Rijksmonumentenregister · Netherlands
Dieselgemaal Mr.Dr. C.P. Zaayer
Maassluis, Zuid-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Function
- Machinehuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1926 - 1928
- Address
- Vlaardingsedijk 8, 3143 LN Maassluis
- Place
- Maassluis
- Province
- Zuid-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.91419, 4.25864
- Part of complex
- 521882
- Monument number
- 521883
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamTU Delft Library
3 historical maps cover this location, the earliest the 1907 map "37 Rotterdam" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Machinegebouw voor dieselmotoren en pompen, centraal gesitueerd hoofdonderdeel van het boezemgemaalcomplex Mr.Dr.C.P. Zaayer.
NB Recentelijk zijn een aantal vensters voorzien van nieuwe kozijnen met een plat profiel. In 1958 zijn de oude dieselmotoren vervangen, de schroefpompen zijn nog origineel (gefabriceerd door Machinefabriek Gebroeders Stork & Co., te Hengelo).
Omschrijving
Machinegebouw boven een betonnen plint en op een samengestelde plattegrond opgetrokken in rode baksteen (hardgrauw) en gemetseld in Vlaams verband. Het pand telt deels twee bouwlagen. De centrale machineruimte heeft één hoge ruimte onder een, door vier ponçonspanten gedragen, zadeldak dat gedekt is met zwarte pannen. Aan weerszijden van dit bouwvolume bevinden zich, volledig symmetrisch opgezet, een aantal kleinere volumes onder lage uitkragende zadeldaken eveneens gedekt met zwarte pannen. De kozijnen van de vensters en deuren zijn van hout.
De zijgevels aan de oost- en westzijde hebben successievelijk, van voor naar achter: een lage kubusvormige entreepartij; een torenvormig bouwvolume met een plat dak en een hoger opgetrokken schoorsteen en, deels hiervoor, een lager twee bouwlagen tellend, rechthoekig bouwvolume, dat tot de achterzijde doorloopt onder een laag, uitkragend schilddak. Aan de westzijde was dit bouwvolume oorspronkelijk bedoelt als werkplaats, aan de oostzijde bevinden zich in dit bouwvolume de hulpmotoren. Aan de voorzijde bevindt zich, over de gehele breedte van de machineruimte, een rechthoekig, verdiept waterbassin met de krooshekken parallel aan de rooilijn van de straat. Aan weerszijden voeren kanalen naar de sluizen aan de achterzijde van het gebouw. Het bassin wordt op begane grondniveau omheind door een gemetselde muur op borsthoogte met afdekstenen van Noors graniet, die doorloopt in de borstwering van het gebouw. Het zadeldak en de schilddaken zijn geheel rondom voorzien van licht uitkragende houten daklijsten. Het machinegebouw wordt van de Vlaardingsedijk afgescheiden door een gazon met twee vlaggemasten voor het ommuurde waterbassin en een metalen hekwerk met verticale spijlen. Aan de achterzijde van het machinegebouw bevindt zich in de betonnen basis de waterbouwkundige techniek en aan weerszijden de sluizen. Hierboven een betegeld terras met gemetselde borstwering, conform het waterbassin aan de voorzijde. Het terras, dat een goed uitzicht biedt over de Boonerhaven, is toegankelijk via metalen hekken met verticale spijlen. De voorgevel heeft op de hoeken en in het midden van de gevel steunberen, die onder het maaiveld doorlopen tot op het niveau van de waterkanalen en het krooshek, en aan de bovenzijde ruim onder de daklijst eindigen in een geprofileerde afdeksteen van Noors graniet. Bovengronds zijn de steunberen gemetseld en ondergronds, waar ze in breedte toenemen, van beton en aan de bovenzijde voorzien van schubvormige decoraties. Tussen de steunberen heeft de voorgevel twaalf lisenen met hiertussen verticale strookvensters met stalen kozijnen en lateien en vensterbanken van Noors graniet. In het midden van de puntgevel is een blauw tegeltableau aangebracht waarop in witte letters de tekst "Dieselgemaal Mr. Dr. C.P. Zaayer, anno 1926". Rechts onder de vensters staat in witte kapitalen de tekst "Hoogheemraadschap van Delfland". De kubusvormige bouwvolumes aan de zijgevels zijn aan de oostzijde vlak onder een betonnen luifel, voorzien van één verticaal venster met een vensterbank van Noors graniet. Aan de west- en oostzijde hebben deze volumes in het midden een dubbele houten deur en aan weerszijden, vlak onder het dak, een klein venster. Deze entrees geven via de werkplaats (westzijde) en de ruimte voor de hulpmotoren (oostzijde) toegang tot de machinehal.
De werkplaats en ruimte voor hulpmotoren hebben geheel rondom, vlak onder de lage uitkragende zadeldaken, verdiept aangebrachte, horizontale strookvensters met een cordonlijst van Noors graniet. De gevels van deze volumes bevatten in het midden een vlak met verticale strookvensters, eveneens met lateien en vensterbanken van Noors graniet. Ten noorden van deze venstervlakken heeft de gevel nog een klein venster.
De torenvormige bouwvolumes hebben aan de west- en oostgevel bovenin een tweelicht-venster met een brede gemetselde middenstijl en kleine, zeer smalle vensters. Hieronder een gedecoreerde waterspuwer van Noors graniet, en boven het venster, een smeedijzeren vlaggemasthouder.
De achtergevel heeft lisenen en verticale strookvensters conform de voorgevel, maar is zonder steunberen uitgevoerd. In het midden, onder deze strookvensters, bevindt zich een klein vierkant venster, dat aan weerszijden wordt geflankeerd door de boven het maaiveld uitstekende delen van de twee schroefpompen. Bovenin de puntgevel bevindt zich in het midden een vierkant tegeltableau met het wapen van Hoogheemraadschap Delfland.
Onder het terras zijn in de betonnen basis van het gemaal aan weerszijden de sluizen gesitueerd. Met name het interieur van de machinehal is in een vrijwel oorspronkelijke staat bewaard gebleven. Naast de mechaniek zijn van belang: de terracotta vloertegels; de natuurstenen plinten, traptreden, dorpels en sluitstenen; de muren met borstweringen van lichtgrijze geglazuurde baksteen en hierboven gele verblendsteen met in de zijmuren op de verdieping elk een getoogde vensteropening; de door acht steunberen gedragen I-profielen met geleiders en bijbehorende hijsinstallatie; de houten kraaldelen-bezoldering gedragen door vier ponçonspanten en de blauw geëmailleerde NAP-waterpeilmeter.
Waardering
Uit verschillende bouwvolumes samengesteld machinegebouw met goed bewaard gebleven interieur en mechaniek, gebouwd in Zakelijk-Expressionistische stijl, als centraal gelegen hoofdonderdeel van het boezemgemaalcomplex Mr. Dr. C.P. Zaayer van algemeen belang vanwege typologische- en cultuurhistorische waarde, alsook van belang wegens ensemblewaarde en door zijn markante situering aan de Vlaardingsedijk van beeldbepalende- en landschappelijke waarde.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Machine building for diesel engines and pumps, centrally situated main component of the boezem pumping station complex Mr. Dr. C.P. Zaayer.
NB Recently a number of windows have been provided with new frames with a flat profile. In 1958 the old diesel engines were replaced, the screw pumps are still original (manufactured by Machinefabriek Gebroeders Stork & Co., Hengelo).
Description
Machine building erected above a concrete plinth and on a composite ground plan in red brick (hardgrauw) and laid in Flemish bond. The building comprises partly two storeys. The central machine room has one tall space under a gabled roof (saddle roof), supported by four arched trusses and covered with black tiles. On either side of this building volume, arranged in complete symmetry, are a number of smaller volumes under low overhanging gabled roofs (saddle roofs), also covered with black tiles. The frames of the windows and doors are of wood.
The side gables on the east and west sides have successively, from front to back: a low cubic entrance section; a tower-shaped building volume with a flat roof and a higher chimney and, partly in front of this, a lower two-storey rectangular building volume, which runs through to the rear side under a low, overhanging hipped roof. On the west side this building volume was originally intended as a workshop, on the east side this building volume contains the auxiliary engines. At the front there is, over the entire width of the machine room, a rectangular, sunken water basin with the trash racks parallel to the street frontage line. On either side channels lead to the sluices at the rear of the building. The basin is bounded at ground level by a brick wall at chest height with coping stones of Norwegian granite, which continues in the parapet of the building. The gabled roof and hipped roofs are provided all around with slightly overhanging wooden eaves. The machine building is separated from the Vlaardingsedijk by a lawn with two flag poles in front of the walled water basin and a metal fence with vertical spines. At the rear of the machine building, in the concrete foundation, is the hydraulic engineering technique and on either side the sluices. Above this a tiled terrace with brick parapet, conforming to the water basin at the front. The terrace, which offers a good view over the Boonerhaven, is accessible via metal gates with vertical spines. The front gable has buttresses at the corners and in the middle of the facade, which run below ground level down to the level of the water channels and trash rack, and at the top end well below the eaves in a moulded coping stone of Norwegian granite. Above ground the buttresses are built of brick and below ground, where they increase in width, of concrete and at the top provided with scale-like decorations. Between the buttresses the front gable has twelve pilasters with vertical strip windows between them with steel frames and lintels and window sills of Norwegian granite. In the middle of the pointed gable a blue tile panel is mounted with the text in white letters "Dieselgemaal Mr. Dr. C.P. Zaayer, anno 1926". Below the windows on the right stand in white capitals the text "Hoogheemraadschap van Delfland". The cubic building volumes on the side gables are on the east side directly under a concrete canopy, provided with one vertical window with a window sill of Norwegian granite. On the west and east sides these volumes have in the middle a double wooden door and on either side, directly under the roof, a small window. These entrances provide access via the workshop (west side) and the room for the auxiliary engines (east side) to the machine hall.
The workshop and room for auxiliary engines have all around, directly under the low overhanging gabled roofs, recessed horizontal strip windows with a string course of Norwegian granite. The gables of these volumes contain in the middle a section with vertical strip windows, also with lintels and window sills of Norwegian granite. North of these window sections the gable has a small window.
The tower-shaped building volumes have on the west and east gable at the top a two-light window with a wide brick central mullion and small, very narrow windows. Below this a decorated waterspout of Norwegian granite, and above the window, a wrought-iron flagpole holder.
The rear gable has pilasters and vertical strip windows conforming to the front gable, but is executed without buttresses. In the middle, below these strip windows, is a small square window, which on either side is flanked by the parts of the two screw pumps projecting above ground level. At the top of the pointed gable in the middle is a square tile panel with the coat of arms of Hoogheemraadschap Delfland.
Below the terrace, in the concrete foundation of the pumping station, the sluices are situated on either side. Notably, the interior of the machine hall has been preserved in a virtually original state. In addition to the mechanics, the following are important: the terracotta floor tiles; the natural stone plinths, stair treads, thresholds and voussoirs; the walls with parapets of light grey glazed brick and above this yellow facing brick with on the side walls on the upper storey each an arched window opening; the I-beams with guides supported by eight buttresses and associated lifting installation; the wooden bead-pieces ceiling supported by four arched trusses and the blue enamelled NAP water level gauge.
Valuation
Machine building composed of various building volumes with well-preserved interior and mechanics, built in Businesslike-Expressionist style, as the centrally located main component of the boezem pumping station complex Mr. Dr. C.P. Zaayer of general importance because of typological and cultural-historical value, as well as important because of ensemble value and because of its striking location on the Vlaardingsedijk of defining and landscape value.
Nearby in the register
- Dienstwoning(K4), Vlaardingsedijk 10Dienstwoningunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), Vlaardingsedijk 6Dienstwoningunder 1 mi
- Molen, Zuiddijk 94Industrie- en poldermolenunder 1 mi
- Gemaal(M3), Jokweg 4Gemaalunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.