Rijksmonumentenregister · Netherlands
St. Martinuskerk
Linne, Limburg, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1897 - 1900
- Address
- Kerkstraat 1, 6067 BM Linne (Maasgouw 31)
- Place
- Linne
- Municipality
- Maasgouw
- Province
- Limburg
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.15793, 5.93653
- Monument number
- 522193
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "402. Erkelenz." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
In NEOROMAANS in 1897 naar een ontwerp van de architect C.J.H. Franssen uit Roermond gebouwde ROOMS-KATHOLIEKE KERK met SACRISTIE ter ere van de H. Martinus. De Martinuskerk is de eerste neoromaanse kerk die Casper Franssen ontwierp. Deze dorpskerk is zeer markant gelegen, boven op een kunstmatige verhoging aan de rivier de Maas te Linne en kon tevens als baken dienen voor de schippers op de Maas. De kerk is tijdens Wereldoorlog II zwaar beschadigd. De toren werd voor een groot deel opgeblazen en de lichtbeuk over de lengte van een travee weggeblazen. In 1950 werd de restauratie voltooid. De toren werd vanaf de eerste geleding opnieuw opgetrokken en het vernielde deel van de lichtbeuk (het middenschip) hersteld. Bij de aardbeving in 1992 werd de toren opnieuw beschadigd en daarna werd de torenspits in de oorspronkelijke vorm herbouwd.
De kerk wordt omgeven door een kerkhof, dat weer omsloten is door een kerkhofmuur. De oude toegang in de kerkhofmuur die aansloot bij de inmiddels gesloopte oude kapelanie, is in 1950 gedicht en verplaatst naar het midden van de muur, recht achter de kerk.
Omschrijving
De KERK heeft een BASILICA-GRONDVORM met drie beuken. De lichtbeuk heeft een zadeldak, terwijl de zijbeuken onder lessenaardaken liggen. Alle beuken zijn gedekt met leien. Aan de lichtbeuk zit het koor vast, bestaande uit een koortravee ter grootte van een middenbeuktravee gevolgd door een half ronde absis met half kegeldak. Links en rechts van de eerste koortravee respectievelijk een zijkapel en de sacristie onder schilddaken. Aan de sacristie en de linkerzijgevel grenzen bergruimtes onder platte daken. De klokkentoren is centraal geplaatst voor de middenbeuk. Links van de klokkentoren is een doopkapel met kegeldak geplaatst, rechts van de klokkentoren bevindt zich de traptoren naar het oksaal.
De kerk is opgetrokken in baksteen in twee bouwlagen met metselwerk in kruisverband. De gebruikte materialen zijn baksteen en natuursteen, terwijl in het interieur veel marmar en graniet is gebruikt. In de gevels zitten rondboogvormige houten vensters met glas-in-lood en bovenlichten en natuurstenen dorpels. De deuren zijn eveneens van hout en rondboogvormig met natuursteendorpels. De decoratieve elementen zijn uitgevoerd in boogfriezen, lisenen, spaarvelden en bloktandlijsten onder de dakgoten van de sacristie en de zijkapel. De gehele kerk is omgeven door een risalerende bakstenen plint afgedekt door een natuurstenen regenlijst.
De KLOKKENTOREN is centraal voor het middenschip geplaatst en heeft een opbouw van drie geledingen en een torenspits. In de eerste geleding worden twee hoeklisenen door boogfriezen verbonden. Hiertussen de hoofdingang. Het baldakijnportaal wordt afgedekt door een natuurstenen plaat en bekroond met een natuurstenen kruis. Het portaal kent een getrapte rondboogvormige omlijsting van profielstenen en heeft een tympaan met een bijbels tafereel uitgevoerd in natuursteen. De omlijsting van profielstenen rust op natuurstenen basementen. De tympaan rust op een natuurstenen dorpel waaronder zich de dubbele houten deur bevindt met smeedijzeren decoratie en smeedijzeren hang- en sluitwerk. Rechts in de klokkentoren is een tweede ingang naar het kerkportaal middels een houten deur in een rondboogvormige omlijsting van profielstenen. De tweede geleding van de klokkentoren kent twee vensters per gevelvlak, ingekaderd door twee lisenen, verbonden door boogfriezen. In de derde geleding van de klokkentoren per gevel twee galmgaten, gescheiden door lisenen, die weer door rondboogfriezen verbonden worden. Op de toren staat een ingesnoerde torenspits met in ieder gevelvlak een klok ingekaderd door drie ronde gevelopeningen. Een luidklok uit 1349 van een anonieme gieter en een luidklok in 1457 gegoten door Jacobus 'clockgietere van Venloe'. In de hoek van de klokkentoren met de zijbeuk bevindt zich de tweeledige torentrap die toegang biedt naar het oksaal en de vliering van de kerk. De torentrap wordt gedekt door een spits en heeft in iedere geleding een drietal vensters.
De ZUID- en NOORDGEVEL hebben een identieke wandopbouw en wandgeleding per travee. De traveeën worden ingedeeld door steunberen en lisenen. De zijbeuk wordt door lisenen steeds in twee velden verdeeld. De lisenen worden door rondboogfriezen verbonden. Per veld onderscheiden we een plint, een muurvlak, een waterlijst onder de vensters, een venster, een boogfries, een bloktandlijst en een lessenaardak. De lichtbeuktravee wordt niet in tweeën gedeeld, maar afgegrensd door twee lisenen die worden verbonden door een boogfries. Boven het lessenaardak van de zijbeuk loopt een hardstenen waterlijst en daarboven twee boogvensters. Het middenschip heeft een zadeldak.
Het KOOR bestaat uit een eerste koortravee ter grootte van de helft van een middenbeuktravee. Het koor wordt afgesloten door een halfronde absis met een half kegeldak.
De absismuren zijn rijk versierd. Boven de plint wordt het benedendeel van de muur door lisenen geleed. De lisenen worden verbonden door boogfriezen. Vervolgens een waterlijst met daarboven vier vensters. De vensters liggen tussen lisenen die met grote bogen verbonden zijn. Onder de daklijst een boogfries en een bloktandlijst. De absis heeft een half kegeldak. De sacristie en de zijkapel zijn evenals de kerk in neoromaanse vormen opgetrokken. Beide bouwwerken staan met halve schilddaken tegen de sluitmuren van de zijbeuken gebouwd. De kerk is grotendeels omgeven door een gemetselde kerkhofmuur die is uitgevoerd met plint en ongeveer manshoog is.
Van het INTERIEUR is onder meer het volgende van belang. Het houten oksaal, dat via de traptoren bereikbaar is. Het oksaal is door een grote rondboog verbonden met de toren.
De kerk heeft een Rijnlands alternerend stelsel. Het schip heeft drie traveeën, het koor telt één travee gevolgd door de absis.
De wandopbouw van het middenschip bestaat uit twee gekantonneerde pijlers. Tussen de pijlers staat een zuil met attisch basement en bladkapitelen. Het kapiteel eindigt in een vierkante dekplaat. De pijlers hebben slechts imposten (kussenblok). Zes rondbogen scheiden het schip van de zijbeuken.
Boven de bogen loopt een sierlijst en daarboven per travee twee boogvensters, eveneens boven een lijst. De kruisribgewelven rusten op eenvoudige kapitelen van de pijlers.
De zijbeuken ontvangen licht via zes vensters, één per zijbeuktravee. De zijbeuken zijn eveneens overkluisd.
Grote INTERIEURWAARDE hebben de rococo preekstoel uit 1759 (reeds eerder beschermd), een romaanse doopvont van hardsteen uit de 12e eeuw met een koperen deksel uit 1886 (eveneens reeds eerder beschermd), een tweetal neogotische beelden van t.w. St. Martinus en St. Ambrosius. De twee beelden zijn omstreeks 1860 vervaardigd en afkomstig uit de oude kerk van vóór 1897 t.w. St. Franciscus en St. Antonius. Vier gebrandschilderde glas-in-lood ramen op het priesterkoor uit 1955 (Max Weiss), en tenslotte een gebrandschilderd glas-in-lood raam in het portaal onder de toren, eveneens van Max Weiss (1952) dat de Sterre der Zee uitbeeldt.
Waardering
De architectuur-historische waarden van de R.K. Kerk H. Martinus te Linne worden bepaald door het belang van het gebouw binnen het oeuvre van de architect C.J.H. Franssen te Roermond - de kerk is namelijk de eerste neoromaanse kerk die C.J.H. Franssen ontwierp -,vanwege de hoogwaardige esthetische kwaliteiten van het ontwerp en verder vanwege het materiaalgebruik en de ornamentiek. De kerk beschikt over hoogwaardige kunsthistorische kwaliteiten van delen van het interieur, zoals de preekstoel, het doopvont en een tweetal luidklokken. De kerk is van cultuur-historische waarde als bijzondere uitdrukking van een geestelijke ontwikkeling: de emancipatie van het Rooms-Katholieke geloof in de provincie Limburg vanaf het laatste kwart van de negentiende eeuw. Vanwege de situering op een verhoging nabij de Maas omgeven door een kerkhofmuur. De kerk is tenslotte van algemeen belang op grond van de architectuur-historische gaafheid van ex- en interieur en de architectuur-historische, bouwtechnische en typologische zeldzaamheid.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
NEO-ROMANESQUE ROMAN CATHOLIC CHURCH built in 1897 to a design by architect C.J.H. Franssen from Roermond, with SACRISTY in honour of St. Martinus. The Martinus Church is the first neo-romanesque church that Casper Franssen designed. This village church is very distinctively situated, on top of an artificial elevation above the river Maas at Linne and could also serve as a beacon for the boatmen on the Maas. The church was severely damaged during World War II. The tower was largely blown up and the light nave was blown away over the length of one bay. In 1950 the restoration was completed. The tower was rebuilt from the first storey onwards and the destroyed part of the light nave (the central nave) was repaired. During the earthquake in 1992 the tower was again damaged and subsequently the tower spire was rebuilt in its original form.
The church is surrounded by a churchyard, which is in turn enclosed by a churchyard wall. The old entrance in the churchyard wall which adjoined the by then demolished old chaplaincy, was sealed in 1950 and relocated to the middle of the wall, directly behind the church.
Description
The CHURCH has a BASILICA GROUND PLAN with three aisles. The light nave has a gabled roof, whilst the side aisles are covered with lean-to roofs. All aisles are covered with slate. Adjacent to the light nave is the choir, consisting of a choir bay the size of a central nave bay followed by a semicircular apse with half conical roof. To the left and right of the first choir bay respectively a side chapel and the sacristy under hipped roofs. Adjacent to the sacristy and the left side elevation are storage spaces under flat roofs. The bell tower is centrally placed in front of the central nave. To the left of the bell tower is a baptistry with conical roof, to the right of the bell tower is the stair tower leading to the gallery.
The church is built in brick in two storeys with masonry in a cross bond. The materials used are brick and natural stone, whilst much marble and granite have been used in the interior. The elevations have round-arched wooden windows with leaded glass and fanlights and natural stone sills. The doors are also wooden and round-arched with natural stone sills. The decorative elements are executed in arched friezes, pilaster strips, spandrels and tooth mouldings under the eaves of the sacristy and the side chapel. The entire church is surrounded by a brick plinth with mouldings topped with a natural stone drip moulding.
The BELL TOWER is centrally placed in front of the central nave and has a structure of three storeys and a spire. In the first storey two corner pilaster strips are connected by arched friezes. Between these the main entrance. The baldachin portal is topped by a natural stone plate and crowned with a natural stone cross. The portal has a stepped round-arched frame of moulded stones and a tympanum with a biblical scene executed in natural stone. The frame of moulded stones rests on natural stone bases. The tympanum rests on a natural stone sill beneath which is the double wooden door with wrought iron ornament and wrought iron hinges and fastening hardware. To the right in the bell tower is a second entrance to the church portal by means of a wooden door in a round-arched frame of moulded stones. The second storey of the bell tower has two windows per elevation face, framed by two pilaster strips, connected by arched friezes. In the third storey of the bell tower per elevation two louver openings, separated by pilaster strips, which are again connected by round-arched friezes. On the tower stands a tapering spire with in each elevation face a bell framed by three round elevation openings. A bell dating from 1349 by an anonymous founder and a bell cast in 1457 by Jacobus 'bell-founder of Venlo'. In the corner of the bell tower with the side aisle is the two-part tower stair which provides access to the gallery and the loft of the church. The tower stair is covered by a spire and has in each storey three windows.
The SOUTH and NORTH elevations have identical wall structure and wall articulation per bay. The bays are divided by buttresses and pilaster strips. The side aisle is each time divided into two fields by pilaster strips. The pilaster strips are connected by arched friezes. Per field we distinguish a plinth, a wall face, a drip moulding beneath the windows, a window, an arched frieze, a tooth moulding and a lean-to roof. The light nave bay is not divided in two, but bounded by two pilaster strips which are connected by an arched frieze. Above the lean-to roof of the side aisle runs a sandstone drip moulding and above it two arched windows. The central nave has a gabled roof.
The CHOIR consists of a first choir bay the size of half a central nave bay. The choir is closed by a semicircular apse with a half conical roof.
The apse walls are richly decorated. Above the plinth the lower part of the wall is articulated by pilaster strips. The pilaster strips are connected by arched friezes. Subsequently a drip moulding with above it four windows. The windows lie between pilaster strips which are connected with large arches. Under the eaves line an arched frieze and a tooth moulding. The apse has a half conical roof. The sacristy and the side chapel are, like the church, built in neo-romanesque forms. Both structures are built with half hipped roofs against the closing walls of the side aisles. The church is largely surrounded by a mortared churchyard wall which is executed with a plinth and is approximately man-high.
Of the INTERIOR the following is notably important. The wooden gallery, which is accessible via the stair tower. The gallery is connected to the tower by a large round arch.
The church has a Rhineland alternating system. The nave has three bays, the choir comprises one bay followed by the apse.
The wall structure of the central nave consists of two cantoned pillars. Between the pillars stands a column with Attic basement and leaf capitals. The capital ends in a square abacus. The pillars have only imposts (cushion blocks). Six round arches separate the nave from the side aisles.
Above the arches runs a moulding and above it per bay two arched windows, likewise above a moulding. The cross rib vaults rest on simple capitals of the pillars.
The side aisles receive light via six windows, one per side aisle bay. The side aisles are likewise vaulted.
Of great INTERIOR VALUE are the rococo pulpit from 1759 (already previously protected), a Romanesque font of sandstone from the 12th century with a copper lid from 1886 (likewise already previously protected), a pair of neo-gothic statues namely of St. Martinus and St. Ambrosius. The two statues were made circa 1860 and come from the old church prior to 1897 namely St. Francis and St. Antony. Four stained glass leaded light windows on the priest's choir from 1955 (Max Weiss), and finally a stained glass leaded light window in the portal under the tower, likewise by Max Weiss (1952) depicting the Star of the Sea.
Valuation
The architectural-historical values of the R.C. Church St. Martinus at Linne are determined by the importance of the building within the oeuvre of architect C.J.H. Franssen at Roermond - the church being namely the first neo-romanesque church that C.J.H. Franssen designed -, by virtue of the high-quality aesthetic qualities of the design and further by virtue of the use of materials and ornamentation. The church possesses high-quality art-historical qualities of parts of the interior, such as the pulpit, the font and a pair of bells. The church is of cultural-historical value as a particular expression of a spiritual development: the emancipation of the Roman Catholic faith in the province of Limburg from the last quarter of the nineteenth century. By virtue of its siting on an elevation near the Maas surrounded by a churchyard wall. The church is finally of general importance on the grounds of the architectural-historical integrity of exterior and interior and the architectural-historical, building technical and typological rarity.
Nearby in the register
- pastorieKerkelijke dienstwoningunder 1 mi
- Tuinmuur, Weerd 6Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Boerderij, Weerd 6Boerderijunder 1 mi
- Kasteel HeijsterumKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.