Rijksmonumentenregister · Netherlands
Kerk, Cornelis de Wittstraat 28
Dordrecht, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1900 - 1901
- Address
- Cornelis de Wittstraat 28, 3311 GD Dordrecht (and others)
- Place
- Dordrecht
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81084, 4.67013
- Monument number
- 522349
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1890 map "16. Dordrecht (Tweede uitgave, 1890)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
KERK met KOSTERSWONING voor de Remonstrantse Gemeente, in 1900-1901 gebouwd naar een ontwerp van de Dordtse architect H.A. Reus in een aan het Rationalisme verwante bouwstijl, met invloeden van de Art Nouveau in het bijzondere interieur. Het ontwerp voor de zaalkerk, in het kader van een besloten prijsvraag gemaakt, had als motto 'Eenheid in 't nodige, Vrijheid in 't onzekere, In alles de liefde'. De kerk werd gebouwd door de aannemer J. Kooyman Lz. op een perceel van de voormalige kleerblekerij 'de Verloren Zoon'. De kerk ligt iets schuin teruggerooid zodat een driehoekig voorplein is ontstaan.
In 1913 werden enige wijzigingen aangebracht en is naast de hoofdingang een extra deur geplaatst. De kerk staat in de negentiende-eeuwse schil van Dordrecht.
Omschrijving
De zaalkerk heeft een min of meer rechthoekige plattegrond en is boven de plint opgetrokken in rode baksteen, gemetseld in kruisverband. De kerk wordt afgesloten door een zadeldak met aangekapte dakkapellen, bedekt met rode kruispannen. De voorgevel (noord) heeft een risalerende middenpartij die uitloopt in een zich verjongende klokkentoren met zadeldak. De dakschilden zijn bedekt met rode Bouletpannen. Aan de achterzijde bevindt zich de kosterswoning.
De kerk heeft rondboogvensters met rollagen en hardstenen onderdorpels en rechthoekige vensters met hardstenenen lateien, aanzetstenen en onderdorpels. Alle vensters hebben houten kozijnen. De middenrisaliet heeft een licht uitgemetselde ingangspartij met een tuitgevel. De dubbele toegangsdeuren met rondboogvormig bovenlicht zijn bereikbaar via twee hardstenen traptreden en hebben een gepleisterde omlijsting met deelzuiltjes met duiven in de kapitelen. In de booglijst staat in gouden letters het motto 'Eenheid in 't nodige, Vrijheid in 't onzekere, In alles de Liefde'. De deuren zijn voorzien van siersmeedwerk. De tuitgevel van de ingangspartij heeft een geblokte, gestucte gevelrand met in de top het Pax Christie symbool in goud.
Aan weerszijden van de entree een zijtravee met lessenaarsdak met rechts een rondboogvenster. Links een brede deur met drie staande zesruits deurlichten tussen een gestucte latei en een hardstenen drempel. Op de verdieping heeft de middenrisaliet een hoog drieruitsvenster met aan weerszijden een rondboogvenster geplaatst in een teruggemetseld gevelvlak. De zijgevels van de middenrisaliet zijn blind met langs de rand een getoogd boogfries waarin hardstenen blokken zijn verwerkt. Het schip heeft aan de voorzijde twee rechthoekige meerruitsvensters met glas-in-lood onder een gestucte latei, langs de dakrand een klimmend rondboogfries met hardstenen blokken. De vijf traveeën brede zijgevels hebben uitgemetselde steunberen en in teruggemetselde rondboogvormige gevelvlakken vier grote rondboogvensters met glas-in-lood. In de eerste travee is een klein rondboogvenster geplaatst. Tegen de achtergevel van de kerk staat de kosterswoning.
Het interieur en bankenplan zijn in originele staat. De kerkzaal heeft een ellipsvormig houten tongewelf met twee gietijzeren roosters. Het gewelf is door vier gordelbogen verdeeld in vijf traveeën, die rusten op korbeelconstructies en geornamenteerde consoles. De houten preekstoel op natuurstenen voet, de orgelgalerij met gietijzeren zuiltjes en de rondlopende, hoge houten lambriseringen zijn versierd met gesneden Art Nouveaumotieven. De koperen wandlampen en de twee rijke kroonluchters zijn eveneens vervaardigd in de stijl van de Art Nouveau. De achterwand heeft rond de kansel een muurschildering met symbolische voorstelling, die omstreeks 1910 is aangebracht.
Waardering
De kerk met kosterswoning is van algemeen belang vanwege de cultuurhistorische, de architectuurhistorische en de stedenbouwkundige waarde.
- De kerk is van cultuurhistorisch belang als goed voorbeeld van een vroeg twintigste-eeuwse zaalkerk en als een in stilistisch opzicht bijzondere schakel in de ontwikkeling in de kerkbouw in Nederland, in de voor de bouwtijd kenmerkende bouwstijl van het Rationalisme met een rijk Art Nouveau-interieur.
- De kerk is van architectuurhistorisch belang vanwege de kwaliteiten van het ontwerp, vanwege de bijzondere detaillering en de materiaaltoepassing, vanwege de samenhang tussen het exterieur en het in de stijl van de Art Nouveau uitgevoerde interieur, en als een bijzonder werk van het oeuvre van de Dordtse architect H.A. Reus.
- De kerk is van stedenbouwkundig belang vanwege de bijzondere situering in de negentiende-eeuwse schil van Dordrecht.
- De kerk is van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van in- en exterieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
CHURCH with SEXTON'S HOUSE for the Remonstrant Congregation, built in 1900-1901 designed by Dordrecht architect H.A. Reus in a style related to Rationalism, with influences of Art Nouveau in the particular interior. The design for the hall church, made in the context of a restricted design competition, had as its motto 'Unity in the necessary, Freedom in the uncertain, In all things love'. The church was built by contractor J. Kooyman Lz. on a plot of the former cloth bleachery 'de Verloren Zoon'. The church is positioned slightly set back at an angle creating a triangular forecourt.
In 1913 some alterations were made and an extra door was placed next to the main entrance. The church stands within the nineteenth-century urban boundary of Dordrecht.
Description
The hall church has a more or less rectangular plan and is built above the plinth in red brick, laid in Flemish bond. The church is closed off by a gabled roof with truncated roof dormers, covered with red pan tiles. The front facade (north) has a projecting central section which tapers into a diminishing bell tower with gabled roof. The roof shingles are covered with red Boulet tiles. At the rear is the sexton's house.
The church has round-arched windows with rollwork and sandstone sills and rectangular windows with sandstone lintels, setting stones and sills. All windows have wooden frames. The central risalit has a slightly emphasized entrance section with a spout gable. The double entrance doors with round-arched fanlight are accessed via two sandstone steps and have a plastered surround with pilaster strips with doves in the capitals. In the arch are golden letters with the motto 'Unity in the necessary, Freedom in the uncertain, In all things love'. The doors have ornamental ironwork. The spout gable of the entrance section has a blocked, stuccoed facade edge with the Pax Christi symbol in gold in the top.
On either side of the entrance a side aisle with lean-to roof with on the right a round-arched window. On the left a wide door with three full-height six-light door lights between a stuccoed lintel and a sandstone threshold. On the storey above, the central risalit has a tall three-light window with round-arched windows placed on either side in a recessed facade section. The side facades of the central risalit are blind with along the edge an arched frieze in which sandstone blocks are worked. The nave has on the front two rectangular multi-light windows with leaded glass under a stuccoed lintel, along the roof edge a climbing round-arched frieze with sandstone blocks. The five-bay-wide side facades have emphasized buttresses and in recessed round-arched facade sections four large round-arched windows with leaded glass. In the first bay a small round-arched window is placed. Against the rear facade of the church stands the sexton's house.
The interior and pew plan are in original condition. The church hall has an elliptical wooden barrel vault with two cast-iron grilles. The vault is divided by four transverse arches into five bays, which rest on corbel constructions and ornamented brackets. The wooden pulpit on a natural stone base, the organ gallery with cast-iron columns and the running high wooden wall panelling are decorated with carved Art Nouveau motifs. The copper wall lights and the two rich chandeliers are likewise made in the Art Nouveau style. The rear wall has round the pulpit a wall painting with symbolic representation, which was executed around 1910.
Valuation
The church with sexton's house is of general importance on account of cultural-historical, architectural-historical and urban planning value.
- The church is of cultural-historical importance as a good example of an early twentieth-century hall church and as a stylistically particular link in the development of church building in the Netherlands, in the building style characteristic of the period of Rationalism with a rich Art Nouveau interior.
- The church is of architectural-historical importance on account of the qualities of the design, on account of the particular detailing and material application, on account of the coherence between the exterior and the interior executed in Art Nouveau style, and as a particularly fine work in the oeuvre of Dordrecht architect H.A. Reus.
- The church is of urban planning importance on account of its particular position within the nineteenth-century urban boundary of Dordrecht.
- The church is of importance on account of its recognizability and the high degree of integrity of both interior and exterior.
Nearby in the register
- Woonhuis, Adriaan van Bleijenburgstraat 10Woonhuisunder 1 mi
- RegentenhofSociale zorg, liefdadigheidunder 1 mi
- Spaarbank, Johan de Wittstraat 2Handel en kantoorunder 1 mi
- HospitaalGezondheidszorgunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.