimney. The facades are constructed of brickwork, laid in English bond, and provided with a plastered plinth. Both the right side facade and the rear facade of the front house are provided with rendering. All window and door openings in the front facade and the left side facade of the front house are closed off by arches, unless otherwise stated in the text below. Furthermore all windows on the ground floor of the front house are provided with shutters.
The FRONT FACADE of the FRONT HOUSE is symmetrically laid out and five bays wide. The entrance located in the middle bay is provided with a panel door with cushions and a single-light fanlight. The upper storey has a window with a six-light Empire sash window. The bays on either side of the middle bay each have both on the ground floor and on the upper storey a window with a six-light Empire sash window. The two-bay-wide LEFT SIDE FACADE of the FRONT HOUSE has in the left bay both on the ground floor and on the upper storey a window with a six-light Empire sash window. To the right of the mentioned ground-floor window there is a later-cut narrower window with a single-light sash window. The part of the REAR FACADE which is built out relative to the rear house has on the right a small window with a four-light window. The two-bay-wide RIGHT SIDE FACADE of the FRONT HOUSE has in the plinth a barred cellar light. Furthermore each bay has both on the ground floor and on the upper storey a window with a six-light Empire sash window.
The INTERIOR of the FRONT HOUSE still largely retains the original layout. In line with the entrance there is a staircase to the upper storey beneath which the cellar stairs are located. The cellar is provided with simple wooden ceiling beams. On the left side of the hallway there is the tap room which is provided with a ceiling consisting of main beams and subsidiary beams. In the rear wall of the room there is a possibly dating from the first quarter of the nineteenth century half-round recessed niche intended for an iron column stove or a tiled stove oven no longer present. In one corner of the room there are a buffet cabinet and counter both executed with neoclassical elements.
The FRONT FACADE of the part of the REAR HOUSE situated to the left of the front house which is designed as a carriage-passage barn is provided with a double split door closed off by a segmental arch above which there is likewise a four-light window closed off by a segmental arch, possibly replacing a hayloft door. To the left of the split door opening there are a half-round closed seven-light iron stable window and a half-round iron three-light stable window. The LEFT SIDE FACADE of the REAR HOUSE has four half-round iron three-light stable windows. The REAR FACADE of the REAR HOUSE was originally symmetrically laid out and provided with two split door openings closed off by segmental arches. The left split door opening is largely infilled and provided with a straight-sided stable door and a two-light fanlight. Above each split door opening there is a double hayloft door closed off by a segmental arch. Both at the far left and far right the facade is provided with a stable door closed off by a segmental arch. The RIGHT SIDE FACADE of the REAR HOUSE has in the left half of the facade three windows closed off by roll mouldings with single-light sash windows and two-light fanlights. To the right of these there is a door opening in which are mounted a door and a three-light fanlight. To the right of the door opening there is a small barred window with a single-light casement window. The right half of the facade is provided with three half-round iron three-light stable windows.
The INTERIOR of the REAR HOUSE is provided with substantial anchor-beam trusses spanning the full width of the rear house, supported in the middle by a partition wall between the two business sections. These contain among others cattle, pig and horse stalls no longer in use. The large space above the stalls originally functioned as a hayloft.
Valuation
Former FERRY HOUSE attached to FARMHOUSE in its current form largely dating from the second half of the nineteenth century.
- Of architectural-historical value as a good example of a ferry house largely dating in its current form from the second half of the nineteenth century, but older in its core, with rear business section. In particular the imposing yet soberly designed front house stands out for the high-quality aesthetic qualities of the design, the detailing and the material use. These find expression among other things in the symmetrical facade layout, the application of a heavy panel door with cushions and the Empire sash windows. The building stands out for several preserved original interior elements such as the tap room provided with a fine buffet cabinet and counter.
- Of urban-planning value because of the prominent location on an elevation in the flood plains near the southern ferry stop of the ferry connection over the Rhine between Wageningen and Opheusden. As such the building is of particular importance for this area in general and the village of Opheusden in particular. The ferry house is functionally closely connected with the ferry.
- Of cultural-historical value as a particular expression of the centuries-long navigable connection between the north and south banks of the Rhine, at the level of Wageningen and Opheusden. The building is furthermore of typological importance as an example of a nineteenth-century ferry house.
Nearby in the register
- Linie Ochten-SpeesOmwallingunder 1 mi
- Omwalling, Gedeelte Linie Ochten-de Spees Kesteren (Neder-Betuwe 25)Omwallingunder 1 mi
- Omwalling, Gedeelte Linie Ochten-de Spees Kesteren (Neder-Betuwe 25)Omwallingunder 1 mi
- Omwalling, Gedeelte Linie Ochten-de Spees Kesteren (Neder-Betuwe 25)Omwallingunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.