Rijksmonumentenregister · Netherlands
Historische aanleg, Oud Over bij 8
Loenen aan de Vecht, Utrecht, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Tuin, park en plantsoen
- Function
- Historische aanleg
- Category
- onroerend gebouwd
- Address
- Oud Over bij 8, 3632 VD Loenen aan de Vecht (Stichtse Vecht 26)
- Place
- Loenen aan de Vecht
- Municipality
- Stichtse Vecht
- Province
- Utrecht
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.20730, 5.02349
- Part of complex
- 521401
- Monument number
- 521403
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
5 historical maps cover this location, the earliest the 1637 map "The Bishoprick of Ultraiectum. Ultraiectum Dominium" (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving onderdeel 2 (bij Oud Over 8): HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Bijdorp.
In 1786 was Bijdorp een grote buitenplaats met een functioneel karakter, bestaande uit onder meer een "Warmoesierdery", "Moesland", "Landerijen, waaronder en meest alle extra goed Veenland" en "... een strook Land waar ten einde een Steyger tot omslag van Goederen aan de Vecht, gelegen schuins tegenover gemelde Hofsteede." Op de hofstede werden paarden, koeien en jachthonden gehouden. Voorts waren er nutstuinen met kassen aanwezig en had men grond in gebruik als hooiland. In 1806 was de oppervlakte van de buitenplaats gehalveerd, de boerderij en bijbehorende gronden werden in de transportakte van dat jaar niet meer genoemd. Wel werden genoemd een "heerenhuis, stalling en tuinmanswoning", "kassen en kribben", "een voorstuk van tuin over den dijk" (de overtuin), "de dijk ter breedte van de plaats" (de weg Oud Over, ter breedte van de buitenplaats) en weilanden. Over pleziertuinen wordt in 18de en vroeg 19de eeuwse berichten niet gesproken, dergelijke tuinen zijn ook op kaarten uit die tijd niet afgebeeld. Gedurende de eerste decennia van de 19de eeuw moeten delen van de tuinaanleg zijn ingericht in landschappelijke stijl. De overtuin zou volgens een weergave van Lutgers (1836) een beplanting van sparren hebben gekend waartussen slingerende wandelpaden waren aangelegd. Rond het huis zijn tegenwoordig nog restanten van een landschappelijk parkje aanwezig met slingerpaden en oud geboomte, grotendeels daterend uit de 19de eeuw. Een groep platanen ten noorden van het huis dateert vermoedelijk uit het begin van de 20ste eeuw. Het ontwerp van de overtuin dateert uit de jaren '30 van de 20ste eeuw, evenals de karakteristieke aankleding van overtuin en tuin met een groot aantal tuinbeelden en -vazen. Centraal in de overtuin een grasperk; links en rechts stroken met een heesterbeplanting van onder meer rododendrons en hortensia's; rond het grasperk en achter de stroken met heesterbeplanting grindpaden; aan de Vechtzijde een strook gras, waarachter een grintpad naar de steiger. De overtuin wordt aan drie zijden (straatzijde uitgezonderd) omsloten door hoge, deels oude bomen. In de linker strook heesterbeplanting is een viertal zuilen opgesteld met bustes erop. Centraal op het grasperk een fraaie, 18de eeuwse marmeren vaas met ornamenteel snijwerk op een bakstenen basement. Verspreid in de tuin nog diverse andere vazen, beelden en bustes.
De buitenplaats bestaat thans uit het herenhuis, een diepe tuin, een schuur en kas uit de 20ste eeuw en een overtuin, tesamen ruim 1 ha. De muur aan de straatzijde en een tweetal geknotte lindebomen ten noordwesten van het hoofdgebouw herinneren aan de plaats waar het koetshuis heeft gestaan. In de eerste decennia van de 20ste eeuw werd aan de zuidzijde van het huis een verhoogd terras aangelegd. De noordelijke perceelsgrens wordt gemarkeerd door een muur over de volle lengte van de buitenplaats, mogelijk daterend uit 1808. Op het noordelijk aangrenzende perceel staat een boerderijcomplex, misschien de oorspronkelijk bij Bijdorp behorende boerderij met woning en stallen. De inrichting van de tuinen rond het huis werd in de jaren '80 van de 20ste uitgevoerd naar plannen van Trudi Woerdeman. In het ontwerp voor de partijen ter weerszijden van het huis werden oude bomen en structuren van de nog aanwezige landschappelijke aanleg opgenomen. Het vellen van een groot aantal bomen, waaronder enkele monumentale, maakte deel uit van het herinrichtingsplan. Het voorplein werd als onderdeel van de herinrichting voorzien van een formele aanleg van buxushaagjes geïnspireerd op de franse parterre de broderie. Vanwege de recente datum van aanleg van de tuinen achter het huis valt dit deel van de buitenplaats buiten de bescherming. Het gaat om een geheel nieuwe formele aanleg direct achter het huis, bestaande uit een patroon van buxushaagjes rond een centrale ronde vijver en een parkeerplaats met grint ten zuiden hiervan (jaren '80 van de 20ste eeuw).
De grond ten oosten van Bijdorp behoorde sinds het begin van de 20ste eeuw aan een tuinkwekerij. Sinds de jaren '90 van de 20ste eeuw maakt de grond weer deel uit van de buitenplaats. Het terrein werd na de aankoop door de eigenaren van Bijdorp opnieuw ingericht naar een ontwerp van Groen Partners. In het verlengde van de formele tuin achter het huis werd een hoogstamboomgaard van oude fruitrassen aangeplant, in de geest van de boomgaard die tot in de 19de eeuw in het zuidelijk deel van de buitenplaats aanwezig was. Ten noorden hiervan werden een moestuin en 'wilde' tuin met vijverpartij aangelegd. Twee vroeg 20ste eeuwse kassen van de kwekerij werden in gebruik genomen, één als kas, de ander als schuur. Dit in de jaren '90 verworven terrein valt vanwege de nieuwe inrichting in zijn geheel buiten de bescherming.
Waardering
De HISTORISCHE TUIN- EN PARKAANLEG behorende tot de buitenplaats Bijdorp is van algemeen belang:
- vanwege het voorplein met inrijhek, brug en brugpalen;
- vanwege het restant van een landschappelijke aanleg uit de eerste helft van de 19de eeuw ter weerszijden van het huis, met onder meer een slingerpad en oud geboomte;
- vanwege de aanwezigheid van een cisterne;
- vanwege de vele 18de en 19de eeuwse tuinbeelden, geplaatst in de jaren '30 van de 20ste eeuw;
- vanwege de 19de eeuwse tuinmuur, die fungeert als erfscheiding aan de noordkant;
- vanwege de overtuin met formele aanleg uit de jaren '30 van de 20ste eeuw, waarin zuilen met bustes en andere tuinornamenten een prominente rol spelen, als zodanig één van de weinige gaaf bewaarde overtuinen aan de Vecht;
- vanwege de functioneel-ruimtelijke samenhang met de andere onderdelen van de buitenplaats.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description component 2 (at Oud Over 8): HISTORICAL GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Bijdorp.
In 1786 Bijdorp was a large country estate with a functional character, consisting of among others a "Warmoeserderij", "Market garden land", "Lands, including and mostly all excellent good Peat land" and "... a strip of Land where at the end a Wharf for transhipment of Goods on the Vecht, situated diagonally opposite the aforementioned Homestead." On the homestead horses, cattle and hunting dogs were kept. Furthermore there were utility gardens with greenhouses present and one had land in use as meadowland. In 1806 the area of the country estate had been halved, the farmhouse and associated lands were no longer mentioned in the deed of conveyance of that year. However, mention was made of a "manor house, stalling and gardener's cottage", "greenhouses and cribs", "a front section of garden over the dike" (the front garden), "the dike to the width of the property" (the road Oud Over, to the width of the country estate) and pastures. Pleasure gardens are not mentioned in 18th and early 19th century reports, such gardens are also not depicted on maps from that period. During the first decades of the 19th century parts of the garden layout must have been laid out in landscape style. According to a representation by Lutgers (1836) the front garden would have had a planting of firs with winding walking paths laid out between them. Around the house there are nowadays still remains of a landscape parklet present with winding paths and old trees, largely dating from the 19th century. A group of plane trees north of the house presumably dates from the beginning of the 20th century. The design of the front garden dates from the 1930s, as does the characteristic arrangement of front garden and garden with a large number of garden sculptures and vases. Central to the front garden a lawn; left and right strips with shrub planting of among others rhododendrons and hydrangeas; around the lawn and behind the strips with shrub planting gravel paths; on the Vecht side a strip of grass, behind which a gravel path to the wharf. The front garden is enclosed on three sides (excepting the street side) by tall, partly old trees. In the left shrub planting strip four columns are positioned with busts on top. Central on the lawn a fine, 18th century marble vase with ornamental carving on a brick basement. Scattered throughout the garden still various other vases, sculptures and busts.
The country estate nowadays consists of the manor house, a deep garden, a shed and greenhouse from the 20th century and a front garden, together just over 1 ha. The wall on the street side and a couple of pollarded lime trees to the northwest of the main building recall the place where the coach house stood. In the first decades of the 20th century a raised terrace was laid out on the south side of the house. The northern plot boundary is marked by a wall over the full length of the country estate, possibly dating from 1808. On the plot adjoining to the north stands a farm complex, perhaps the farmhouse with dwelling and stalls originally belonging to Bijdorp. The arrangement of the gardens around the house was carried out in the 1980s according to plans by Trudi Woerdeman. In the design for the areas on either side of the house old trees and structures of the still present landscape layout were incorporated. The felling of a large number of trees, including several monumental ones, formed part of the redesign plan. The forecourt was provided as part of the redesign with a formal layout of box hedges inspired by the French parterre de broderie. Due to the recent date of laying out of the gardens behind the house this part of the country estate falls outside the protection. It concerns an entirely new formal layout directly behind the house, consisting of a pattern of box hedges around a central round pond and a car park with gravel to the south of this (1980s).
The land to the east of Bijdorp has belonged since the beginning of the 20th century to a plant nursery. Since the 1990s the land again forms part of the country estate. The terrain was after purchase by the owners of Bijdorp re-arranged according to a design by Groen Partners. In the continuation of the formal garden behind the house a standard orchard of old fruit varieties was planted, in the spirit of the orchard that was present until the 19th century in the southern part of the country estate. To the north of this a vegetable garden and 'wild' garden with pond feature were laid out. Two early 20th century greenhouses of the nursery were taken into use, one as a greenhouse, the other as a shed. This terrain acquired in the 1990s falls entirely outside the protection due to the new arrangement.
Valuation
The HISTORICAL GARDEN AND PARK LAYOUT belonging to the country estate Bijdorp is of general importance:
- because of the forecourt with entrance gate, bridge and bridge bollards;
- because of the remains of a landscape layout from the first half of the 19th century on either side of the house, including among others a winding path and old trees;
- because of the presence of a cistern;
- because of the many 18th and 19th century garden sculptures, placed in the 1930s;
- because of the 19th century garden wall, which functions as a property boundary on the north side;
- because of the front garden with formal layout from the 1930s, in which columns with busts and other garden ornaments play a prominent role, as such one of the few well-preserved front gardens on the Vecht;
- because of the functional-spatial coherence with the other components of the country estate.
Nearby in the register
- Tuin, park en plantsoen, Oud Over bij 8Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Oud Over 8Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Oud Over bij 8Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Woonhuis, Oud Over 7Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.