TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Kerk H. Hart van Jezus

Landgraaf, Limburg, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Kerk en kerkonderdeel
Function
Kerk
Category
onroerend gebouwd
Built
1919 - 1924
Address
Hoogstraat 137, 6373 HR Landgraaf
Place
Landgraaf
Province
Limburg
Country
Netherlands
Coordinates
50.90843, 6.02872
Part of complex
521671
Monument number
521672

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

2 historical maps cover this location, the earliest the 1898 map "Composite: 428. Aachen." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Omschrijving

Inleiding

R.K. KERK H.Hart van Jezus, 1919, in een door het Expressionisme beïnvloede bouwstijl. Gebouwd door aannemer J.P. Vreuls, in opdracht van het R.K. Kerkbestuur te Nieuwenhagerheide, naar een ontwerp van architect Joseph Wielders te Sittard.

Het eerste ontwerp voor de zuidwestelijke toren is niet gerealiseerd. Het tweede, in december 1922 gemaakte torenontwerp, werd in 1924 uitgevoerd.

De kerk is vrijstaand en teruggerooid gesitueerd in de bebouwing aan de noordzijde van de Hoogstraat. De kerk is in dwarsrichting op de Hoogstraat geprojecteerd en ligt nagenoeg in noord-zuidrichting. De in 1917 gebouwde pastorie bevindt zich aan de westzijde van de kerk, tegenover de sacristie aan de noordwestzijde.

Omschrijving

De H.Hart-kerk heeft een in hoofdvorm kruisvormige PLATTEGROND. Aan de noordzijde een trapsgewijs versmallend koor, uitlopend in een halfronde absis. Aan de noordwestzijde, ten noorden van de westelijke kruisarm en ten westen van de absis, de sacristie en de bijsacristie, elk op een rechthoekige plattegrond. Het schip wordt aan de zuidzijde voorafgegaan door twee entreeportalen, waartussen de doopkapel is geplaatst. Daarnaast, aan de zuidwestzijde, de in 1924 gebouwde toren. Aan de zuidoostzijde een klein klokkentorentje, dat de nokhoogte van het schip niet overstijgt.

Het schip wordt gedekt door een ZADELDAK. Het koor aan de noordzijde heeft een zadeldak met verlaagde noklijn, de absis een half tentdak. De kruisarmen zijn onder een zadeldak ingestoken op het schip en hebben een deels verlaagde nok. De toren aan de zuidwestzijde alsmede het klokkentorentje aan de zuidoostzijde hebben tentdaken. De uitgebouwde biechtstoel- en beeldennissen aan weerszijden van het schip (tussen kruisarmen en torens), alsmede de uitgebouwde entreeportalen en de doopkapel aan de zuidzijde van het schip worden gedekt door een drietal zadeldakjes. De sacristie aan de noordwestzijde heeft een schilddak waarvan de noklijn in oost-westrichting is gelegd. De bijsacristie en de gangverbinding tussen sacristie en priesterkoor worden gedekt met platte daken. Dakkapellen onder plat op de sacristie en de kruisarmen.

De kerk wordt overwegend gedekt door de oorspronkelijke rode HOLLANDSE PANNEN, die op het schilddak van de sacristie en het verlaagde zadeldak boven het priesterkoor zijn vervangen door rode betonpannen. De zadeldaken boven de entreeportalen en de doopkapel aan de zuidzijde van het schip hebben zwarte Tuiles-du-Nord. Het tentdak van de absis heeft rode bitumen shingels. Het gewelfde tentdakje van het klokkentorentje aan de zuidoostzijde heeft leien plus een bekroning in de vorm van een koperen kruis. Het tentdak van de grote zuidwestelijke hoektoren heeft leien en een bekroning in de vorm van een weerhaan. Daktegels op de wangen van de dakkapellen. Bakgoten.

Het kerkgebouw is opgetrokken op een basement van KUNRADER STEEN. BAKSTENEN gevels, gemetseld in kruisverband, met open voegwerk in de liggende voegen en volle staande voegen. Stalen VENSTERS met glas-in-lood, overwegend spitsboogvormig en rond. Rechthoekige houten DEUREN met beslag. Pleisterwerk met decoratieve elementen. Hardsteen.

Het schip is 13.60 meter BREED, de afstand tussen de geveluiteinden van de kruisarmen bedraagt 25.38 meter. De totale LENGTE van de kerk is 41.30 meter. De nok van het schip bevindt zich op 20 meter HOOGTE boven peil, de zuidwestelijke torenspits reikt tot 35.80 meter. De GEVELS van de kerk zijn, naast de liggende open voegen, voorzien van tal van decoratieve elementen die het gebouw een expressieve uitstraling geven: decoratieve kroonlijsten bestaande uit rollagen, bloktanddecoraties met zwarte koppen en strekken; strekken met geprofileerde zwarte koppen; stucwerk kaderlijsten in de kruisarmen, het schip en de torens waarin blokmotieven zijn aangebracht, die afwisselend een horizontale en verticale belijning hebben; gepleisterde en getrapte kroonlijsten; gepleisterde topgevelvelden deels met verticale voegen, deels met kruisornamenten; hoeklisenen; zich verjongende steunberen, etc.

Het aanzien van de kerk aan de NOORDZIJDE wordt bepaald door de rond uitgebouwde absis, uitlopend in een meerzijdige kroonlijst en voorzien van een tentdak. Daarachter de in hoogte oplopende en in breedte toenemende gevels van het koor en het schip, elk in de top voorzien van een gepleisterd driehoekig gevelvlak, een decoratieve kroonlijst, lisenen en/of zich verjongende steunberen. Zowel het koorvolume als het schip hebben in beide korte zijgevels benoorden de kruisarmen een stalen spitsboogvenster met glas-in-lood.

De noordzijde biedt een nagenoeg gesloten aanblik, behoudens de SACRISTIE aan de noordwestzijde. De sacristie heeft in de oostelijke zijgevel naast de absis een rechthoekige houten deur, waarboven een aanzienlijke strek. In de gevel boven deze deur een drietal zeer smalle rechthoekige vensters met gekleurd glas in ruitvormig motief. De van hoeklisenen voorziene lange noordgevel heeft vlak boven het basement een tweetal rechthoekige, thans geblindeerde vensters met grote strekken. Daarboven, centraal in de gevel, twee smalle gekoppelde stalen spitsboogvensters met glas-in-lood en een gezamenlijke, gecementeerde vensterdorpel. In de westgevel zijn drie soortgelijke, gekoppelde vensters geplaatst. Deze vensters hebben een dubbele rollaag, waarvan de bakstenen deels zijn gezwart.

Tussen de sacristie en de noordgevel van de westelijke kruisarm ligt het enigszins teruggerooide volume met bijsacristie en entree onder plat. Een rechthoekige houten entreedeur met beslag, bereikbaar via een trap met vijf hardstenen traptreden tussen gecementeerde keermuren, waarop naderhand een leuning is aangebracht. Boven de deur een rond stalen venster met glas-in-lood, in de omlijsting voorzien van een waterspuwer. In de bijsacristie twee spitsboogvormige stalen vensters met glas-in-lood en gezamenlijke gecementeerde vensterdorpel.

De OOST- en WESTGEVELS van de kerk zijn nagenoeg identiek. Trapsgewijs in hoogte afnemende KRUISARMEN, in de topgevels voorzien van een gepleisterd driezijdig topgevelvlak. De topgevels van de op het schip ingestoken hoge kruisarmdelen hebben smalle rechthoekige vensteropeningen. Vijf in hoogte toenemende stalen spitsboogvensters met glas-in-lood in de korte westelijke respectievelijk oostelijke kruisgevel.

De drie blinde aan beide zijden van het korte, hoge schip uitgebouwde biechtstoel- en beeldennissen onder zadeldaken hebben gepleisterde topgevelvlakken en lisenen. Boven deze uitbouwen zijn in beide wanden van het schip vijf in hoogte variërende stalen spitsboogvensters met glas-in-lood en gecementeerde dorpellijst geplaatst. In de zuidgevel van de westelijke kruisarm bevindt zich een zij-ingang, waarin een rechthoekige houten deur met beslag onder een gepleisterde frontonvormige latei. Vijf bakstenen traptreden met hardstenen bovenafdekking tussen gepleisterde zijmuren. Achter de kleine zuidoostelijke toren wordt de uitgebouwde reeks nissen beëindigd door een zich verjongende steunbeer. De kleine TOREN aan de zuidoostzijde heeft zeer smalle, overwegend verdiept geplaatste trappenhuisvensters met gekleurd glas-in-lood in ruitmotieven. Rondboogvormige galmgaten.

De uit 1924 daterende TOREN aan de zuidwestzijde heeft in elke vrije gevelzijde, vlak boven het basement in Kunrader steen, twee ronde stalen vensters met glas-in-lood in een decoratieve bakstenen omlijsting met waterspuwer. Daarboven, tussen twee lijsten met gestucte kaders, in elke vrije gevelzijde twee gekoppelde stalen spitsboogvensters met glas-in-lood en gezamenlijke gecementeerde vensterdorpel. Vervolgens reeksen van drie smalle en horizontaal ingedeelde stalen vensters, verdiept geplaatst in een trapsgewijs uitgemetselde verticale omlijsting. Boven deze omlijsting heeft de toren aan elke gevelzijde een uurwerk. Onder de spits en boven de uurwerken is de toren enigszins ingesnoerd en ter plaatse rondom voorzien van vijf spitsboogvormige galmgaten per gevelzijde.

Aan de ZUIDGEVEL van de kerk bevindt zich een reeks van drie uitbouwen onder zadeldaken, onderling geleed door lisenen. Gepleisterde topgevelvlakken. Het betreft een een tweetal entreeportalen met in rondboognissen geplaatste, rechthoekige dubbele houten deuren met beslag. Tussen beide entreeportalen de doopkapel met drie in hoogte variërende spitsboogvensters, voorzien van glas-in-lood.

Centraal in de gevel een aanzienlijk rond stalen venster met stervormige geleding, in een omlijsting met waterspuwer. Aan weerszijden van dit venster twee ruitvormige gevelstenen met allegorische voorstellingen. Gepleisterd topgevelvlak met keramisch kruismotief.

Een tweedelig smeedijzeren HEKWERK tussen pijlers van Kunrader steen geeft aan de noordzijde achter de sacristie toegang tot het kerkhof.

De H.Hartkerk is een kruiskerk met een aanzienlijk koepelgewelf in de viering; spitsbooggewelven in de kruisarmen, boven het priesterkoor en het zangkoor; een kruisribgewelf boven het schip. Het eenbeukige schip heeft aan beide zijden twee biechtstoelen en een beeldennis.

Lambriseringen in geglazuurde baksteen, bestaande uit een rode plint met een witte lambrisering in Vlaams verband, afgesloten door een gele bakstenen strek met blauwe koppen. Boven de lambriseringen zijn de wanden wit gepleisterd. Geel geglazuurde bakstenen gewelfribben met pleistervelden. De vloer in het priesterkoor is uitgevoerd in meerkleurig terrazzo.

In dit INTERIEUR zijn onder meer van belang het door architect Joseph Wielders ontworpen oorspronkelijke kerkmeubilair; de authentieke houten deuren; het perenhouten hoog-reliëf voorzijde van altaar, 1930, afkomstig van een kleine communiebank; een houten Barbarabeeld met enige polychromie, vervaardigd door H. Geelen te Roermond, XIXb; een houten H.Hartbeeld, zonder polychromie, ca. 1900; een houten H.Rochusbeeld met hond, zonder polychromie, ca. 1900; een houten Calvariegroep, XXa; een missiekruis met eikenhouten balk en zinken corpus, ca. 1921; de glas-in-lood-ramen in het schip, 1925, voorstellend de heiligen Jozef, Anna, Agnes, Aloysius, Gerardus, Barbara, Margaretha, Maria Alacoque en Johannes Evangelist; de schildering in de koepel- en kruisgewelven van Jac. Verheyen, XXb, voorstellend de Verdrijving uit het paradijs, Bethlehem, Hof van Olijven, Verrijzenis, Laatste Avondmaal, Hemel, Hel, Mozes met de slang; de schilderingen in de absis van Jac. Verheyen, 1925, voorstellend: Lam met kruisvaan, aan weerszijden achtereenvolgens Maria, Johannes de Doper, Petrus, Paulus, Johannes Ev., en Michael.

Waardering

De H.Hartkerk te Nieuwenhagerheide is van cultuurhistorische waarde en vertegenwoordigt algemeen belang als exponent van het regionale geestelijke leven in het eerste kwart van de twintigste eeuw.

De architectuurhistorische waarden worden bepaald door de expressionistisch beïnvloede bouwstijl. De kerk betreft het tweede gerealiseerde en thans oudst resterende kerkontwerp van de Sittardse architect Jos. Wielders en is, mede vanwege de toepassing van expressionistische elementen, van belang in de ontwikkeling van zijn oeuvre. De kerk kenmerkt zich door een opvallende materiaaltoepassing en een bijzondere ornamentiek.

De kerk is vanwege de situering verbonden met de ontwikkeling van de mijnstreek in het eerste kwart van de twintigste eeuw en van belang voor het aanzien van de gemeente Landgraaf.

De H.Hartkerk beschikt, zowel wat betreft exterieur als interieur, over een hoge mate van architectonische gaafheid. Ook is het gebouw van belang voor de visuele gaafheid van de bebouwde omgeving. Bovendien beschikt de kerk vanwege de toegepaste bouwstijl, mede vanwege de relatieve ouderdom, in regionaal opzicht over een redelijke architectuurhistorische zeldzaamheidswaarde.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Description

Introduction

R.C. CHURCH H.Hart of Jesus, 1919, built in an Expressionism-influenced architectural style. Built by contractor J.P. Vreuls, on behalf of the R.C. Church Board at Nieuwenhagerheide, to a design by architect Joseph Wielders of Sittard.

The first design for the southwestern tower was not realised. The second tower design, made in December 1922, was executed in 1924.

The church is detached and set back within the streetscape on the north side of the Hoogstraat. The church is projected in transverse direction to the Hoogstraat and lies approximately north-south. The rectory built in 1917 is situated on the west side of the church, opposite the sacristy on the northwest side.

Description

The H.Hart church has a cruciform PLAN as its main form. On the north side a step-wise tapering choir, terminating in a semicircular apse. On the northwest side, north of the western transept arm and west of the apse, the sacristy and the secondary sacristy, each on a rectangular plan. The nave is preceded on the south side by two entrance portals, between which the baptismal chapel is placed. Beside it, on the southwest side, the tower built in 1924. On the southeast side a small bell tower, not exceeding the roof ridge height of the nave.

The nave is covered by a GABLED ROOF. The choir on the north side has a gabled roof with lowered ridge line, the apse a half-hipped roof. The transept arms are inset under a gabled roof on the nave and have a partially lowered ridge. The tower on the southwest side as well as the bell tower on the southeast side have hipped roofs. The built-out confessional and niche structures on either side of the nave (between transept arms and towers), as well as the built-out entrance portals and the baptismal chapel on the south side of the nave are covered by three gabled roof lets. The sacristy on the northwest side has a hipped roof with the ridge line laid in east-west direction. The secondary sacristy and the corridor connection between sacristy and priest choir are covered with flat roofs. Roof dormers under flat on the sacristy and the transept arms.

The church is predominantly covered with the original red DUTCH TILES, which on the hipped roof of the sacristy and the lowered gabled roof above the priest choir have been replaced by red concrete tiles. The gabled roofs above the entrance portals and the baptismal chapel on the south side of the nave have black Tuiles-du-Nord. The hipped roof of the apse has red bitumen shingles. The vaulted hip roof let of the bell tower on the southeast side has slate plus a crown in the form of a copper cross. The hipped roof of the large southwest corner tower has slate and a crown in the form of a weathervane. Roof tiles on the cheeks of the roof dormers. Gutters.

The church building is erected on a basement of KUNRADER STONE. BRICK facades, laid in English bond, with open joints in the bed joints and full head joints. Steel WINDOWS with leaded glass, predominantly pointed arch-shaped and round. Rectangular wooden DOORS with fittings. Plasterwork with decorative elements. Hardstone.

The nave is 13.60 metres WIDE, the distance between the gable ends of the transept arms measures 25.38 metres. The total LENGTH of the church is 41.30 metres. The ridge of the nave is located at 20 metres HEIGHT above grade, the southwest tower spire reaches to 35.80 metres. The FACADES of the church are, in addition to the bed joints with open voicing, provided with numerous decorative elements that give the building an expressive appearance: decorative cornices consisting of roll mouldings, dentil decorations with black heads and stretches; stretches with profiled black heads; stucco frame mouldings in the transept arms, the nave and the towers in which block motifs are incorporated, which alternately have a horizontal and vertical articulation; plastered and stepped cornices; plastered gabled roof fields partly with vertical joints, partly with cross ornaments; corner pilasters; tapering buttresses, etc.

The appearance of the church on the NORTH SIDE is determined by the round built-out apse, terminating in a multi-sided cornice and provided with a hipped roof. Behind it the facades of the choir and the nave rising in height and increasing in width, each at the top provided with a plastered triangular gable field, a decorative cornice, pilasters and/or tapering buttresses. Both the choir volume and the nave have on both short side gables to the north of the transept arms a steel pointed arch window with leaded glass.

The north side presents a virtually closed appearance, except for the SACRISTY on the northwest side. The sacristy has in its eastern side gable beside the apse a rectangular wooden door, above which a considerable stretch. In the gable above this door three very narrow rectangular windows with coloured glass in a diamond-shaped motif. The long north gable provided with corner pilasters has just above the basement two rectangular windows, now blind with large stretches. Above these, centrally in the gable, two narrow coupled steel pointed arch windows with leaded glass and a shared, cemented window sill. In the west gable three similar coupled windows are placed. These windows have a double roll moulding, some of the bricks of which are blackened.

Between the sacristy and the north gable of the western transept arm is the somewhat set-back volume with secondary sacristy and entrance under flat roof. A rectangular wooden entrance door with fittings, accessible via a staircase with five hardstone steps between cemented retaining walls, on which a handrail has subsequently been added. Above the door a round steel window with leaded glass, in the frame provided with a water spout. In the secondary sacristy two pointed arch-shaped steel windows with leaded glass and shared cemented window sill.

The EAST and WEST FACADES of the church are virtually identical. Step-wise decreasing TRANSEPT ARMS in height, in the gable fields provided with a plastered three-sided gable field. The gable fields of the tall transept arm sections inset on the nave have narrow rectangular window openings. Five steel pointed arch windows with leaded glass increasing in height in the short western and eastern transept gable respectively.

The three blind confessional and niche structures built out on either side of the short, tall nave under gabled roofs have plastered gable fields and pilasters. Above these built-outs five steel pointed arch windows with leaded glass of varying height and a cemented sill band are placed in both walls of the nave. In the south gable of the western transept arm there is a side entrance, in which a rectangular wooden door with fittings under a plastered pediment-shaped lintel. Five brick steps with hardstone capping between plastered side walls. Behind the small southeast tower the series of niches is terminated by a tapering buttress. The small TOWER on the southeast side has very narrow, predominantly recessed staircase windows with coloured leaded glass in diamond motifs. Round arch-shaped sound holes.

The TOWER dating from 1924 on the southwest side has in each exposed gable side, just above the basement in Kunrader stone, two round steel windows with leaded glass in a decorative brick frame with water spout. Above this, between two strips with stuccoed frames, in each exposed gable side two coupled steel pointed arch windows with leaded glass and shared cemented window sill. Subsequently series of three narrow and horizontally divided steel windows, recessed within a step-wise laid-out vertical frame. Above this frame the tower on each gable side has a clock face. Below the spire and above the clock faces the tower is somewhat constricted and at that point provided all around with five pointed arch-shaped sound holes per gable side.

On the SOUTH FACADE of the church is a series of three built-out structures under gabled roofs, articulated between each other by pilasters. Plastered gable fields. These comprise two entrance portals with rectangular double wooden doors with fittings placed in round arch niches. Between both entrance portals the baptismal chapel with three pointed arch windows of varying height, provided with leaded glass.

Centrally in the gable a considerable round steel window with star-shaped articulation, in a frame with water spout. On either side of this window two diamond-shaped gable stones with allegorical representations. Plastered gable field with ceramic cross motif.

A two-part wrought iron RAILING between piers of Kunrader stone provides access on the north side behind the sacristy to the cemetery.

The H.Hart church is a cruciform church with a considerable dome vault in the crossing; pointed arch vaults in the transept arms, above the priest choir and the choir loft; a cross-ribbed vault above the nave. The single-aisle nave has on both sides two confessionals and a niche structure.

Wainscotting in glazed brick, consisting of a red plinth with white wainscotting in Flemish bond, finished by a yellow brick stretch with blue heads. Above the wainscotting the walls are whitewashed. Yellow glazed brick vault ribs with plaster fields. The floor in the priest choir is executed in multicoloured terrazzo.

In this INTERIOR are among others of note the original church furnishings designed by architect Joseph Wielders; the authentic wooden doors; the pearwood high-relief front of the altar, 1930, coming from a small communion rail; a wooden Barbara statue with some polychromy, made by H. Geelen of Roermond, second half 19th century; a wooden H. Hart statue, without polychromy, circa 1900; a wooden H. Rochus statue with dog, without polychromy, circa 1900; a wooden Calvary group, early 20th century; a mission cross with oak beam and zinc corpus, circa 1921; the leaded glass windows in the nave, 1925, representing the saints Joseph, Anna, Agnes, Aloysius, Gerardus, Barbara, Margaret, Mary Alacoque and John the Evangelist; the painting in the dome and transept vaults by Jac. Verheyen, second half 20th century, representing the Expulsion from Paradise, Bethlehem, Garden of Olives, Resurrection, Last Supper, Heaven, Hell, Moses with the serpent; the paintings in the apse by Jac. Verheyen, 1925, representing: Lamb with cross banner, on either side respectively Mary, John the Baptist, Peter, Paul, John the Evangelist, and Michael.

Valuation

The H.Hart church at Nieuwenhagerheide is of cultural-historical value and represents public interest as an exponent of regional spiritual life in the first quarter of the twentieth century.

The architectural-historical values are determined by the Expressionism-influenced architectural style. The church concerns the second realised and currently oldest remaining church design by the Sittard architect Jos. Wielders and is, also because of the application of expressionistic elements, of significance in the development of his oeuvre. The church is characterised by striking material application and distinctive ornamentation.

The church is through its location connected to the development of the mining region in the first quarter of the twentieth century and of significance for the appearance of the municipality of Landgraaf.

The H.Hart church possesses, both as regards exterior and interior, a high degree of architectural integrity. The building is also of significance for the visual integrity of the built environment. Moreover, the church possesses, because of the applied architectural style, also because of its relative age, in regional terms a reasonable architectural-historical rarity value.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
All Kerk en kerkonderdeel in Limburg All Province Limburg records All Netherlands Heritage registers Historical markers (US)National Register of Historic Places (US)
See your own family's places on a living map