Rijksmonumentenregister · Netherlands
Wilhelmina
Beek, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1881
- Address
- Rijksstraatweg 115, 6573 CK Beek (Berg en Dal 25)
- Place
- Beek
- Municipality
- Berg en Dal
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.83137, 5.91858
- Monument number
- 522015
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VILLA `Wilhelmina', met TUINHEK, gebouwd in 1881 (gevelsteen) in opdracht van Heinrich Franz Gerhard van Haaren, afkomstig uit het net over de grens gelegen Duitse plaatsje Wyler. Hij was rentmeester van onder meer het landgoed Wylerberg. Het pand is gelegen aan de noordzijde van de Rijksstraatweg, waarlangs in de negentiende en vroeg twintigste eeuw grote en kleine villa's werden gebouwd. Het karakter van het gebied wordt voorts bepaald door het bijzondere landschap op de overgang van stuwwal en polder.
De kleine villa kenmerkt zich door een rijke eclectische toepassing van Neo-Renaissance-elementen en valt wat hoofdvorm betreft op door de uitbouwen aan de oostzijde ten behoeve van het rentmeesterskantoor. Het pand wordt omgeven door een ruime tuin, die aan de straatzijde begrensd wordt door een smeedijzeren TUINHEK.
Omschrijving
De vrijstaande VILLA is opgetrokken in baksteen op een samengestelde plattegrond. Het hoofdvolume telt twee bouwlagen, de uitbouwen zijn één bouwlaag hoog. Het hoofdvolume wordt afgedekt door een samengestelde kap bestaande uit twee aangekapte afgeplatte schilddaken, de uitbouwen aan de oostzijde worden beide door afgeplatte schilddaken overdekt. De schilden zijn belegd door gesmoorde kruispannen. De aanbouw aan de achterzijde is platgedekt. De afwatering vindt plaats via een geprofileerde bakgoot. Deze bakgoot wordt door consoles ondersteund, die onderdeel uitmaken van een pleisterwerk- versiering boven elke vensteras. In de dakschilden bevinden zich een rijk uitgevoerde dakkapel en enkele dakramen, waarvan er twee uitgevoerd zijn als oeil-de-boeuf. In het dak bevindt zich een hoge gemetselde schoorsteen. De gevels met gepleisterde plint, zijn opgetrokken in kruisverband en bezitten een rijke pleisterwerkdetaillering met speklagen en gepleisterd gootfries. De speklagen zijn voorzien van diamantkoppen bij de vensters van de eerste bouwlaag. Binnen de gevels zijn voornamelijk schuifvensters toegepast. Deze zijn aan de bovenzijde segmentboogvormig afgesloten. De vensters van de voor- en rechter zijgevel zijn omgeven door een decoratieve uitmetseling. De vensters van voor- en rechter zijgevel zijn voorzien van houten lamberkijns.
De VOORGEVEL is in te delen in een naar voren springend hoofdvolume en een terugliggend kantoorgedeelte rechts. Links bevindt zich de zijgevel van de serre (die vermoedelijk vroeger een open veranda is geweest). Het hoofdvolume heeft een smalle vooruitspringende as rechts waarin zich de hoofdingang bevindt. Naar de voordeur leiden drie hardstenen treden. De houten paneeldeur in een segmentboogvormig kozijn op hardstenen neuten, heeft een bovenlicht voorzien van eenvoudig glas-in-lood. De paneeldeur heeft kussens en ruiten met roosters. In de segmentboog bevindt zich een gepleisterde sluisteen, waaraan een lantaarn bevestigd is. Aan weerszijden van het bovenlicht bevinden zich geornamenteerde consoles uit de muur die een balkon dragen met een geprofileerde gootlijst en een rijk geornamenteerde smeed- en gietijzeren balustrade. De dubbele balkondeuren op de verdieping worden aan de bovenzijde afgesloten door een vooruitspringende bekroning met kussens, die doorloopt in de gootlijst waar consoles de bakgoot dragen. De as wordt afgesloten door een fronton dat de goot doorsnijdt. In de rechter zijgevel van dit risaliet zit een steentje met de initialen van de bouwheer en het bouwjaar. Het gedeelte links bevat een enkelruits schuifvenster, met eronder een uitstekende gepleisterde onderdorpel en een gepleisterd veld. Door middel van een rijke gepleisterde bekroning wordt het vensters verbonden met het venster op de verdieping dat wordt afgesloten zoals beschreven bij de balkondeur. Het rechter geveldeel heeft een enkelruits schuifvenster met een gepleisterd veld aan de onderzijde.
De RECHTER ZIJGEVEL kan verdeeld worden in twee vooruitspringende risalieten met afgeschuinde hoeken en een terugliggend middengedeelte waarin zich de entree bevindt. Het middengedeelte bevat een deur rechts. Op de gootlijst bevindt zich een recent aangebracht dakraam. Links bevindt zich een enkelruits venster met eenzelfde omlijsting zoals beschreven bij de voorgevel. In het dakschild bevindt zich een oorspronkelijk dakraampje. Rechts bevindt zich eveneens een enkelruits schuifvensters omlijst zoals beschreven in de voorgevel. In het dakschild bevindt zich een oorspronkelijk dakraam.
De LINKER ZIJGEVEL heeft rechts over de hele breedte van het woonhuis een fraai geornamenteerde vijfzijdige serre met grote ruiten en een puntgeveltje boven de dubbele tuindeuren. De tweede bouwlaag heeft twee schuifvensters met lamberkijns. In het dakschild bevindt zich een niet-oorspronkelijk dakraam. In de platgedekte achterbouw bevindt zich rechts een niet-oorspronkelijk venster. De verdieping bezit rechts een smal venster met bovenlicht.
De ACHTERGEVEL is wellicht enige tijd na de bouw met een verdieping verhoogd. In het midden van de eerste bouwlaag bevindt zich een segmentboogvormig portiek met toegang tot de keuken. Het portiek is met een recente deur dichtgezet. Rechts bevinden zich twee T-schuifvensters onder enkelruits bovenlicht. Deze vensters hadden oorspronkelijk luiken, die nu verdwenen zijn. Links bevindt zich een enkelruits schuifvenster onder segmentboog. De verdieping bezit drie stolpramen onder tweeruits bovenlicht, allen voorzien van luiken. De gevel wordt beëindigd door een geprofileerde gootlijst.
De indeling van het INTERIEUR is nagenoeg in tact en bestaat uit een middengang die uitloopt in een trappartij, een woonvertrek links met serre en de voormalige kantoorruimten rechts. Op de verdieping bevinden zich enkele slaapvertrekken. Aan de achterzijde bevindt zich op de begane grond een vernieuwde keuken, en een eetkamer rechts. Voorts aan de achterzijde een tussenverdieping met enkele slaapvertrekken. Woonkamers, serre en werkkamer zijn voorzien van stucplafonds. De hal is met marmer belegd.
De tuin wordt van de straat gescheiden door een smeedijzeren TUINHEK.
Waardering
VILLA `Wilhelmina' met TUINHEK, gebouwd in 1881
- Van architectuurhistorische waarde als gaaf en goed voorbeeld van een kleine villa van omstreeks 1900 in Eclectische stijl, die opvalt vanwege esthetische kwaliteiten zoals de fraaie hoofdvorm met goede verhoudingen en de met zorg vormgegeven pleisterwerkdetaillering. Het pand vormt een bijzonder typologisch voorbeeld door de uitbouwen aan de rechter zijde ten behoeve van het rentmeesterskantoor.
-Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de Rijksstraatweg, die aan beide zijden vanaf de negentiende eeuw bebouwd is met grote en kleinere villa's. Hier speelt het pand een grote rol in het instandhouden van het straatbeeld.
-Van cultuurhistorische waarde als uiting van een sociaal geografische ontwikkeling, als voorbeeld van suburbane bebouwing in een landschappelijk aantrekkelijk gebied in de omgeving van Nijmegen, waar welgestelde Nederlanders zich vanaf de negentiende eeuw in toenemende mate vestigden.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VILLA 'Wilhelmina', with GARDEN GATE, built in 1881 (date stone on facade) commissioned by Heinrich Franz Gerhard van Haaren, originating from the German town of Wyler situated just across the border. He was steward of among other properties the estate Wylerberg. The building is located on the north side of the Rijksstraatweg, along which large and small villas were built in the nineteenth and early twentieth centuries. The character of the area is furthermore determined by the distinctive landscape at the transition of terminal moraine and polder.
The small villa is characterised by a rich eclectic application of Neo-Renaissance elements and stands out in terms of its main form through the extensions on the east side for the steward's office. The building is surrounded by a spacious garden, which is bounded on the street side by a wrought-iron GARDEN GATE.
Description
The detached VILLA is constructed in brick on a complex ground plan. The main volume comprises two storeys, the extensions are one storey high. The main volume is covered by a complex roof structure consisting of two hipped roofs with flattened edges, the extensions on the east side are both covered by flattened hipped roofs. The roof slopes are laid with dampened crossed pantiles. The extension at the rear is flat-roofed. Water drainage takes place via a profiled gutter. This gutter is supported by corbels, which form part of a plasterwork decoration above each window axis. In the roof slopes there are a richly executed roof dormer and several roof windows, two of which are executed as oculi. In the roof there is a tall brick chimney. The facades with plastered plinth, are constructed in bond and possess rich plasterwork detailing with relieving bands and plastered gutter frieze. The relieving bands are provided with diamond-shaped heads at the windows of the first storey. Within the facades sash windows are predominantly used. These are closed at the top by segmental arches. The windows of the front and right gable are surrounded by decorative brick laying. The windows of front and right gable are provided with wooden shutters.
The FRONT FACADE can be divided into a projecting main volume and a recessed office section on the right. On the left is the gable of the conservatory (which presumably was formerly an open veranda). The main volume has a narrow projecting axis on the right in which the main entrance is located. Three ashlar steps lead to the front door. The wooden panelled door in a segmental arched frame on ashlar thresholds, has a fanlight provided with simple leaded glass. The panelled door has cushions and panes with grilles. In the segmental arch is a plastered lintel, to which a lantern is attached. On either side of the fanlight are ornamental corbels projecting from the wall carrying a balcony with a profiled gutter moulding and a richly ornamented wrought and cast-iron balustrade. The double balcony doors on the upper storey are closed at the top by a projecting cornice with cushions, which continues in the gutter moulding where corbels support the gutter. The axis is terminated by a pediment that cuts through the gutter. In the right gable of this projection is a small stone with the initials of the patron and the building year. The section on the left contains a single-light sash window, with below it a projecting plastered window sill and a plastered field. By means of a rich plastered cornice the window is connected with the window on the upper storey which is closed as described for the balcony door. The right gable section has a single-light sash window with a plastered field below.
The RIGHT GABLE can be divided into two projecting projections with bevelled corners and a recessed middle section in which the entrance is located. The middle section contains a door on the right. On the gutter moulding there is a recently installed roof window. On the left is a single-light window with the same surround as described for the front facade. In the roof slope is an original small roof window. On the right is also a single-light sash window framed as described in the front facade. In the roof slope is an original roof window.
The LEFT GABLE has on the right over the entire width of the house a beautifully ornamented five-sided conservatory with large panes and a pointed gable above the double garden doors. The second storey has two sash windows with shutters. In the roof slope is a non-original roof window. In the flat-roofed rear extension on the right is a non-original window. The upper storey has a narrow window with fanlight on the right.
The REAR FACADE was possibly heightened by one storey some time after construction. In the middle of the first storey there is a segmental arched porch with access to the kitchen. The porch is closed with a recent door. On the right are two T-sash windows below single-light fanlights. These windows originally had shutters, which have now disappeared. On the left is a single-light sash window under a segmental arch. The upper storey has three side-hung windows below two-light fanlights, all provided with shutters. The facade is terminated by a profiled gutter moulding.
The layout of the INTERIOR is virtually intact and consists of a central corridor which leads to a staircase, a living room on the left with conservatory and the former office rooms on the right. On the upper storey there are several bedrooms. At the rear there is a renovated kitchen on the ground floor, and a dining room on the right. Furthermore at the rear a mezzanine storey with several bedrooms. Living rooms, conservatory and office are provided with stucco ceilings. The hall is laid with marble.
The garden is separated from the street by a wrought-iron GARDEN GATE.
Valuation
VILLA 'Wilhelmina' with GARDEN GATE, built in 1881
- Of architectural historical value as a sound and fine example of a small villa of around 1900 in Eclectic style, which stands out for aesthetic qualities such as the fine main form with good proportions and the carefully designed plasterwork detailing. The building forms a particularly typological example through the extensions on the right side for the steward's office.
- Of urban planning value as part of the Rijksstraatweg, which has been developed on both sides from the nineteenth century with large and smaller villas. Here the building plays a major role in maintaining the street scene.
- Of cultural historical value as an expression of social geographical development, as an example of suburban development in a landscape-attractive area in the surroundings of Nijmegen, where well-to-do Dutch people increasingly settled from the nineteenth century onwards.
Nearby in the register
- Klein Hondsbeek (oorspr. Elsa)Woonhuisunder 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Rijksstraatweg 98Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Woonhuis, Rijksstraatweg 95Woonhuisunder 1 mi
- Stern EckWoonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.