Rijksmonumentenregister · Netherlands
Psychiatrische inrichting, Museumstraat 40
Dordrecht, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gezondheidszorg
- Function
- Psychiatrische inrichting
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1852
- Address
- Museumstraat 40, 3311 XP Dordrecht
- Place
- Dordrecht
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.81450, 4.67174
- Part of complex
- 522292
- Monument number
- 522293
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
5 historical maps cover this location, the earliest the 1825 map "V.1:1-5: V:1. Niederlande: Prov: 9a. Sudholland. 13. Utrecht" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
MUSEUMGEBOUW, oorspronkelijk gebouwd als KRANKZINNIGENGESTICHT, hoofdonderdeel van het museumcomplex. De gebouwen van het op deze locatie staande Pesthuis werden in 1852 door gemeentearchitect G.N. Itz ten behoeve van het gesticht verbouwd in een aan het Neo-Classicisme verwante bouwstijl. Het middendeel van de pal aan de straat staande voorgevel is zeker door Itz ontworpen, terwijl de lagere en ondiepe zijflanken mogelijk ouder zijn. In de jaren 1902-1904 werden de gestichtsgebouwen verbouwd en ingericht als gemeentemuseum. Destijds betrof het museumgedeelte alleen nog het terugliggende, evenwijdig aan de straat gelegen volume en de korte dwarsvleugel er rechts van.
Omschrijving
De symmetrische middenpartij van de direct aan de Museumstraat liggende gevel is opgetrokken in donkere baksteen, de lagere en ondiepe, waarschijnlijk oudere zijflanken zijn opgetrokken in gele IJsselsteen. De gevel heeft een hardstenen plint en hardstenen waterlijsten ter hoogte van de onderdorpels en een geprofileerde houten daklijst met in het middendeel een reeks consoles. De gevelranden van de zijflanken zijn afgezet met een houten entablement met geprofileerde kroonlijst.
Het vierassige middendeel heeft op de begane grond binnen profiellijsten staande rechtgesloten vensters met achtruits schuiframen en op de verdieping eveneens rechtgesloten vensters met zesruits ramen. Aan weerszijden van dit bouwdeel staat een geblokte hoekliseen van hardsteen en in het midden loopt de hardstenen plint door tot de onderdorpels. In beide zijflanken een grote rondboogvormige gevelopening onder een afgeknotte ellipsboog. Aan de rechterzijde is deze ingevuld met paneel-vleugeldeuren met een stolpnaald. Het bovenlicht bevat gietijzeren traceringen. De voormalige ingang aan de linkerzijde is dichtgemetseld. De twee halfronde vensters in dit geveldeel bevatten gietijzeren ramen, die op een dunne hardstenen waterlijst staan. De voorgevel heeft een entablement dat in het middendeel is voorzien van schotelankers en consoles met acanthusbladeren. Het middendeel wordt beëindigd door een mezzanino met zes rechthoekige tweelichtvenstertjes. De gestucte, door schijnvoegen verlevendigde kopgevel van de rechter flank is grijs geverfd en heeft op de verdieping een hoog venster met meerruits ijzeren raam.
De achtergevel van deze rechter zijflank heeft aan de binnentuin een rondboogvormige doorgang met dubbele, rechtgesloten deuren en een stolpnaald onder rondboogvormig bovenlicht. Bovenlicht en deuren zijn geheel van smeedijzer. Links van de doorgang vier dubbele deuren met stolpnaald onder rondboogvormige bovenlichten in een geprofileerde, gemetselde omlijsting. Ter hoogte van de verdiepingsvloer een reeks ijzeren roosvensters. Op de verdieping vijf getoogde zesruits schuiframen. De onderdorpels maken deel uit van een hardstenen cordonlijst. Gepleisterde gevelrand. De zuidwestelijke gevel langs de binnentuin is samengesteld uit verschillende soorten baksteen, die een lange bouwhistorie van dit bouwdeel verraden. Hierin staat een reeks ijzeren rondboogramen op de begane grond zowel als op de verdieping. De lange, ten opzichte van de straat ver terugliggende gevel bevat de voormalige museumingang. De gehele gevel heeft een gepleisterde plint. De entree met dubbele, rechtgesloten deuren is geplaatst in een brede zandstenen omlijsting met frontonbekroning. Boven de deur ligt een fries van vier rondboogvormige vensters met glas-in-lood. In het timpaan staat met vergulde letters "Dordrechts Museum" en zijn eikel- en eikenbladmotieven uitgehakt temidden van het wapen van de stad Dordrecht. Hardstenen drempel en neuten. Zandstenen latei, kalf en onderdorpel. Aan weerszijden van de entree staat een kruiskozijn met natuurstenen tussendorpel. Op de plaats van de rondboogvensters met T-ramen aan weerszijden hiervan bevonden zich oorspronkelijk de openslaande deuren van het gesticht. Tussen elke drie vensters staat een brede liseen. De gevel wordt beëindigd door een kroonlijst. Op de verdieping staat een reeks getoogde blinde vensters. Op de nok van het dak staan twee houten dakhuizen met zadeldak. Rechts van deze gevel en loodrecht hierop staat een korte dwarsvleugel. De achterzijde van het lange bouwdeel staat aan de Veststraat (huisnrs. 15 en 17). De gevelwand heeft op de begane grond een vijftal blinde en acht met ijzeren ramen ingevulde rondboogvensters. In het linker deel van de gevel staat een dubbele paneeldeur met rechts ervan twee grote vensters met roedenverdeling, meer naar rechts staat een getoogde gevelopening met rechthoekige deur en drie vensters met roedenverdeling er rechts van. Op de verdieping een reeks van dertig blinde, getoogde ramen boven een doorlopende hardstenen waterdorpel. Aan de gevel zijn een aantal gietijzeren rozetankers bevestigd. De gevel wordt beëindigd door een eenvoudige houten lijst. Het rechter deel van deze museumgevel is waarschijnlijk de kopgevel van een voormalig pakhuis. Het betreft een symmetrische topgevel van het type tuitgevel. In de topgevel staan dubbele houten deuren onder drieruits bovenlicht. De entree is gevat in een houten, geprofileerde deuromlijsting. Aan weerszijden een meerruits, rondboogvormig venster met gepleisterde onderdorpels. Op de verdieping een hoge rondboogdeur met aan weerszijden twee rondboogvensters met ijzeren ramen. In de geveltop openslaande deuren onder een trekbalk met aan weerszijden twee ronde ijzeren raampjes. In de gevel diverse ijzeren muurankers. Vlechtwerk langs de dakranden. De gevel heeft een gepleisterde plint.
De overige gevels aan de achterzijde van het museum staan aan een binnenplaats. De lange, loodrecht op de straat staande gevel bevat een reeks van tien dubbele glas-paneeldeuren onder rondboogvormig bovenlicht met twee vertikale houten stijlen en geheel rechts een dichtgemetseld rondboogvenster. Hardstenen, gefreinde neuten. De kozijnen hebben uitgemetselde omlijstingen. Op de verdieping elf rondboogvensters met ijzeren ramen. Het zadeldak is bedekt met vernieuwde Hollandse pannnen en heeft zes dakkapellen met negenruits ramen en geprofileerde daklijsten. De hier dwars opstaande achtergevel van het direct aan de Museumstraat staande bouwdeel is voorzien van zes dubbele paneel-glasdeuren met middenstijl en roeden in bovenlichten onder getoogde boogtrommels met gietijzeren decoraties. Gestucte plint en uitgemetselde lijst boven de bovenranden. Gietijzeren rozetankers en op de verdieping met drie rondboogvensters met ijzeren ramen en twee keer drie kleine rechtgesloten vensters onder rollaag.
Waardering
Het museum, oorspronkelijk kranzinnigengesticht, is van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische, de cultuurhistorische en de stedenbouwkundige en ensemblewaarde.
- Het gebouw is van cultuurhistorisch belang vanwege de diverse bijzondere functies die het heeft een heeft gehad en vanwege het grote belang van de aanwezigheid van dergelijke gebouwen in de historische binnensteden.
- Het gebouw is van architectuurhistorisch belang vanwege de bijzondere kenemerken, de afleesbare bouwgeschiedenis, en als een representatief werk uit het oeuvre van de Dordtse gemeentearchitect G.N. Itz.
- Het gebouw heeft stedenbouwkundige en ensemblewaarde door de visuele en functionele samenhang tussen de verschillende bouwdelen en als een monumentaal onderdeel van de historische binnenstad.
- Het gebouw is ook van belang vanwege de herkenbaarheid en de grote mate van gaafheid van het exterieur.
- Het gebouw heeft tevens zeldzaamheidswaarde vanwege de bijzondere functies die het heeft gehad.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MUSEUM BUILDING, originally built as LUNATIC ASYLUM, main component of the museum complex. The buildings of the Pest House located at this site were in 1852 converted by municipal architect G.N. Itz for the purposes of the asylum in a building style related to Neo-Classicism. The central section of the front facade directly facing the street was certainly designed by Itz, while the lower and shallow side flanks may be older. In the years 1902-1904 the asylum buildings were converted and fitted out as a municipal museum. At that time the museum section comprised only the recessed volume running parallel to the street and the short transverse wing to its right.
Description
The symmetrical central section of the facade directly facing Museumstraat is constructed in dark brick, the lower and shallow, probably older side flanks are constructed in yellow IJssel stone. The facade has a sandstone plinth and sandstone drip mouldings at the level of the window sills and a profiled wooden cornice with a series of corbels in the central section. The facade edges of the side flanks are marked off with a wooden entablature with profiled cornice.
The four-bay central section has, on the ground floor, straight-sided windows within profiled mouldings with eight-paned sash windows and on the first floor likewise straight-sided windows with six-paned windows. On either side of this building part stands a blocked sandstone corner pilaster and in the middle the sandstone plinth runs through to the window sills. In both side flanks a large round-arched gable opening under a truncated elliptical arch. On the right side this is filled with panel-hinged doors with a spout finial. The fanlight contains cast-iron tracery. The former entrance on the left side is sealed up. The two semicircular windows in this gable section contain cast-iron windows, which stand on a thin sandstone drip moulding. The front facade has an entablature which in the central section is provided with wall anchors and corbels with acanthus leaves. The central section is terminated by a mezzanine with six rectangular two-light windows. The rendered, grey-painted copy gable of the right flank enlivened by shadow joints has on the first floor a tall window with multi-paned iron window.
The rear facade of this right side flank has on the inner courtyard a round-arched passage with double, straight-sided doors and a spout finial under round-arched fanlight. Fanlight and doors are entirely of wrought iron. To the left of the passage four double doors with spout finial under round-arched fanlights in a profiled, mortared frame. At the level of the floor of the first storey a series of iron grille windows. On the first floor five arched six-paned sash windows. The window sills form part of a sandstone cordon moulding. Rendered gable edge. The south-western facade along the inner courtyard is composed of different types of brick, which reveal a long building history of this building part. In this stands a series of iron round-arched windows on the ground floor as well as on the first floor. The long facade, lying far back relative to the street, contains the former museum entrance. The entire facade has a rendered plinth. The entrance with double, straight-sided doors is placed in a broad sandstone frame with pediment crest. Above the door lies a frieze of four round-arched windows with stained glass. In the tympanum are inscribed in gilded letters "Dordrechts Museum" and oak and oak-leaf motifs are carved out in the midst of the coat of arms of the city of Dordrecht. Sandstone threshold and corner stones. Sandstone lintel, voussoir and window sill. On either side of the entrance stands a cross window with natural stone transom. In the place of the round-arched windows with T-windows on either side of these were originally the opening doors of the asylum. Between each three windows stands a broad pilaster. The facade is terminated by a cornice. On the first floor stands a series of arched blind windows. On the roof ridge stand two wooden roof dormers with gabled roofs. To the right of this facade and perpendicular to it stands a short transverse wing. The rear side of the long building part stands on Veststraat (house numbers 15 and 17). The gable wall has on the ground floor five blind and eight round-arched windows filled with iron windows. In the left part of the facade stands a double panel door with two large windows with glazing bars to its right, further to the right stands an arched gable opening with rectangular door and three windows with glazing bars to its right. On the first floor a series of thirty blind, arched windows above a continuous sandstone drip moulding. Attached to the facade are a number of cast-iron ornamental wall anchors. The facade is terminated by a simple wooden moulding. The right part of this museum facade is probably the gable of a former warehouse. It concerns a symmetrical end gable of the spout gable type. In the end gable stand double wooden doors under three-paned fanlight. The entrance is set in a wooden, profiled door frame. On either side a multi-paned, round-arched window with rendered window sills. On the first floor a tall round-arched door with on either side two round-arched windows with iron windows. In the gable top opening doors under a tie-beam with on either side two round iron window panes. In the facade various iron wall anchors. Lattice work along the roof edges. The facade has a rendered plinth.
The remaining facades on the rear side of the museum stand on an inner courtyard. The long facade, perpendicular to the street, contains a series of ten double glass panel doors under round-arched fanlight with two vertical wooden mullions and further right a sealed round-arched window. Sandstone, chamfered corner stones. The frames have mortared surrounds. On the first floor eleven round-arched windows with iron windows. The gabled roof is covered with renewed Dutch tiles and has six roof dormers with nine-paned windows and profiled roof cornices. The rear facade standing transverse here of the building part directly facing Museumstraat is provided with six double panel-glass doors with central mullion and glazing bars in fanlights under arched arch drums with cast-iron decorations. Rendered plinth and mortared moulding above the upper edges. Cast-iron ornamental wall anchors and on the first floor with three round-arched windows with iron windows and two times three small straight-sided windows under roll moulding.
Valuation
The museum, originally lunatic asylum, is of general importance because of its architectural-historical, cultural-historical and urban design and ensemble value.
- The building is of cultural-historical importance because of the diverse special functions it has had and because of the great importance of the presence of such buildings in the historical city centres.
- The building is of architectural-historical importance because of its special characteristics, the readable building history, and as a representative work from the oeuvre of the Dordrecht municipal architect G.N. Itz.
- The building has urban design and ensemble value through the visual and functional coherence between the different building parts and as a monumental component of the historical city centre.
- The building is also of importance because of the recognisability and the great degree of integrity of the exterior.
- The building also has rarity value because of the special functions it has had.
Nearby in the register
- Hek, Museumstraat bij 40Erfscheidingunder 1 mi
- Woonhuis, Augustijnenkamp 24Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Augustijnenkamp 64Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Museumstraat 44Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.