Rijksmonumentenregister · Netherlands
Fabrieksgebouw, Brugstraat 1
Winschoten, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Fabrieksgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- Brugstraat 1, 9672 BC Winschoten (Oldambt 20)
- Place
- Winschoten
- Municipality
- Oldambt
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.14237, 7.04502
- Monument number
- 521749
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1870 map "Kaart van Westerwolde : zijnde het 6e schooldistrict in de Provincie Groningen" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VruchtenwijnFABRIEK gebouwd in 1916 in opdracht van de familie Phaff naar een ontwerp van architect J. IJzer in een Ambachtelijk-traditionele bouwstijl. Vanaf 1851 was de heer J.H. Phaff begonnen met het opzetten van een azijnfabriek en likeurstokerij in het centrum van Winschoten. In 1916 werd het bedrijf opgesplitst in een likeur en azijnfabriek aan de Visserstraat en een vruchtenwijnfabriek aan de Wilhelminasingel onder leiding van Johannes en Jacob Phaff. Omstreeks 1922 werd een directeurswoning gebouwd, die in de jaren vijftig werd verbouwd en middels een hals werd verbonden met de fabriek. De directeurswoning en hals komen wegens te geringe architectonische kwaliteit en teveel verbouw niet voor bescherming van rijkswege in aanmerking. In 1952 werden de naastgelegen loodsen van de Stoomtramwegmaatschappij (SMOG) in gebruik genomen voor opslag en werden nieuwe loodsen bijgebouwd onder andere aan de westzijde van de één bouwlaag hoge vleugel. In de jaren zeventig werden de loodsen verbonden met de vruchtenwijnfabriek middels een overkapping. Deze loodsen en jongere aanbouwen zijn niet van dusdanig belang dat deze voor bescherming van rijkswege in aanmerking komen. Eind jaren zeventig sloot het bedrijf zijn deuren.
Het langwerpige bouwblok is gelegen aan de Brugstraat (noordzijde), de Havenkade West met hieraan grenzende water van de Rensel (oostzijde) en aan de Wilhelminasingel (westzijde). Aan de achterzijde (zuidzijde) liggen de restanten van het tramemplacement van de SMOG met de hoge ronde SCHOORSTEENPIJP uit omstreeks 1914 die toebehoorde aan de smidse. De schoorsteenpijp, die door de overkapping uit de jaren zeventig door het fabriekscomplex is gecorporeerd, heeft een grote ensemblewaarde als visueel onderdeel van de vruchtenwijnfabriek, fungeert als verwijzing naar het industriële verleden van het gehele gebied en markeert in stedenbouwkundige zin een gebied in ontwikkeling. De vruchtenwijnfabriek vormt in combinatie met het tegenoverliggende eveneens beschermde expeditiekantoor (Renselkade 5) een fraai stedenbouwkundig ensemble. Beide gebouwen, alsmede de schoorsteenpijp, houden gezamenlijk het beeld van een vroeg-twintigste-eeuwse industriestraat levend.
Omschrijving
VruchtenwijnFABRIEK bestaande uit een twee verdiepingen hoog volume met aan weerszijden een één verdieping hoge vleugel.
De deels onderkelderde vruchtenwijnfabriek op nagenoeg rechthoekige plattegrond is opgetrokken in rode baksteen (achtergevel later witgeschilderd) op een naar voren springend trasraam van gesinterde bruinpaarse baksteen en wordt gedekt door samengestelde platte daken deels met lichtkappen; trapsgewijs uitkragend bakstenen fries; houten gootlijst. De gevels worden geleed door gemetselde muurdammen en getoogde staande en liggende vensters met ijzeren roedenverdeling onder een segmentboog.
De voorgevel (noordzijde) van het twee verdiepingen hoge volume wordt door zeven muurdammen in zes gevelvelden verdeeld. In de vier gevelvelden aan de linkerzijde vier getoogde liggende zesruits vensters. In de twee gevelvelden aan de rechterzijde twee staande getoogde vijftienruits vensters waarboven twee liggende getoogde zesruits vensters. De voorgevel van de linker één bouwlaag hoge vleugel wordt door vier muurdammen in drie gevelvelden verdeeld. In elk gevelveld twee liggende getoogde zesruits vensters. De voorgevel van de rechter één bouwlaag hoge vleugel wordt door zes muurdammen in vijf gevelvelden verdeeld. In de twee linker gevelvelden twee staande getoogde vijftienruits vensters. In het centrale gevelveld twee getoogde samengestelde tweedelige H-vensters met zesruits bovenlichten onder één segmentboog. In het gevelveld rechts van het centrale gevelveld een getoogd samengesteld tweedelig H-venster met zesruits bovenlichten, een breed getoogd H-venster met veertienruits bovenlicht en een houten deur waarin glas met getoogd achtruits bovenlicht onder segmentboog. In het rechter gevelveld dubbele opgeklampte getoogde houten deuren waarin glas met roedenverdeling en een houten deur met getoogd achtruits bovenlicht, alle onder segmentboog.
De oostgevel van de één bouwlaag hoge vleugel wordt door drie muurdammen in twee gevelvelden verdeeld. In elk gevelveld een liggend getoogd zesruits venster; in het linker gevelveld niet-originele dubbele deuren. De oostgevel van het erachter gelegen twee bouwlagen hoge volume wordt door vijf muurdammen in vier gevelvelden verdeeld. In elk gevelveld een liggend getoogd zesruits venster.
Aan de linkerzijde van de achtergevel (zuidzijde) van de naar voren springende linker één bouwlaag hoge vleugel (later opgehoogd) twee getoogde opgeklampte houten deuren waarin een kleine deur en tweeruits vensters waarnaast vier getoogde staande vijftienruits. Aan de rechterzijde twee opgeklampte houten deuren waarvoor een niet-originele plaat met getoogd achttienruits bovenlicht waarnaast drie getoogde liggende zesruits vensters. In de rechter zijgevel een getoogd liggend zesruits venster. Tegen de achtergevel van het terugliggende twee bouwlagen hoge volume is aan de linkerzijde een plat volume aangebouwd dat later aan de rechterzijde is uitgebreid; aan de voorzijde op de begane grond een smal getoogd staand venster, in ingebouwd portiek een stalen deur, twee staande smalle getoogde vensters, twee staande getoogde vijftienruits vensters en twee niet-originele vierruits vensters; aan de voorzijde op de eerste verdieping een getoogd liggende zesruits venster, een stalen deur, drie getoogde liggende zesruits vensters en twee niet-originele vierkante vensters; aan de rechterzijde niet-originele vensters en een deur. Het rechter geveldeel van het twee bouwlagen hoge volume wordt door zes muurdammen in vijf gevelvelden verdeeld. In het linker gevelveld twee getoogde houten deuren met bovenlicht met roedenverdeling waarboven een getoogd liggend zesruits venster en een getoogd staand vierruits venster. In het ernaast gelegen gevelveld twee getoogde houten deuren met roedenverdeling waarboven twee liggende getoogde zesruits vensters. Het centrale gevelveld is deels boven de gootlijst doorgetrokken waarin een getoogd liggend zesruits venster waarboven twee keer dubbele houten deuren met roedenverdeling; aan de rechterzijde twee getoogde liggende zesruits vensters. In de twee rechter gevelvelden vier getoogde liggende zesruits vensters. De achtergevel van de rechter vleugel wordt door vier muurdammen in drie gevelvelden verdeeld. In het linker gevelveld getoogde dubbele houten deuren met roedenverdeling. In de twee rechter gevelvelden twee liggende getoogde zesruits vensters.
De westgevel van de één bouwlaag hoge vleugel wordt door vier muurdammen in drie gevelvelden verdeeld. In zowel het linker als rechter gevelveld twee getoogde liggende zesruits vensters. Tegen het centrale gevelveld is de hals aangebouwd (niet beschermd) die de woning (niet beschermd) met de fabriek verbindt. Het volume aan de rechterzijde is later aangebouwd (niet beschermd). De westgevel van het erachter gelegen twee bouwlagen hoge volume wordt door vijf muurdammen in vier gevelvelden verdeeld. In elk gevelveld een liggend getoogd zesruits venster.
In het INTERIEUR zijn ondermeer van belang: de brede houten paneeldeuren met roedenverdeling deels met bovenlichten met roedenverdeling, de vensters met roedenverdeling, de scheidingswand tussen winkel, kantoor en pakplaats, in het ketelhuis de tank, de houten steektrap naar de kelder en de ijzeren I-profielen die het dak ondersteunen.
De hoge ronde SCHOORSTEENPIJP is opgetrokken in rode baksteen (onderste gedeelte later witgeschilderd) verstevigd met ijzeren banden.
Waardering
Vruchtenwijnfabriek en schoorsteenpijp van algemeen belang vanwege architectuur- en cultuurhistorische waarde:
- als voorbeeld van een industrieel complex uit de jaren tien van de twintigste eeuw in de provincie Groningen
- vanwege de traditionele vormgeving en detaillering
- vanwege de vrij hoge mate van gaafheid van zowel exterieur als delen van het interieur
- vanwege de beeldbepalende ligging
- vanwege de hoge ensemblewaarde in combinatie met het tegenoverliggende expeditiekantoor Renselkade 5 en de aanwezigheid van een vroeg-twintigste-eeuwse industriestraat
- vanwege de ruimtelijk-visuele relatie van de vruchtenwijnfabriek met de schoorsteenpijp
- als voor de provincie Groningen zeldzaam representatief voorbeeld van een type fabrieksbouw dat decennia lang overal in Nederland voor uiteenlopende industrietakken is gebouwd
- als herinnering aan het industriële verleden van dit gebied
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Fruit Wine Factory built in 1916 on behalf of the Phaff family after a design by architect J. IJzer in a Craft-traditional building style. From 1851 onwards Mr J.H. Phaff had begun setting up a vinegar factory and liqueur distillery in the centre of Winschoten. In 1916 the business was split into a liqueur and vinegar factory on the Visserstraat and a fruit wine factory on the Wilhelminasingel under the management of Johannes and Jacob Phaff. Around 1922 a manager's residence was built, which was remodelled in the nineteen-fifties and connected to the factory by means of a neck section. The manager's residence and neck section are not eligible for national protection due to insufficient architectural quality and excessive alteration. In 1952 the adjoining sheds of the Steam Tramway Company (SMOG) were taken into use for storage and new sheds were added including to the west side of the single-storey wing. In the nineteen-seventies the sheds were connected to the fruit wine factory by means of a roof covering. These sheds and later extensions are not of such significance as to be eligible for national protection. At the end of the nineteen-seventies the business closed its doors.
The elongated building block is situated on the Brugstraat (north side), the Havenkade West with the adjoining water of the Rensel (east side) and on the Wilhelminasingel (west side). On the rear (south side) are the remains of the SMOG tramway depot with the tall round CHIMNEY STACK dating from around 1914 which belonged to the smithy. The chimney stack, which has been incorporated into the factory complex by the roof covering from the nineteen-seventies, has great ensemble value as a visual component of the fruit wine factory, serves as a reference to the industrial past of the entire area and marks in urban planning terms an area undergoing development. The fruit wine factory, in combination with the opposite likewise protected shipping office (Renselkade 5), forms a fine urban ensemble. Both buildings, as well as the chimney stack, together keep alive the image of an early twentieth-century industrial street.
Description
Fruit Wine Factory consisting of a two-storey volume with a single-storey wing on each side.
The partly cellar-level fruit wine factory on a substantially rectangular plan is constructed in red brick (rear facade later whitewashed) on a projecting tuff-stone frame of sintered dark-purple brick and is covered by composite flat roofs partly with skylights; tiered projecting brick frieze; wooden gutter moulding. The facades are articulated by built brick piers and arched standing and horizontal windows with iron glazing bars beneath a segmental arch.
The front facade (north side) of the two-storey volume is divided by seven brick piers into six facade sections. In the four facade sections on the left side four arched horizontal six-pane windows. In the two facade sections on the right side two standing arched fifteen-pane windows above which two horizontal arched six-pane windows. The front facade of the left single-storey wing is divided by four brick piers into three facade sections. In each facade section two horizontal arched six-pane windows. The front facade of the right single-storey wing is divided by six brick piers into five facade sections. In the two left facade sections two standing arched fifteen-pane windows. In the central facade section two arched composite two-part H-windows with six-pane fanlights beneath one segmental arch. In the facade section to the right of the central facade section an arched composite two-part H-window with six-pane fanlights, a wide arched H-window with fourteen-pane fanlight and a wooden door with glass with arched eight-pane fanlight beneath segmental arch. In the right facade section double clamped arched wooden doors with glass with glazing bars and a wooden door with arched eight-pane fanlight, all beneath segmental arch.
The east facade of the single-storey wing is divided by three brick piers into two facade sections. In each facade section a horizontal arched six-pane window; in the left facade section non-original double doors. The east facade of the two-storey volume behind it is divided by five brick piers into four facade sections. In each facade section a horizontal arched six-pane window.
On the left side of the rear facade (south side) of the projecting left single-storey wing (later raised) two arched clamped wooden doors with a small door and two-pane windows alongside which four arched standing fifteen-pane windows. On the right side two clamped wooden doors with a non-original panel with arched eighteen-pane fanlight alongside which three arched horizontal six-pane windows. In the right side facade an arched horizontal six-pane window. Against the rear facade of the recessed two-storey volume on the left side a flat volume has been built which was later extended on the right side; at the front on the ground floor a narrow arched standing window, in a built-in porch a steel door, two standing narrow arched windows, two standing arched fifteen-pane windows and two non-original four-pane windows; at the front on the first storey an arched horizontal six-pane window, a steel door, three arched horizontal six-pane windows and two non-original square windows; on the right side non-original windows and a door. The right facade section of the two-storey volume is divided by six brick piers into five facade sections. In the left facade section two arched wooden doors with fanlight with glazing bars above which an arched horizontal six-pane window and an arched standing four-pane window. In the adjacent facade section two arched wooden doors with glazing bars above which two horizontal arched six-pane windows. The central facade section is partly carried above the gutter moulding in which an arched horizontal six-pane window above which twice double wooden doors with glazing bars; on the right side two arched horizontal six-pane windows. In the two right facade sections four arched horizontal six-pane windows. The rear facade of the right wing is divided by four brick piers into three facade sections. In the left facade section arched double wooden doors with glazing bars. In the two right facade sections two horizontal arched six-pane windows.
The west facade of the single-storey wing is divided by four brick piers into three facade sections. In both the left and right facade section two arched horizontal six-pane windows. Against the central facade section the neck section has been built (unprotected) which connects the residence (unprotected) to the factory. The volume on the right side was built later (unprotected). The west facade of the two-storey volume behind it is divided by five brick piers into four facade sections. In each facade section a horizontal arched six-pane window.
In the INTERIOR the following are of particular importance: the broad wooden panel doors with glazing bars partly with fanlights with glazing bars, the windows with glazing bars, the partition wall between shop, office and packing area, in the boiler room the tank, the wooden step ladder to the cellar and the iron I-beams which support the roof.
The tall round CHIMNEY STACK is constructed in red brick (lower section later whitewashed) reinforced with iron bands.
Valuation
Fruit wine factory and chimney stack of general significance due to architectural and cultural-historical value:
- as an example of an industrial complex from the nineteen-tens of the twentieth century in the province of Groningen
- due to the traditional design and detailing
- due to the relatively high degree of integrity of both exterior and parts of the interior
- due to the prominent visual location
- due to the high ensemble value in combination with the opposite shipping office Renselkade 5 and the presence of an early twentieth-century industrial street
- due to the spatial-visual relationship of the fruit wine factory with the chimney stack
- as a rarely representative example for the province of Groningen of a type of factory building that was built throughout the Netherlands for various industries for decades
- as a reminder of the industrial past of this area
Nearby in the register
- Expeditiekantoor, Renselkade 5Handel en kantoorunder 1 mi
- Woonhuis, Wilhelminasingel 20 AWoonhuisunder 1 mi
- Pakhuis, Burgemeester Schönfeldplein 9Opslagunder 1 mi
- M. Fröling Jzn.Werk-woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.