Rijksmonumentenregister · Netherlands
Chalet Stollenberg
Berg en Dal, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Sport en recreatie
- Function
- Paviljoen
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1874
- Address
- Oude Holleweg 14, 6572 AB Berg en Dal
- Place
- Berg en Dal
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.82495, 5.91448
- Monument number
- 522011
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1875 map "Niederlande Und Belgien." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WOONHUIS bekend als 'Chalet Stollenberg' (ook wel 'Kasteeltje Eiffel'), voormalig PAVILJOEN afkomstig van de wereldtentoonstelling van 1883 in Amsterdam waar het als wijnhuis ('Weinschenke') fungeerde van de Duitse firma Adlon & Todt. Herbouwd in 1884 in Berg en Dal. Het pand kenmerkt zich door het toegepaste vakwerk, een schilderachtige asymmetrie in de plattegrond en de indeling van de gevels, voorts door de toepassing van loggias en hoge schilddaken.
Het gebouw was volgens de bronnen vervaardigd als meesterstuk van handwerkslieden in Neurenberg en ook daar reeds te zien geweest op een tentoonstelling. Op de 'Eerste Internationale Koloniale en Uitvoerhandel Tentoonstelling' van 1883 in Amsterdam, stond het pand tussen de paviljoens rechts van het hoofdgebouw. Na de sluiting van de tentoonstelling in oktober 1883, werden de paviljoens per opbod verkocht, en zo moet ook de Weinschenke in Berg en Dal zijn terechtgekomen. Door architect Geijsbeek Molenaar werd het opnieuw opgebouwd en aangepast tot woonhuis. Of het paviljoen tussen 1883 en de aankoop nog op andere wereldtentoonstellingen heeft gestaan kon niet worden aangetoond.
Het pand is aan de bosrand gelegen, op de kruising van Oude Holleweg en Stollenbergweg. Het is omgeven door een tuin met bomen, haag en gazon. Het perceel is toegankelijk via een niet-oorspronkelijk inrijhek.
Het pand is thans in gebruik als woonhuis en kantoorpand. Bij overbrenging naar de nieuwe bouwplaats kreeg het pand een nieuwe onderbouw. In de jaren vijftig is het huis deels verbouwd, wijzigingen betreffen de invulling van de onderbouw en het verplaatsen van de ingangspartij naar de onderbouw (voorheen was dit een bordes). Hierbij bleef het karakter van het pand in stand.
Omschrijving
Het WOONHUIS is opgebouwd in vakwerk, op een gepleisterde, bakstenen onderbouw. Het pand heeft een rechthoekig grondplan, met een asymmetrisch ingedeelde plattegrond en een asymmetrische indeling van de gevels. Het geheel is twee bouwlagen en een zolderverdieping hoog en wordt gedekt door een samengestelde kap met ongelijke nokhoogten. Het dak bestaat uit hoog opgaande geknikte schilddaken over de verschillende ten opzichte van elkaar verspringende bouwvolumes, waarbij één dak hoog boven de andere uitsteekt. Daarnaast zijn ook lessenaarsdaken toegepast. De schilden zijn belegd met leien in rechtse Rijndekking en met leien in Maasdekking. In de schilden bevinden zich enkele dakkapellen. De afwatering vindt plaats via geprofileerde en overstekende bakgoten op geornamenteerde consoles. Uit het dak steekt een hoge in rode baksteen gemetselde schoorsteen. De gevels van het pand bestaan uit houten stijl- en regelwerk met een witgeschilderde baksteenvulling. De onderbouw wordt afgesloten met een omlopende, gekorniste kroonlijst. Het hout van de gevels is thans groen geschilderd en bezit een profilering. Binnen de gevels zijn verschillende typen vensters toegepast in houten kozijnen, sommige gevuld met glas-in-lood. De gevels worden rondom afgesloten door een verhoogde dakrand met balusters. Als bijzonderheid is nog de vermoedelijk oorspronkelijke waterspuwer te noemen die zich in de vorm van een drakenkop op een gevelhoek in de linker zijgevel bevindt. De VOORGEVEL (gericht naar de hoek Oude Holleweg, Stollenbergweg) is in te delen in drie ongelijke traveeën die van rechts naar links trapsgewijs terugspringen en verschillend in hoogte en afdekking zijn. Rechts bevindt zich in het basement een dubbele garagedeur onder gedrukte korfboog. Hierboven bevindt zich een dichte loggia met rondboogvensters. De middentravee heeft in de onderbouw twee licht getoogde gevelopeningen met stolpramen. In de tweede bouwlaag bevinden zich twee stolpramen onder enkelruits bovenlichten. De ver terugspringende linker travee heeft rechts in de onderbouw de hoofdingang, met links ervan twee vierruits vensters. Voor de huidige ingang bevindt zich een gemetseld muurtje. De tweede bouwlaag heeft onder de dakrand een vensterzone bestaande uit zesruits vensters gescheiden door de stijlen van het vakwerk. Het dak van dit bouwdeel heeft een terugliggend dakhuis bekleed met leien en voorzien van gekoppelde zesruits vensters. De RECHTER ZIJGEVEL oogt symmetrisch en bestaat uit een sterk verticaal gericht middendeel dat iets naar voren springt en aan weerszijden lagere, met lessenaarsdaken gedekte horizontale partijen, waar zich respectievelijk de dichtgezette loggia (links) bevindt en een open loggia (rechts), beide opgebouwd uit balusterachtige stijlen en rondbogen. De bovenlichten van de loggia links zijn gevuld met eenvoudig gekleurd glas-in-lood. In het basement van het middengedeelte is in de jaren vijftig een grote glaspui aangebracht met dubbele deuren, de linker en rechter travee bezit hier elk drie kleine vensters hoog in de bouwlaag. De torenachtige middentravee heeft in de tweede bouwlaag een groot samengesteld kozijn dat aan de bovenzijde korfboogvormig is afgesloten. Het venster is volledig gevuld met glas-in-lood met gebrandschilderde ruiten. Het glas is volgens opschrift vervaardigd in 1874 door het atelier 'J.H. Roth Glasmalerei' in Neurenberg. Het bestaat onder meer uit wapenschilden en op de Renaissance geïnspireerde siermotieven zoals grotesken. Boven het vensters begint direct de iets uitkragende attiekzone met dubbele balusters op de gevelhoeken. Centraal in deze attiek bevindt zich een dakkapel onder schilddak, met een halfrond afgesloten venster en een uitgesneden tongewelf aan de onderzijde. De asymmetrische ACHTERGEVEL heeft een verticaal gerichte middenpartij markant afgesloten met een afgewolfd zadeldak, met geknikte en uitkragende schilden. In het basement van deze partij bevindt zich een vensterzone van vier gekoppelde vierruits vensters. In de tweede bouwlaag bevinden zich twee stolpvensters met enkelruits bovenlichten en in het rondboogvormige spaarveld van de afgeplatte puntgevel een stolpraam. Links sluit de zijgevel van de loggia aan met een deur in het basement. De rechter travee springt sterk terug en heeft in het basement twee deuren en een venster. De tweede bouwlaag heeft een klein schuifvenster. De LINKER ZIJGEVEL heeft een hoger opgetrokken middenpartij en iets terugwijkende lagere zijpartijen. De middentravee heeft centraal gekoppelde stolpvensters in het basement. In de tweede bouwlaag bevinden zich gekoppelde stolpramen onder bovenlichten. In het voorschild bevindt zich een dakkapel. Het gevelvlak van de linker partij heeft geen openingen. De rechter travee heeft een vensterzone met aan elkaar gekoppelde vensters direct onder de dakrand.
Het INTERIEUR is asymmetrisch ingedeeld en afgezien van enkele doorgebroken wanden en het trappenhuis is de interne structuur vermoedelijk bewaard gebleven. De indeling bestaat op de begane grond uit een hal met de trappartij, en een smalle L-vormige gang die toegang geeft tot verschillende vertrekken. De bordestrap geeft toegang tot de eerste verdieping. Vanuit een smalle gang betreedt men onder meer de ruime woonkamer op het noorden die een L-vorm heeft en die toegang geeft tot de dichte en de open loggia. De zolderverdieping bestaat uit enkele kleine vertrekken in de verschillende kappen. Onder de bewaard gebleven interieuronderdelen bevindt zich de goed bewaard gebleven betimmering van de woonkamer. Deze heeft een lambrisering, een rijk cassetteplafond, geornamenteerde vensteromlijstingen en een haardpartij met hangboezemschouw.
Waardering
WOONHUIS, opnieuw opgebouwd voormalig PAVILJOEN uit 1874, afkomstig van de wereldtentoonstelling in Amsterdam van 1883
-Van architectuurhistorische waarde als zeldzaam voorbeeld van een goed bewaard gebleven tentoonstellingspaviljoen uit de jaren zeventig van de negentiende eeuw, in casu een wijnhuis ontstaan als meesterstuk in Neurenberg. Het pand is opgebouwd in vakwerk, en valt op door de hoge schilddaken met samengestelde raampartijen en loggia’s. Het vormt een goed typologisch voorbeeld in de ontwikkeling van houten paviljoens van de grote wereldtentoonstellingen in het vierde kwart van de negentiende eeuw, die veelal een eclectische en schilderachtige vormgeving kenden.
-Van stedenbouwkundige waarde als onderdeel van de bebouwing aan de bosrijke Oude Holleweg, waar het vanwege de ligging op de hoek van twee straten en de opvallende verschijningsvorm een beeldbepalende rol speelt.
-Van cultuurhistorische waarde als zeldzaam voorbeeld van een bewaard gebleven tentoonstellingspaviljoen uit het vierde kwart van de negentiende eeuw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
RESIDENCE known as 'Chalet Stollenberg' (also known as 'Kasteeltje Eiffel'), former PAVILION from the 1883 World's Fair in Amsterdam where it functioned as a wine house ('Weinschenke') for the German firm Adlon & Todt. Rebuilt in 1884 in Berg en Dal. The building is characterised by the applied timber framing, a picturesque asymmetry in the floor plan and the arrangement of the facades, furthermore by the application of loggias and tall hipped roofs.
According to the sources, the building was made as a masterpiece by craftsmen in Nuremberg and had already been seen there at an exhibition. At the 'First International Colonial and Export Trade Exhibition' of 1883 in Amsterdam, the building stood among the pavilions to the right of the main building. After the closure of the exhibition in October 1883, the pavilions were sold by auction, and thus the Weinschenke must have ended up in Berg en Dal. The pavilion was rebuilt and adapted into a residence by architect Geijsbeek Molenaar. Whether the pavilion stood at other world's fairs between 1883 and its purchase could not be demonstrated.
The building is situated at the edge of the woodland, at the intersection of Oude Holleweg and Stollenbergweg. It is surrounded by a garden with trees, hedge and lawn. The plot is accessible via a non-original entrance gate.
The building is currently in use as a residence and office building. Upon transfer to the new building site, the building received a new substructure. In the 1950s, the house was partly rebuilt; alterations concern the infill of the substructure and the relocation of the entrance area to the substructure (formerly this was a platform). The character of the building was thereby preserved.
Description
The RESIDENCE is constructed in timber framing, on a rendered brick substructure. The building has a rectangular floor plan, with an asymmetrically arranged floor plan and asymmetric arrangement of the facades. The whole is two storeys and an attic floor high and is covered by a composite roof with unequal ridge heights. The roof consists of steeply rising bent hipped roofs over the different building volumes offset in relation to each other, with one roof rising high above the others. In addition, lean-to roofs are also applied. The roofs are covered with slates in Dutch bond and with slates in Maas bond. In the roofs are several roof dormers. Water drainage takes place via profiled and projecting gutters on ornamented consoles. A tall chimney of red brick projects from the roof. The facades of the building consist of wooden stile and rail work with whitewashed brick infill. The substructure is finished with an encircling, corniced cornice. The wood of the facades is now painted green and has profiling. Within the facades various types of windows are applied in wooden frames, some filled with leaded glass. The facades are bordered all around by a raised roof edge with balusters. As a special feature, mention should also be made of the presumably original water spout in the form of a dragon's head on a facade corner in the left side facade. The FRONT FACADE (facing the corner of Oude Holleweg, Stollenbergweg) can be divided into three unequal bays which step back progressively from right to left and differ in height and covering. On the right, in the basement, there is a double garage door under a pressed segmental arch. Above this is a closed loggia with round-arch windows. The middle bay has two slightly arched gable openings with casement windows in the substructure. On the second storey are two casement windows under single-glazed fanlights. The far recessed left bay has the main entrance on the right in the substructure, with two four-pane windows to its left. In front of the current entrance is a brick wall. The second storey has below the roof edge a window zone consisting of six-pane windows separated by the stiles of the timber framing. The roof of this building section has a recessed roof dormer clad with slates and provided with coupled six-pane windows. The RIGHT SIDE FACADE appears symmetrical and consists of a strongly vertically oriented central section that projects slightly forward and at both sides lower, with lean-to roofs covered horizontal sections, where respectively the closed loggia (left) is situated and an open loggia (right), both constructed of baluster-like stiles and round arches. The fanlights of the loggia on the left are filled with simple coloured leaded glass. In the basement of the central section, in the 1950s a large glass facade was installed with double doors; the left and right bays each have three small windows high in the storey. The tower-like central bay has on the second storey a large composite window that is concluded at the top with a segmental arch. The window is completely filled with leaded glass with stained glass panes. According to inscription, the glass was made in 1874 by the 'J.H. Roth Glasmalerei' studio in Nuremberg. It consists, among other things, of heraldic shields and decorative motifs inspired by the Renaissance such as grotesques. Above the window begins directly the slightly projecting attic zone with double balusters on the facade corners. Centrally in this attic is a roof dormer under hipped roof, with a half-round concluded window and a cut-out barrel vault at the underside. The asymmetrical REAR FACADE has a vertically oriented central section markedly concluded with a barrel vault gabled roof, with bent and projecting hipped roofs. In the basement of this section is a window zone of four coupled four-pane windows. On the second storey are two casement windows with single-glazed fanlights and in the round-arched shaped field of the flattened apex gable a casement window. On the left the side facade of the loggia adjoins with a door in the basement. The right bay steps back sharply and has two doors and a window in the basement. The second storey has a small sash window. The LEFT SIDE FACADE has a higher raised central section and slightly receding lower side sections. The central bay has centrally coupled casement windows in the basement. On the second storey are coupled casement windows under fanlights. In the front roof panel is a roof dormer. The facade surface of the left section has no openings. The right bay has a window zone with windows coupled to each other directly below the roof edge.
The INTERIOR is asymmetrically arranged and, apart from some broken-through walls and the staircase, the internal structure is presumably preserved. The arrangement consists on the ground floor of a hall with the staircase, and a narrow L-shaped corridor providing access to various rooms. The platform stair provides access to the first floor. From a narrow corridor one enters, among other things, the spacious living room on the north side which has an L-shape and which provides access to the closed and open loggia. The attic floor consists of several small rooms in the different roof sections. Among the preserved interior components is the well-preserved panelling of the living room. This has wainscoting, a richly coffered ceiling, ornamented window surrounds and a fireplace section with a mantel hood.
Valuation
RESIDENCE, rebuilt former PAVILION from 1874, originating from the World's Fair in Amsterdam of 1883
- Of architectural-historical value as a rare example of a well-preserved exhibition pavilion from the 1870s of the nineteenth century, in this case a wine house created as a masterpiece in Nuremberg. The building is constructed in timber framing, and stands out for its tall hipped roofs with composite window sections and loggias. It forms a good typological example in the development of wooden pavilions from the great world's fairs in the fourth quarter of the nineteenth century, which generally had an eclectic and picturesque design.
- Of urban design value as part of the built environment on the wooded Oude Holleweg, where, due to its location at the corner of two streets and its striking appearance, it plays an image-determining role.
- Of cultural-historical value as a rare example of a preserved exhibition pavilion from the fourth quarter of the nineteenth century.
Nearby in the register
- De WychertKasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Begraafplaats en -onderdelen, Kerkberg bij 52Begraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Rijksstraatweg 98Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Woonhuis, Rijksstraatweg 110Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.