Rijksmonumentenregister · Netherlands
H. Gummarus
Wagenberg, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerkelijke dienstwoning
- Function
- Pastorie(F)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1856
- Address
- Dorpsstraat 58, 4845 CG Wagenberg (Drimmelen 30)
- Place
- Wagenberg
- Municipality
- Drimmelen
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.66550, 4.74706
- Part of complex
- 521490
- Monument number
- 521491
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamInternet ArchiveDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1851 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
De in het noordoosten gesitueerde PASTORIE ligt met de langsgevel in de rooilijn van de Dorpsstraat. Door bouwpastoor Oomen (zie gevelsteen rechts van de voordeur) werd op 23 juni 1856 de eerste steen gelegd voor de pastorie, gerealiseerd naar een ontwerp van architect P. Soffers uit Breda in een stijl die elementen vertoont van het Eclecticisme. Ten tijde van de bouw van de kerk werd de pastorie via een aanbouw (in gebruik als garage) met de kerk verbonden. In latere jaren volgden enkele uitbreidingen aan de achterzijde. De pastorie is aan het einde van de jaren zeventig van de twintigste eeuw gerestaureerd.
Omschrijving.
Het gedeeltelijk onderkelderde bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en telt twee bouwlagen en een kapverdieping onder een met gotische pannen gedekt zadeldak. Eenvoudige bakstenen schoorstenen op de nokeinden en geprofileerde overstekende goot aan de dakvoet. De voorgevel is opgetrokken uit met geknipte voeg in kruisverband gemetselde handvorm baksteen. Zij- en achtergevels zijn opgetrokken in IJsselsteen, de rechter gevel tevens gecementeerd. Symmetrische voorgevel van vijf traveeën. Onderlangs de gevel loopt een gecementeerde plint, de bovenzijde wordt afgesloten met een entablement. Vensters onder strekken en met hardstenen lekdorpels. Achtruits schuifvensters op de begane grond en zesruiters op de verdieping, alle voorzien van bovenlichten met gekleurd glas-in-lood. Entree in de centrale travee met aedicula-achtige omlijsting, bestaande uit zijpilasters en een kroonlijst op consoles. Dubbele deur in Art Déco-stijl met bovenlicht voorzien van facetgeslepen glas. De zijgevels hebben op de kapverdieping halve-maanvensters met gietijzeren suikerbroodroeden. Verder een kruisvenster en zesruiters als voornoemd. De gevelopeningen in de symmetrische, drie traveeën brede achtergevel zijn deels gewijzigd in verband met eenlaags uitbreidingen onder plat uit het begin van de twintigste eeuw. Het betreft een serre-uitbouw met ranke schoorsteen en een keukenuitbouw annex uitbouw van de achteringang met bovengelegen balkon afgezet met een bakstenen balustrade. Gevelopeningen onder lateien. Achteruitgang met dubbele paneeldeur voorzien van facetgeslepen glas en siertraliewerk en met bovenlicht voorzien van gekleurd glas-in-lood. Ook de bovenlichten in de serre zijn voorzien van glas-in-lood. Het verbindingsstuk tussen pastorie en kerk telt één bouwlaag onder plat en heeft deels nog licht getoogde gevelopeningen op hardstenen (lek-)dorpels, waarin meerruits vensters met vouwblinden aan de binnenzijde en bovenlichten voorzien van gekleurd glas-in-lood en een opgeklampte deur met gedeeld bovenlicht voorzien van diefijzers. De indeling van het rond de jaren dertig van de twintigste eeuw gemoderniseerde interieur is herkenbaar bewaard gebleven. Centraal gelegen lange middengang naar het achtererf met ter linker zijde een kamer-en-suite en aangebouwde serre, en ter rechter zijde een voorkamer, de trap naar de vergelijkbaar ingedeelde verdieping, en een keuken met kelder.
Van het interieur zijn onder meer vermeldenswaard: de kelder met grote toog, rode plavuizen en voorraadvakken; de gang met dubbel tochtportaal voorzien van glas-in-loodvensters, marmeren vloertegels en gestuct lijstwerk op de plafonds; diverse vertrekken met deuren voorzien van geprofileerd lijstwerk en verscheidene marmeren schouwen, deels met sjabloonbeschildering. In de kamer-en-suite en serre openslaande deuren en schuifdeuren met glas-in-loodvensters waarin gebrandschilderde voorstellingen van de H. Gummarus, de H. Antonius en de symbolen van de vier evangelisten, ontworpen in het atelier van de gebroeders Wuisman te Breda.
Waardering.
De pastorie is van algemeen belang. Het object heeft cultuurhistorische waarden als bijzondere uitdrukking van de ontwikkeling en emancipatie van het rooms-katholicisme in de tweede helft van de negentiende eeuw wat betreft bestemming en verschijningsvorm. Verder vanwege het belang voor de typologische ontwikkeling van pastorieën. Het object heeft architectuurhistorische waarden daar het als vroeg werk van belang is voor het oeuvre van architect Soffers. Verder vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonische ontwerp en de bewaard gebleven elementen van het interieur. Het object heeft ensemblewaarden als markant onderdeel van een historisch gegroeid religieus ensemble aan de Dorpsstraat en vanwege de ruimtelijke relatie met de dorpse architectuur in de omgeving door de uiterlijke verschijningsvorm en de ligging op de historische rooilijn. Het object is van belang vanwege de herkenbaar bewaard gebleven hoofdvorm en diverse gaaf bewaard gebleven elementen uit het interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The PARSONAGE, situated in the northeast, lies with its side elevation on the building line of the Dorpsstraat. By building pastor Oomen (see stone plaque to the right of the front door) the first stone was laid on 23 June 1856 for the parsonage, realised according to a design by architect P. Soffers from Breda in a style which displays elements of Eclecticism. At the time of the construction of the church, the parsonage was connected to the church via an extension (in use as a garage). In later years several extensions followed at the rear. The parsonage was restored at the end of the seventies of the twentieth century.
Description.
The partially cellared brick building covers a rectangular floor plan and comprises two storeys and a roof space storey under a gabled roof covered with gothic tiles. Simple brick chimneys on the roof ridge ends and moulded projecting gutter at the roof edge. The front elevation is constructed of hand-moulded brick laid in cross bond with cut joints. The side and rear elevations are constructed in Ijssel brick, the right elevation also cemented. Symmetrical front elevation of five bays. Along the lower part of the elevation runs a cemented plinth, the upper side is finished with an entablature. Windows under lintels and with hard stone drip mouldings. Eight-paned sash windows on the ground floor and six-paned windows on the upper floor, all provided with fanlights with coloured leaded glass. Entrance in the central bay with aedicula-like surround, consisting of side pilasters and a cornice on consoles. Double door in Art Deco style with fanlight provided with facet-cut glass. The side elevations have half-moon windows with cast-iron lozenges in the roof storey. Furthermore a cross window and six-paned windows as aforesaid. The window openings in the symmetrical, three-bay-wide rear elevation are partly altered in connection with single-storey extensions under flat roof from the beginning of the twentieth century. These comprise a conservatory extension with a slender chimney and a kitchen extension plus extension of the rear entrance with balcony above set off with a brick balustrade. Window openings under lintels. Rear entrance with double panel door provided with facet-cut glass and decorative ironwork and with fanlight provided with coloured leaded glass. The fanlights in the conservatory are also provided with leaded glass. The connecting section between parsonage and church comprises one storey under flat roof and still partially has slightly arched window openings on hard stone (drip) mouldings, containing multi-paned windows with folding shutters on the inside and fanlights provided with coloured leaded glass and a bolted door with divided fanlight provided with anti-theft bars. The layout of the interior, modernised around the nineteen-thirties of the twentieth century, has been recognisably preserved. A centrally located long hallway to the rear courtyard with on the left side a room-en-suite and built-on conservatory, and on the right side a front room, the staircase to the similarly laid-out upper floor, and a kitchen with cellar.
From the interior the following are noteworthy: the cellar with large counter, red floor tiles and storage compartments; the hallway with double draught vestibule provided with leaded glass windows, marble floor tiles and stuccoed moulding work on the ceilings; various rooms with doors provided with moulded architrave and several marble fireplaces, some with stencil painting. In the room-en-suite and conservatory opening doors and sliding doors with leaded glass windows containing stained glass depictions of St. Gummarus, St. Antonius and the symbols of the four evangelists, designed in the workshop of the brothers Wuisman in Breda.
Valuation.
The parsonage is of general importance. The object has cultural-historical values as a particular expression of the development and emancipation of Roman Catholicism in the second half of the nineteenth century with regard to function and appearance. Furthermore because of its importance for the typological development of parsonages. The object has architectural-historical values as it is an important early work for the oeuvre of architect Soffers. Furthermore because of the aesthetic qualities of the architectural design and the preserved elements of the interior. The object has ensemble values as a striking component of a historically developed religious ensemble on the Dorpsstraat and because of the spatial relationship with the village architecture in the surroundings through its external appearance and its position on the historic building line. The object is of importance because of the recognisably preserved main form and various well-preserved elements from the interior.
Nearby in the register
- H. GummarusBegraafplaats en -onderdelenunder 1 mi
- H. GummarusKerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Molen, Kerkdijk 19Industrie- en poldermolen1 mi
- Molen, Molenstraat 40Industrie- en poldermolen1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.