Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gedenkteken(D6), Provincialeweg bij 7
Heiligerlee, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gedenkteken
- Function
- Gedenkteken(D6)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1872
- Address
- Provincialeweg bij 7, 9677 PA Heiligerlee (Oldambt 20)
- Place
- Heiligerlee
- Municipality
- Oldambt
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.15642, 7.00340
- Monument number
- 522099
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
MONUMENT opgericht voor Graaf Adolf, ter herdenking van de slag bij Heiligerlee in 1568. Dit was de eerste zege in de 80-jarige oorlog op de Spaanse bezetter. Graaf Adolf, broer van Willem van Oranje, liet bij deze slag het leven. Het monument kwam in 1872 gereed en werd ontworpen door de schilder J.H. Egenberger en de architect P. Schenkenberg van Mierop. Het werk werd uitgevoerd door de beeldhouwer J. Geefs uit Antwerpen.
Eerder stond op deze plek een obelisk, opgericht door de bewoners van Heiligerlee in 1826. In 1868 werd echter naar aanleiding van de 300-jarige herdenking van de slag een prijsvraag uitgeschreven. Deze drie-dimensionale compositie werd het winnende ontwerp en werd onthuld in 1873 door Willem III. De beeldengroep stelt voor een stervende graaf Adolf van Nassau (symboliseert de Nederlandse onafhankelijkheidsstrijd) die dodelijk gewond ligt aan de voeten van de Nederlandse maagd. Achter de maagd staat de brullende Nederlandse leeuw, die naar het zuiden kijkt waar de vijand vandaan komt.
Omdat het monument bijzonder te lijden heeft gehad onder de weersinvloeden, liet de Rijksgebouwendienst in 1974, 1987/88 en 1996 een aantal restauraties uitvoeren.
Het monument is gelegen op een verhoogd terrein in een parkachtig aangelegd groengebied aan de westzijde van Heiligerlee. Aan de voorzijde staat een zwarte populier, geplant in 1860-1870, één van de zwaarste exemplaren van deze soort in de noordelijke provincies. Aan de rechterzijde ligt een pad met aan de straatzijde een fraai toegangshek. Het hek is onlangs bijna geheel vernieuwd waardoor het niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking komt.
Omschrijving
MONUMENT bestaande uit een beeldengroep van geverfde kalksteen (vier soorten) staande op een achthoekige geprofileerde sokkel van Belgische hardsteen. De beeldengroep stelt voor de stervende graaf Adolf van Nassau (symboliseert de Nederlandse onafhankelijkheidsstrijd) die dodelijk gewond ligt aan de voeten van de Nederlandse maagd, die hem beschermt met schild en zwaard. De graaf houdt met zijn rechterhand krampachtig het vaandel vast, waarop staat geschreven Recuperare Aut Mori (herwinnen of sterven). Achter de Nederlandse maagd staat de brullende Nederlandse leeuw, die naar het zuiden kijkt waar de vijand vandaan komt. Hij houdt zijn poot stevig op een oorkonde, waarmee hij uitdrukt: "Wat in de klauwen van de leeuw is, ontrukt hem geen mens". In de basis van de beeldengroep is gekerfd `J.H. Egenberger nv' `geefs. sculps.'.
In de steen aan de voorzijde (zuidkant) van de sokkel: `23 mei 1568. De eerste zege in de Tachtigjarige Worsteling voor de vrijheid der Nederlanden'. In de steen aan de westzijde: `Oranje met Nederland verbonden'. In de steen aan de achterzijde (noordkant): `23 mei 1868: Door het nageslacht der vaderen gewijd'. In de steen aan de oostzijde: `Graaf Adolf van Nassau bleef in den roemrijken slag.
Waardering
Monument van algemeen belang vanwege cultuurhistorische waarde:
- als zeldzaam voorbeeld van een monument uit 1872 in de provincie Groningen
- vanwege de fraaie ruimtelijke compositie en zorgvuldige detaillering
- vanwege de hoge mate van gaafheid
- vanwege de monumentale ligging
- als herinnering aan de slag bij Heiligerlee
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
MONUMENT erected for Count Adolf, commemorating the Battle of Heiligerlee in 1568. This was the first victory in the Eighty Years' War against the Spanish occupier. Count Adolf, brother of William of Orange, lost his life in this battle. The monument was completed in 1872 and was designed by painter J.H. Egenberger and architect P. Schenkenberg van Mierop. The work was executed by sculptor J. Geefs from Antwerp.
Previously an obelisk stood on this site, erected by the residents of Heiligerlee in 1826. In 1868, however, following the 300th anniversary commemoration of the battle, a competition was announced. This three-dimensional composition became the winning design and was unveiled in 1873 by William III. The sculptural group depicts a dying Count Adolf of Nassau (symbolising the Dutch independence struggle) lying mortally wounded at the feet of the Dutch maiden. Behind the maiden stands the roaring Dutch lion, looking south where the enemy comes from.
Because the monument suffered considerably under weather conditions, the National Building Service had a number of restorations carried out in 1974, 1987/88 and 1996.
The monument is located on raised ground in a park-like landscaped green area on the west side of Heiligerlee. At the front stands a black poplar, planted in 1860-1870, one of the heaviest specimens of this species in the northern provinces. On the right side lies a path with a fine entrance gate on the street side. The gate has recently been almost entirely renewed, which means it does not qualify for protection by the state.
Description
MONUMENT consisting of a sculptural group of painted limestone (four types) standing on an octagonal moulded base of Belgian hard stone. The sculptural group depicts the dying Count Adolf of Nassau (symbolising the Dutch independence struggle) lying mortally wounded at the feet of the Dutch maiden, who protects him with shield and sword. The count holds the banner convulsively with his right hand, on which is written Recuperare Aut Mori (recover or die). Behind the Dutch maiden stands the roaring Dutch lion, looking south where the enemy comes from. He holds his paw firmly on a charter, with which he expresses: "What is in the claws of the lion, no one can wrest from him". In the base of the sculptural group is carved `J.H. Egenberger nv' `geefs. sculps.'.
In the stone at the front (south side) of the base: `23 May 1568. The first victory in the Eighty Years' Struggle for the freedom of the Netherlands'. In the stone on the west side: `Orange united with the Netherlands'. In the stone at the back (north side): `23 May 1868: Consecrated by the descendants of the fathers'. In the stone on the east side: `Count Adolf of Nassau fell in the glorious battle.
Valuation
Monument of general importance by virtue of cultural-historical value:
- as a rare example of a monument from 1872 in the province of Groningen
- by virtue of the fine spatial composition and careful detailing
- by virtue of the high degree of integrity
- by virtue of the monumental setting
- as a reminder of the Battle of Heiligerlee
Nearby in the register
- Strokartonfabriek de Toekomst IIIndustrie1 mi
- Molen, Grintweg 61 Winschoten (Oldambt 20)Industrie- en poldermolen1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Bovenburen 50 Winschoten (Oldambt 20)Bijgebouwen kastelen enz.1 mi
- Molen, Nassaustraat 63 Winschoten (Oldambt 20)Industrie- en poldermolen1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.