Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Korte Waterstraat 12
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- Korte Waterstraat 12, 5211 NR 's-Hertogenbosch (and others)
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68937, 5.30526
- Monument number
- 522490
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
Utrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Onregelmatig bouwblok bestaande uit twee (voormalige) PAKHUIZEN (nummer 14) op de begane grond, een voormalige GARAGE met LOODS (nummer 15) op de begane grond en een deel van verdiepingen en drie WONINGEN (nummers 12, 16 en 13) op de bovengelegen verdiepingen. De entrees zijn gesitueerd aan de Korte Waterstraat, voorheen een driezijdig gesloten cul-de-sac, maar nu via een voetgangersdoorgang met de langs de achterzijde stromende Binnendieze verbonden. De noordzijde (achterkant) is vrijgelegen aan het Herman Moerkerkplein, de westzijde grenst aan het smalle Rosenmarijnstraatje. Aan de oostzijde aangrenzende bebouwing. Het in opdracht van A. Cooijmans gebouwde blok werd in 1916 ontworpen door architect A.J. van Kempen in een stijl die invloeden vertoont van de neorenaissance. Het grootste deel van de gewapendbetonconstructies is geleverd door de N.V. Industrieele Maatschappij F.J. Stulemeyer & Co. te Breda. Een betonplaat boven de garage kwam van de Oosterhoutse firma Martens. De meest ingrijpende wijziging betreft de verbouwing van een deel van de voormalige garage (nummer 15) tot voetgangersdoorgang in 1969. Daarbij is de gevelopening zelf intact gebleven. De garage is ook in 1949 en 1974 op onderdelen gewijzigd. Het blok is in recenter tijd deels gerestaureerd en aan de achterzijde gewit. Inwendig zijn de woningen licht gemoderniseerd. Het op de eerste verdieping gelegen plat (een vide) van de woning op nummer 13 is in 1983 bij de woning betrokken. In 1998 is aan het H. Moerkerkplein op de oude fundering een deel van de voormalige waterpoort aan de Dieze gereconstrueerd.
Omschrijving.
Het met uitzondering van de voormalige garage niet onderkelderde bakstenen bouwblok beslaat een onregelmatige plattegrond. De in een U-vormig patroon rond de Korte Waterstraat gegroepeerde bouwvolumes tellen aan de voorzijde twee bouwlagen en een kapverdieping onder een omlopend, met opnieuw verbeterde Hollandse pannen gedekt zadeldak met een groot dakschild aan de voorzijde en een klein dakschild met dezelfde nokhoogte maar hogere dakvoet aan de achterzijde. In de tussen trapgevels opgesloten schilden diverse dakkapellen onder met zink gedekte, afgeplatte schilddaken waarin achttien-ruitsvensters met kleine roedenverdeling. Deels vernieuwde schoorstenen op de nok. Aan de dakvoet een omlopende, ruim overstekende geprofileerde goot op gesneden klossen. Aan de achterzijde en zijkanten tellen de objecten drie bouwlagen onder plat, waarin diverse vluchtluiken. Aan het Rosenmarijnstraatje een twee- en eenlaags uitbouw onder plat. Aan de Dieze een taps toelopende eenlaags uitbouw (voormalige loods)onder plat die door de steilheid van het talud van de Dieze een hoge kopgevel heeft. Sobere daklijsten. Het met geknipte voeg in kruisverband gemetselde blok is aan de Korte Waterstraat uitgevoerd in schoon metselwerk en aan de achter- en zijkant gecementeerd. In de oksels van de U-vormig gegroepeerde voorgevels aan de Korte Waterstraat bevinden zich twee hoekoverbouwingen. Lange zijden van de Korte Waterstraat asymmetrisch van opzet, korte zijde symmetrisch. De gevels worden geleed en verlevendigd door een onder de goot gelegen fries met siermetselwerk; door het gebruik van hardsteen voor de omlopende plint, enkele (lek-)dorpels en aanzetstenen; zandsteen voor speklagen, voor pseudo-pilasters, voor geprofileerde en klimmende omlijstingen van poorten, deuren en bovenlichten, voor de consoles van de hoekoverbouwingen, voor (deels) van afgeplatte diamantkoppen voorziene sluitstenen en vormstukken, voor doorgetrokken onder- en bovendorpels, voor de aanzetstukken en dekplaten van de trapgevels en voor een rechthoekige gevelplaat met opschrift 'A(nn)o 1916'. Op de begane grond geven drie opeenvolgende, sierlijk beslagen en beglaasde vleugeldeuren onder rondbogen toegang tot de (voormalige) pakhuizen. Overige entrees (nummers 12, 13, 15 en 16) met rondboogvormig kozijn of rechtgesloten kozijn met korfbogig bovenlicht voorzien van kleine roedenverdeling en groen glas. Beglaasde en betraliede, geprofileerde paneeldeuren met sierlijk beslagwerk. Op de verdieping kruiskozijnen met twintigruits vensters en schuifvensters met zesruits bovenlichten. Bovenlichten met groen glas. Sobere, in het midden verspringende achtergevel. Vensters onder strekken met gecementeerde bakstenen afzaten (nu deels vervangen door keramische afzaten). Veelal stolpvensters met een horizontale roede, vaste vensters met een-, twee- en vierruitsramen en een samengesteld meerdelig venster. Eenvoudige steekankers. Hier bevindt zich ook de gereconstrueerde ronding van de waterpoort. Eenlaags uitbouw met achttien- en 24-ruitsvensters waarop plat, dat toegankelijk is vanuit het oorspronkelijk bij de garage behorende kantoor in het uitspringende deel van de tweede bouwlaag. De eveneens in het midden verspringende zijgevel aan het Rosenmarijnstraatje (westzijde) is overeenkomstig gedetailleerd. Plat van de woningen met de nummers 12 en 16 gesitueerd op de uitbouw van de pakhuizen. Het plat van de aan de oostzijde gesitueerde woning (nummer 13) was oorspronkelijk een vide over twee bouwlagen. De indeling van de plattegronden is met uitzondering van de voormalige garage herkenbaar bewaard gebleven. Bij de woningen zijn op de eerste verdieping een (deels gemoderniseerde) keuken, woonkamer, privaat en een vanuit de woning toegankelijk plat rondom een gang gegroepeerd met op de tweede verdieping nog een zolderruimte en een tweetal slaapkamers. De voormalige pakhuizen bestaan uit twee van elkaar afgescheiden ruimten, toegankelijk via drie entreepoorten. Van de interieurs is een aantal elementen van belang. De kleine kelder van de voormalige garage bevat troggewelfjes tussen ijzeren profielbalken. In de eenvoudige woninginterieurs resteren (deels) de gesneden houten trappalen en de gebogen leuningen in het trappenhuis; schouwboezems en schouwbalken in de keukens, restanten van marmeren schouwen in de woonkamers, enkele eenvoudig gestucte lijsten op plafonds en deuren met licht geprofileerd lijstwerk en originele, ovale houten deurkrukken.
Waardering.
Het bouwblok bestaande uit twee voormalige pakhuizen (nummer 14), een voormalige garage met loods (nummer 15) en drie woningen (nummers 12, 13 en 16) is van algemeen belang. Het object heeft cultuurhistorische waarden daar het als voorbeeld van woningen voor de middenstand een bijzondere uitdrukking vormt van de sociale ontwikkeling in het begin van de twintigste eeuw. Daarnaast is het van belang als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling in de handelssector. Bovendien is het object van belang voor de typologische ontwikkeling van pakhuizen en bovenwoningen. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege de esthetische kwaliteiten van met name de voorgevels aan de Korte Waterstraat, de verzorgde ornamentiek en verfijnde detaillering. Het object heeft ensemblewaarden vanwege de historische functioneel-ruimtelijke relatie met de omliggende aan- en afvoerkanalen per weg en water. Verder heeft het object ensemblewaarden als beeldbepalend onderdeel van de historische bebouwing aan de Korte Waterstraat, met name gelegen in de oorspronkelijk gesloten kopgevel. Het object is van belang vanwege de goeddeels vrij gaaf bewaard gebleven hoofdvormen en diverse elementen uit de interieurs en draagt bij tot de visuele en structurele gaafheid van de als stadsgezicht beschermde Bossche binnenstad.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
An irregular building block consisting of two (former) WAREHOUSES (number 14) on the ground floor, a former GARAGE with SHED (number 15) on the ground floor and part of storeys and three DWELLINGS (numbers 12, 16 and 13) on the upper storeys. The entrances are located on the Korte Waterstraat, formerly a three-sided closed cul-de-sac, but now connected via a pedestrian passage to the Binnendieze flowing along the rear. The north side (rear) is open to the Herman Moerkerkplein, the west side borders the narrow Rosenmarijnstraatje. Adjacent buildings on the east side. The block built on behalf of A. Cooijmans was designed in 1916 by architect A.J. van Kempen in a style showing influences of the neo-renaissance. The majority of the reinforced concrete structures were supplied by the N.V. Industrieele Maatschappij F.J. Stulemeyer & Co. in Breda. A concrete slab above the garage came from the Oosterhout firm Martens. The most significant alteration concerns the conversion of part of the former garage (number 15) into a pedestrian passage in 1969. In doing so, the facade opening itself remained intact. The garage was also modified in parts in 1949 and 1974. The block has been partially restored in recent times and whitewashed on the rear side. Internally the dwellings have been lightly modernised. The flat (a void) on the first floor of the dwelling at number 13 was incorporated into the dwelling in 1983. In 1998, a part of the former water gate on the Dieze was reconstructed at the H. Moerkerkplein on the old foundation.
Description.
With the exception of the former garage, the uncellaried brick building block occupies an irregular ground plan. The building volumes grouped in a U-shaped pattern around the Korte Waterstraat have two storeys on the front and an attic storey under a continuous gabled roof, newly fitted with Dutch tiles, with a large roof panel on the front and a small roof panel with the same ridge height but higher roof edge on the rear. Within the roof panels enclosed by stepped gables are various roof dormers under zinc-covered, flattened hipped roofs with eighteen-pane windows with small glazing bars. Partly renewed chimneys on the ridge. At the roof edge a continuous, generous overhanging moulded gutter on carved brackets. On the rear and sides the objects have three storeys under a flat roof, containing various emergency hatches. At the Rosenmarijnstraatje a two- and one-storey extension under a flat roof. At the Dieze a tapering one-storey extension (former shed) under a flat roof which, due to the steepness of the Dieze embankment, has a tall gable end. Sober cornice lines. The block, laid in cut mortar in headers and stretchers, is executed in fair-faced brickwork on the Korte Waterstraat and cemented on the rear and sides. In the recesses of the U-shaped grouped front facades on the Korte Waterstraat are two corner extensions. Long sides of the Korte Waterstraat asymmetrically arranged, short side symmetrical. The facades are articulated and enlivened by a frieze with ornamental brickwork under the gutter; by the use of hardstone for the continuous plinth, several (drainage) dormer stones and setting stones; sandstone for speckled courses, for pseudo-pilasters, for moulded and climbing frames of doorways, doors and fanlights, for the consoles of the corner extensions, for (partly) diamond-headed keystone and form pieces, for continuous under and over dormer stones, for the setting pieces and cover plates of the stepped gables and for a rectangular facade plaque with the inscription 'A(nn)o 1916'. On the ground floor three successive, elegantly fitted and glazed double doors under rounded arches provide access to the (former) warehouses. Other entrances (numbers 12, 13, 15 and 16) with rounded arch frame or square-topped frame with basket arch fanlight with small glazing bars and green glass. Glazed and barred, moulded panel doors with elegant fittings. On the floor cross windows with twenty-pane windows and sash windows with six-pane fanlights. Fanlights with green glass. Sober, mid-stepped rear facade. Windows under stretches with cemented brick sills (now partly replaced by ceramic sills). Mostly stopper windows with a horizontal muntin, fixed windows with one-, two- and four-pane sashes and a composite multi-light window. Simple brick anchors. Here is also located the reconstructed rounding of the water gate. One-storey extension with eighteen- and 24-pane windows on which a flat roof, accessible from the office originally belonging to the garage in the protruding part of the second storey. The likewise mid-stepped side facade at the Rosenmarijnstraatje (west side) is detailed accordingly. Flat of the dwellings with numbers 12 and 16 situated on the extension of the warehouses. The flat of the dwelling (number 13) situated on the east side was originally a void over two storeys. The arrangement of the ground plans has been recognisably preserved with the exception of the former garage. At the dwellings on the first floor a (partly modernised) kitchen, living room, lavatory and a flat accessible from the dwelling are grouped around a corridor with on the second floor still an attic space and a pair of bedrooms. The former warehouses consist of two separate spaces, accessible via three entrance doors. Of the interiors a number of elements are of importance. The small cellar of the former garage contains trough vaults between iron profile beams. In the simple dwelling interiors remain (partly) the carved wooden stair newels and the curved handrails in the stairwell; chimney breasts and chimney beams in the kitchens, remnants of marble fireplaces in the living rooms, some simply stuccoed mouldings on ceilings and doors with slightly moulded moulding and original, oval wooden door handles.
Valuation.
The building block consisting of two former warehouses (number 14), a former garage with shed (number 15) and three dwellings (numbers 12, 13 and 16) is of general importance. The object has cultural-historical values as it represents, as an example of dwellings for the middle class, a special expression of social development at the beginning of the twentieth century. Furthermore, it is of importance as a special expression of the development in the commercial sector. Moreover, the object is important for the typological development of warehouses and dwellings above. The object has architectural-historical values because of the aesthetic qualities of particularly the front facades on the Korte Waterstraat, the carefully executed ornamentation and refined detailing. The object has ensemble values because of the historical functionally-spatial relationship with the surrounding supply and discharge channels by road and water. Furthermore, the object has ensemble values as a characteristic component of the historical buildings on the Korte Waterstraat, particularly located in the originally closed gable end. The object is of importance because of the largely well-preserved main forms and various elements from the interiors and contributes to the visual and structural integrity of the Den Bosch city centre protected as a historic townscape.
Nearby in the register
- Woonhuis, Gasthuisstraat 14Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hinthamerstraat 12Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hinthamerstraat 10Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hinthamerstraat 4Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.