Rijksmonumentenregister · Netherlands
Geelmolen
Vaassen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie- en poldermolen
- Function
- Molen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1911
- Address
- Elspeterweg 42, 8171 EV Vaassen (Epe 25)
- Place
- Vaassen
- Municipality
- Epe
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.28658, 5.94344
- Part of complex
- 522651
- Monument number
- 522653
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "Manoeuvreerkaart der [4de Divisie] Infanterie [in 1907] op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Het in baksteen opgetrokken WATERMOLENGEBOUW bestaat uit een aantal in hoogte verschillende volumes onder een doorlopend, met riet gedekt samengesteld dak. Aan de beekzijde bevindt zich het eigenlijke watermolengebouw, erachter sluiten volumes met schuren en stallen aan. Het geheel volgt een langgerekt, rechthoekig grondplan, en is onderbroken door een rechthoekige uitbouw ter hoogte van de watermolen en door een polygonale uitbouw halverwege de rechter zijgevel. Aan de linker zijde sluiten latere schuren aan. Het geheel is een bouwlaag hoog. Het dak is belegd met riet en voorzien van rode nokvorsten. Op de nok van de polygonale uitbouw bevindt zich een gemetselde schoorsteen.
De VOORGEVEL die direct aan de beek ligt heeft in het midden een opvallende halfrond doorgetrokken dakkapel gevuld met een rond venster. Links in de gevel bevindt zich de opening van het thans verdwenen waterrad. Rechts sluit de eenlaags aanbouw aan, onder zadeldak. In de gevel bevindt zich een klein stalraam. De RECHTER ZIJGEVEL is gericht naar het tussenplein en vormt de eigenlijke hoofdgevel. Het bouwdeel links is als belangrijkste volume opgevat en de nokhoogte van dit bouwdeel is hoger dan de rest van het gebouw. Het dak wordt hier bekroond door een open klokkenstoel. Het bouwdeel bezit vier openingen in de gevel met dubbele, houten deuren onder rondbogen. De drie linker deuren worden afgewisseld met twee rechtafgesloten meerruits drielichten. Boven deze vensters bevinden zich rondboogvormig uitgebouwde dakvensters zoals beschreven bij de boerderij. Rechts is later een stalraam aangebracht. Het rechter gedeelte van het gebouw heeft een beduidend lagere nokhoogte en bezit links een polygonaal uitgebouwde partij, waarin zich links en rechts een deur bevindt en in de kopgevel een gekoppeld meerruits venster. Het lange sobere geveldeel rechts hiervan bezit een soortgelijk gekoppeld venster en een staldeur. De gevel wordt afgesloten door een dwars op de gevel geplaatste muur identiek aan het muurtje dat de boerderij afsluit. In het INTERIEUR is de oorspronkelijke interne structuur nog goed herkenbaar. In het molengebouw bevindt zich nog het binnenwerk van de molen. De molen verzorgde de aandrijving van machines voor het dorsen en bietensnijden. In de polygonale uitbouw rechts is nog een intern kookhuis aanwezig. Hierachter bevonden zich de varkenshokken.
Waardering
WATERMOLENGEBOUW (complexonderdeel B) uit 1911
-Van architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een bijgebouw van een boerderijcomplex, in casu een gebouw waarin het binnenwerk van een watermolen is ondergebracht in combinatie met onder meer paardenstallen. Het gebouw heeft een opvallende, langgerekte hoofvorm en vertoont door de gehanteerde stijl grote samenhang met het hoofdgebouw van het complex.
- Van stedenbouwkundige waarde als essentieel onderdeel van het complex dat in het historisch gegroeide buitengebied ten westen van het dorp Vaassen een belangrijke beeldbepalende rol speelt. Er is sprake van een grote ensemblewerking in samenhang met de andere complexonderdelen. Het watermolengebouw zorgt door de langgerekte vorm voor een duidelijke afsluiting van het complex aan de westzijde.
- Van cultuurhistorische waarde als onderdeel van het boerderijcomplex, dat een uiting is van een sociaal-maatschappelijke en agrarische ontwikkeling, als voorbeeld van een boerenerf dat werd gekocht en verbouwd door een bankier met de bedoeling er zelf te gaan boeren. Het complex is voorts van belang vanwege de geschiedenis van de watermolen, in een gebied waar watermolens eeuwenlang een belangrijke rol hebben gespeeld.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
The WATER MILL BUILDING constructed in brick consists of a number of volumes of varying height under a continuous roof covered with reed. On the stream side is the actual water mill building, behind which volumes with sheds and stables adjoin. The whole follows an elongated, rectangular ground plan, and is interrupted by a rectangular extension at the height of the water mill and by a polygonal extension halfway along the right side gable. Later sheds adjoin on the left side. The whole is one storey high. The roof is covered with reed and provided with red ridge ornaments. On the ridge of the polygonal extension stands a brick chimney.
The FRONT FACADE which directly adjoins the stream has in the middle a striking semi-circular roof dormer filled with a round window. On the left of the facade is the opening of the now vanished water wheel. On the right the single-storey extension adjoins, under a saddle roof. In the facade is a small stable window. The RIGHT SIDE GABLE is oriented towards the intermediate courtyard and forms the actual main facade. The building section on the left is conceived as the most important volume and the roof ridge height of this building section is higher than the rest of the building. The roof is crowned here by an open bell tower. The building section possesses four openings in the facade with double, wooden doors under round arches. The three left doors are alternated with two right-angled multi-light casements with three lights. Above these windows are semi-circular roof windows as described for the farmhouse. On the right a stable window was later installed. The right section of the building has a considerably lower roof ridge height and possesses on the left a polygonally extended section, in which a door is located on the left and right and in the gable end a paired multi-light window. The long plain facade section to the right of this possesses a similar paired window and a stable door. The facade is concluded by a wall placed transversely to the facade identical to the small wall that closes off the farmhouse. In the INTERIOR the original internal structure is still clearly recognizable. In the mill building the mill machinery is still present. The mill provided the drive for machines for threshing and beet-cutting. In the polygonal extension on the right there is still an internal cookhouse. Behind this were the pig pens.
Valuation
WATER MILL BUILDING (complex component B) from 1911
-Of architectural historical value as an example of an outbuilding of a farmstead complex, in this case a building in which the machinery of a water mill is housed in combination with, among other things, horse stables. The building has a striking, elongated main form and shows through the style applied great coherence with the main building of the complex.
- Of urban planning value as an essential part of the complex which in the historically developed countryside west of the village of Vaassen plays an important visual role. There is a large ensemble effect in conjunction with the other complex components. The water mill building provides through its elongated form a clear closure of the complex on the west side.
- Of cultural historical value as part of the farmstead complex, which is an expression of a socio-economic and agricultural development, as an example of a farmer's homestead that was purchased and converted by a banker with the intention of farming there himself. The complex is furthermore of importance because of the history of the water mill, in an area where water mills have played an important role for centuries.
Nearby in the register
- GeelmolenBoerderijunder 1 mi
- Drinkbak, Elspeterweg 42Straatmeubilairunder 1 mi
- Archeologie, Niersenseweg Vaassen (Epe 25)Archeologieunder 1 mi
- Archeologie, Elspeterweg Vaassen (Epe 25)Archeologieunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.