Rijksmonumentenregister · Netherlands
Boerderij(M1), Empelsedijk 15
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1906
- Address
- Empelsedijk 15, 5235 AD 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.73534, 5.30328
- Monument number
- 522456
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1883 map "32. Hedel (1883)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
BOERDERIJ, met GRUPSTAL. Het woongedeelte is in 1906 opgebouwd in een Eclectische stijl en intern verbonden met de grupstal. Deze is het enige restant van een, waarschijnlijk negentiende-eeuwse, voorganger. De bekapping van de stal is grotendeels vernieuwd. De boerderij werd gebouwd in opdracht van de heer Godschalx.
Het geheel is gelegen op een groot terrein met een buiten de van rijkswege geldende bescherming vallende tuinaanleg met ijzeren hekwerk aan de voorzijde en een erf aan de zijkant en de achterzijde. Op het erf bevinden zich nog verscheidene opstallen die alle dateren van omstreeks 1950. Ook deze vallen buiten de van rijkswege geldende bescherming. De oude bijgebouwen moesten na in 1944 opgelopen oorlogsschade grotendeels gesloopt worden.
Omschrijving.
Gedeeltelijk onderkelderde boerderij op rechthoekige grondslag van één bouwlaag met kapverdieping onder een afgewolfd mansardedak met Maasgedekte leien. De gevels zijn opgetrokken uit in kruisverband gemetselde machinale baksteen. De symmetrische opgebouwde voorgevel telt vijf traveeën en wordt geleed door een gecementeerde plint en speklagen. Vensters en deur zijn getoogd met een segmentboog en hebben op de begane grond een metseldecoratie in de boogtrommels. De vensters hebben T-ramen en zijn voorzien van hardstenen onderdorpels. De centraal gelegen ingang heeft een vleugelpaneeldeur met glaspanelen en gietijzeren sierroosters daarvoor. Naast de ingang bevindt zich een kleine gedenksteen voor de eerstesteenlegging.
In het dakschild aan de voorzijde bevindt zich een kleine dakkapel met puntdak. De vensters in de zijgevels en de achtergevel zijn nog grotendeels oorspronkelijk; alleen de vensters van de keuken zijn gewijzigd.
Intern wordt het pand doorsneden door een centrale gang die betegeld is met marmeren plavuizen en een lambrisering heeft met een imitatie-marmer beschildering. Aan weerszijden van de gang bevinden zich de woonvertrekken met kamers en suite, een achterkamer en een grote keuken met bijkeuken.
De kamers op de begane grond zijn voorzien van stucplafonds met zowel florale als geometrische ornamentiek. De oorspronkelijke detaillering is nog geheel aanwezig met onder meer houten paneeldeuren, schuifdeuren, natuurstenen schouwen, ventersbanken en -luiken. Via een trap met geornamenteerde ijzeren balusters zijn de slaapkamers op de kapverdieping bereikbaar. Deze bevatten verder geen bijzondere detaillering. Aan de achterzijde zijn de keuken en bijkeuken gelegen. De keukenvloer is belegd met gele en zwarte tegels. De oorspronkelijke stookplaats met houten omlijsting is nog bewaard. Via de keuken is de van troggewelfjes op ijzeren profielen voorziene kelder bereikbaar. Deze heeft een met rode plavuizen belegde vloer.
De grupstal is bereikbaar via de bijkeuken van het woongedeelte en staat hier haaks op.
Het is een éénlaags, rechthoekig bouwlichaam met gevels van in kruisverband gemetselde baksteen onder een met blauwe verbeterde Hollandse pannen gedekt zadeldak. De oostelijke kopgevel is deels gepleisterd. De stal heeft aan de voorzijde licht getoogde vensters met zesruits ramen en een opgeklampte houten deur met bovenlicht. In de kopgevel bevinden zich de inrijpoorten. Aan de achtergevel is het pleisterwerk verwijderd en het metselwerk opnieuw gevoegd en geïmpregneerd. Verder zijn hier gietijzeren boogramen en smeedijzeren steekankers aangebracht. De stal heeft in de lengte drie beuken: twee gruppen met stenen ruiven en een centrale handpomp scheidt de stal van het woonhuis en verbindt deze met de bijkeuken. De zoldering van de stal wordt gedragen door twee rijen houten standvinken op gemetselde voet. Intern zijn nog de oorspronkelijke paneeldeuren bewaard. De dakspanten, bekapping en pannen van het stalgedeelte zijn na de oorlog en in 1997 gewijzigd.
Waardering.
De boerderij met grupstal is van algemeen belang. Het gebouw heeft cultuurhistorisch belang als voorbeeld van de sociaal-economische ontwikkeling van de landbouw in het rivierengebied en als voorbeeld van de typologische ontwikkeling van de boerderij met bijgebouwen. Architectuurhistorisch is het pand van belang vanwege de ornamentiek en de toegepaste eclectische stijlmotieven en vanwege de bijzondere samenhang tussen exterieur en interieur. De boerderij is belangrijk vanwege de gaafheid van het in- en exterieur en is als zodanig zeldzaam.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
FARMHOUSE, with CATTLE SHED. The residential section was built up in 1906 in an Eclectic style and internally connected with the cattle shed. This is the only remaining part of a, probably nineteenth-century, predecessor. The roofing of the shed has been largely renewed. The farmhouse was built on commission of Mr Godschalx.
The whole is situated on a large plot with a garden layout outside the scope of national monument protection, with iron fencing at the front and a yard on the side and rear. On the yard there are still several outbuildings, all dating from around 1950. These also fall outside the scope of national monument protection. The old auxiliary buildings had to be largely demolished after suffering war damage in 1944.
Description.
Partially cellared farmhouse on a rectangular ground plan of one storey with a roof storey under a half-hipped mansard roof covered with Maas slate. The facades are constructed from machine-made brick laid in English bond. The symmetrically built front facade comprises five bays and is articulated by a cemented plinth and string courses. Windows and door are arched with a segmental arch and have brickwork decoration in the arch springers on the ground floor. The windows have T-frames and are provided with sandstone sills. The centrally located entrance has a leaf-panelled door with glass panels and cast-iron ornamental grilles in front of it. Next to the entrance is a small foundation stone.
In the roof slope at the front is a small roof dormer with pitched roof. The windows in the side facades and rear facade are largely original; only the kitchen windows have been altered.
Internally the building is divided by a central corridor which is paved with marble tiles and has wainscoting with imitation-marble painted finish. On either side of the corridor are the living rooms with interconnected rooms, a back room and a large kitchen with scullery.
The rooms on the ground floor are provided with stucco ceilings with both floral and geometric ornamentation. The original detailing is completely preserved, including wooden panel doors, sliding doors, natural stone fireplaces, window seats and shutters. Via a staircase with ornamented iron balusters the bedrooms on the roof storey are accessible. These contain no further special detailing. At the rear are the kitchen and scullery. The kitchen floor is laid with yellow and black tiles. The original stoking place with wooden frame is still preserved. Via the kitchen the cellar with barrel-vault ceiling on iron profiles is accessible. This has a floor laid with red tiles.
The cattle shed is accessible via the scullery of the residential section and stands perpendicular to it.
It is a single-storey, rectangular building with facades of brick laid in English bond under a gabled roof covered with blue improved Dutch tiles. The eastern gable end is partly rendered. The shed has lightly arched windows at the front with six-pane frames and an iron-strapped wooden door with fanlight. In the gable end are the carriage entrances. At the rear facade the render has been removed and the brickwork re-pointed and impregnated. Furthermore cast-iron arched frames and wrought-iron wall anchors have been added. The shed has three aisles in length: two cattle stalls with stone mangers and a central hand pump which separates the shed from the dwelling house and connects it with the scullery. The ceiling of the shed is supported by two rows of wooden posts on a masonry base. Internally the original panel doors are still preserved. The roof trusses, covering and tiles of the shed section were altered after the war and in 1997.
Valuation.
The farmhouse with cattle shed is of general importance. The building has cultural-historical significance as an example of the socio-economic development of agriculture in the river region and as an example of the typological development of the farmhouse with outbuildings. From an architectural-historical perspective the building is significant because of its ornamentation and the applied eclectic style motifs and because of the special coherence between exterior and interior. The farmhouse is important because of the integrity of its interior and exterior and is as such rare.
Nearby in the register
- Archeologie, 't Slot/Dkn. Pompenstraat Empel ('s-Hertogenbosch 30)Archeologieunder 1 mi
- Archeologie, Groenesteeg/Balkweg Empel ('s-Hertogenbosch 30)Archeologieunder 1 mi
- Archeologie, Empelse HutArcheologie1 mi
- Fort CrèvecoeurFort, vesting en -onderdelen2 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.