Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kantoorgebouw, Choorstraat 14
's-Hertogenbosch, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Handel en kantoor
- Function
- Kantoorgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1903
- Address
- Choorstraat 14, 5211 KZ 's-Hertogenbosch
- Place
- 's-Hertogenbosch
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.68769, 5.30992
- Monument number
- 522446
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 25 's-Hertogenbosch, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Het voormalige KANTOORGEBOUW van de Maatschappij van Brandverzekering voor het Koningrijk der Nederlanden is gelegen aan de noordelijke zijde van de Choorstraat, in het centrum van 's-Hertogenbosch. Boven het kantoor bevond zich een BOVENWONING voor de procuratiehouder van de verzekeringsmaatschappij, de heer Lievegoed. Aan de achterzijde van het kantoorgebouw, aan het Sint Janskerkhof, een CONCIERGEWONING. Het in Neo-Renaissancestijl opgetrokken kantoorgebouw dateert uit 1903 en werd ontworpen door A.J. van Kempen en J.G.Th. Aerden. Omstreeks 1940 werd het kantoorgebouw in gebruik genomen als bibliotheek, waarbij een gedeelte van de gang, samen met het voormalige archief, tot bibliotheekzaal werden omgebouwd. Ook werd een tussenmuur weggebroken. Het gebouw functioneert als museum.
Omschrijving.
Het onderkelderde kantoorgebouw heeft een globaal rechthoekige plattegrond. Het pand is opgebouwd uit drie gedeeltes: aan de voorzijde een tweelaags bouwdeel, waarin de bovenwoning, onder een plat dak met schilden, gedekt met muldenpannen. Hierachter een smaller éénlaags bouwdeel onder plat dak voor de personeels- en archiefruimtes. Hierin is later een daklicht aangebracht. Aan de achterzijde van het pand -op de noordwestelijke hoek- een smal, L-vormig, tweelaags bouwdeel onder schilddak, waarin de conciërgewoning was ondergebracht. Geprofileerde bakgoot op consoles. De gevels zijn opgetrokken in rode verblendsteen met speklagen, met hardstenen plint en cordonlijsten. De voorgevel heeft een driedelige compositie. Rechts een gevelpartij van twee traveeën, links hiervan een twee traveeën tellende risaliet met trapgevel. Geheel links een smallere gevelpartij met dubbele ingangspartij. Deze ingangspartij heeft twee gescheiden paneeldeuren met smeedijzeren traliewerk. Bovenlichten in glas-in-lood. Boven de dubbele ingangspartij een tegeltableau met de tekst "Maatschappij van Brandverzekering voor het Koningrijk der Nederlanden - Anno 1838" en een Rijkswapen tussen olijfbladdecoratie. De voorgevel heeft T-vensters met natuurstenen fronton. In de risalerende partij kelderramen met diefijzers en ter hoogte van de eerste verdieping een houten driezijdige erker op een hardstenen uitkraging. Glas-in-lood in de bovenlichten van de erker. In de trapgevel een stolpvenster en twee natuurstenen gevelstenen met de jaartallen 1838 en 1903. De trapgevel is versierd met twee hoekpilasters en een overhoeks geplaatste middenpilaster, bekroond met natuurstenen obelisken. De noordelijke gevel van het voorste, tweelaags bouwdeel kijkt uit op een smalle binnenplaats. Hierin rechts een achteringang met bovenlicht. Links hiervan een tweeruits toiletraam, met schuin hierboven een kleiner éénruits raam. Op de bovenverdieping een venster met T-raam. Rechts hiervan een klein éénruits venster. De achtergevel van de bovenwoning kijkt uit op een dakterras. In het midden hiervan een dubbele openslaande beglaasde deur met bovenlicht naar de keuken. Links hiervan een T-schuifraam. Geheel rechts in de achtergevel een kleine uitbouw onder plat dak. Links hiervan een achteringang met bovenlicht en een smal tweeruits venster met klapraam. Het trappenhuis is hoger opgetrokken en heeft een boogvenster met in een boogvorm gerangschikte roeden. De achtergevel van de conciërgewoning aan het Sint Janskerkhof heeft twee ingangen (paneeldeur met bovenlicht onder ontlastingsboog), waarvan de meest rechtse voor de woning, de linkse voor een bergplaats. De conciërgewoning is voorzien van schuiframen. De westelijke zijgevel van de conciërgewoning heeft op begane grond een zesruits schuifraam. Rechts hiervan een kleiner drieruits venster. In de oostelijke zijgevel, ter plaatse van de voormalige personeelskantoorruimte schuifvensters.
Het inwendige toont nog gedeeltelijk de oorspronkelijke dispositie. De meest rechtse ingang geeft toegang tot een centrale gang. Rechts hiervan aan de voorzijde twee directeursvertrekken, gescheiden door een schuifdeur. Achter deze kamers een kantoor voor de chef, hierachter het personeelskantoor. Rechts van de gang, die oorspronkelijk tot de achterzijde van het pand doorliep, het archief en de kluis. Het achterste gedeelte van de gang is later bij de voormalige archiefruimte getrokken. Aan de achterzijde van het pand de bergplaats en de keuken van de conciërgewoning. De meest linkse ingang geeft toegang tot de vestibule en het trappenhuis van de bovenwoning. Deze heeft een centrale gang. Twee woonkamers en een slaapkamer aan de voorzijde, keuken, toilet en badkamer aan de achterzijde. In het interieur is nog een aantal oorspronkelijke elementen gehandhaafd. Hiervan zijn onder meer van belang: in verschillende vertrekken geprofileerde raam- en deuromtimmeringen, vloeren in eiken parket. In de directievertrekken houten binnenluiken, paneellambriseringen, schuifdeur met panelen, natuurstenen schoorsteenmantels, eenvoudige stucplafonds; in de gang een decoratieve tegelvloer, in de toiletruimtes op de begane grond Art Nouveau-tegelwerk; in de woonkamers in de bovenwoning rijke stucplafonds en natuurstenen schoorsteenmantels, in de archiefruimte een grote kluis met troggewelf. Het pand heeft nog de authentieke beschoten grenen kap met verbeterde Hollandse spanten.
Waardering.
Het kantoorgebouw van de Maatschappij van Brandverzekering voor het Koningrijk der Nederlanden is van algemeen belang. Het kantoorgebouw bezit cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van een sociaal-economische ontwikkeling: het vormt als verzekeringskantoor een goede illustratie van de groei van het verzekeringswezen rondom de eeuwwisseling. Het kantoorgebouw bezit architectuurhistorische waarde vanwege de bijzondere Neo-Renaissance ornamentiek en door het bijzondere materiaalgebruik, met name het tegeltableau en de houten erker in de voorgevel. Voorts bezit het kantoorgebouw architectuurhistorische waarde vanwege de plaats die het inneemt in het werk van de Bossche architect A.J. van Kempen. Het kantoorgebouw heeft ensemblewaarde vanwege de betekenis van het beeldbepalende, rijk gedetailleerde pand voor het aanzien van de Choorstraat. Het kantoorgebouw is tot slot van belang vanwege de gaafheid van het exterieur en delen van het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The former OFFICE BUILDING of the Fire Insurance Company for the Kingdom of the Netherlands is located on the northern side of the Choorstraat, in the centre of 's-Hertogenbosch. Above the office was an UPPER DWELLING for the attorney-in-fact of the insurance company, Mr. Lievegoed. On the rear side of the office building, at the Sint Janskerkhof, a CARETAKER'S DWELLING. The office building, constructed in Neo-Renaissance style, dates from 1903 and was designed by A.J. van Kempen and J.G.Th. Aerden. Around 1940 the office building was converted to use as a library, whereby part of the corridor, together with the former archive, were converted into a library room. A partition wall was also removed. The building functions as a museum.
Description.
The office building with a basement has a roughly rectangular floor plan. The building is composed of three sections: at the front a two-storey building component, containing the upper dwelling, under a flat roof with hips, covered with curved tiles. Behind this a narrower single-storey building component under a flat roof for staff and archive rooms. A skylight was later added to this. On the rear side of the building - on the northwestern corner - a narrow, L-shaped, two-storey building component under a hipped roof, in which the caretaker's dwelling was housed. Profiled gutter on consoles. The facades are constructed in red facing brick with decorative brick coursing, with stone plinth and stone bands. The front facade has a three-part composition. On the right a facade section of two bays, to the left of this a risalit comprising two bays with a stepped gable. Far left a narrower facade section with double entrance. This entrance section has two separate panelled doors with wrought-iron grillwork. Fanlights in stained glass. Above the double entrance a tile panel with the text "Fire Insurance Company for the Kingdom of the Netherlands - Anno 1838" and a Royal Coat of Arms between olive leaf decoration. The front facade has T-windows with stone fronton. In the projecting section basement windows with anti-theft bars and at the height of the first floor a wooden three-sided bay window on a stone corbel. Stained glass in the fanlights of the bay window. In the stepped gable a corner window and two stone facade stones with the dates 1838 and 1903. The stepped gable is decorated with two corner pilasters and a centrally placed pilaster set diagonally, crowned with stone obelisks. The northern facade of the front, two-storey building component overlooks a narrow courtyard. In this on the right a rear entrance with fanlight. To the left of this a two-pane toilet window, with a smaller single-pane window slanted above it. On the upper floor a window with T-window. To the right of this a small single-pane window. The rear facade of the upper dwelling overlooks a roof terrace. In the middle of this a double opening glazed door with fanlight to the kitchen. To the left of this a T-sash window. Far right in the rear facade a small extension under a flat roof. To the left of this a rear entrance with fanlight and a narrow two-pane window with tilting sash. The staircase is built higher and has an arched window with glazing bars arranged in an arch form. The rear facade of the caretaker's dwelling at the Sint Janskerkhof has two entrances (panelled door with fanlight under a relieving arch), of which the rightmost is for the dwelling, the left for a storeroom. The caretaker's dwelling is provided with sash windows. The western side facade of the caretaker's dwelling has on the ground floor a six-pane sash window. To the right of this a smaller three-pane window. In the eastern side facade, in the location of the former staff office room, sliding windows.
The interior still partially shows the original disposition. The rightmost entrance provides access to a central corridor. To the right of this at the front two directors' offices, separated by a sliding door. Behind these rooms an office for the manager, behind this the staff office. To the right of the corridor, which originally extended to the rear of the building, the archive and the safe. The rear part of the corridor was later added to the former archive room. On the rear side of the building the storeroom and kitchen of the caretaker's dwelling. The leftmost entrance provides access to the vestibule and staircase of the upper dwelling. This has a central corridor. Two living rooms and a bedroom at the front, kitchen, toilet and bathroom at the rear. In the interior a number of original elements have been retained. Of these the following are noteworthy: in various rooms profiled window and door frames, floors in oak parquet. In the directors' offices wooden interior shutters, panelled wainscoting, sliding door with panels, stone chimney pieces, simple stucco ceilings; in the corridor a decorative tile floor, in the toilet spaces on the ground floor Art Nouveau tilework; in the living rooms in the upper dwelling rich stucco ceilings and stone chimney pieces, in the archive room a large safe with a barrel vault. The building still has the authentic boarded pine roof truss structure with improved Dutch roof trusses.
Valuation.
The office building of the Fire Insurance Company for the Kingdom of the Netherlands is of general interest. The office building possesses cultural-historical value as a particular expression of a socio-economic development: as an insurance office it provides a good illustration of the growth of the insurance sector around the turn of the century. The office building possesses architectural-historical value because of the particular Neo-Renaissance ornamentation and through the particular use of materials, notably the tile panel and the wooden bay window in the front facade. Furthermore the office building possesses architectural-historical value because of the place it occupies in the work of the 's-Hertogenbosch architect A.J. van Kempen. The office building has ensemble value because of the significance of the image-defining, richly detailed building for the appearance of the Choorstraat. The office building is finally of importance because of the integrity of the exterior and parts of the interior.
Nearby in the register
- Sociale zorg, liefdadigheid, Clarastraat 25Sociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Woonhuis, Choorstraat 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Sint Janskerkhof 16Woonhuisunder 1 mi
- Pakhuis, Sint Janskerkhof 9Opslagunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.