Rijksmonumentenregister · Netherlands
Sluiswachterswoning (C), Dokter Harm Brouwerstraat C 65
Nieuwe Pekela, Groningen, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Waterkering en -doorlaat
- Function
- Sluiswachterswoning (C)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1875
- Address
- Dokter Harm Brouwerstraat C 65, 9663 RJ Nieuwe Pekela (Pekela 20)
- Place
- Nieuwe Pekela
- Municipality
- Pekela
- Province
- Groningen
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.07255, 6.96044
- Monument number
- 520990
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Voormalige SLUISWACHTERSWONING bij schutsluis in het Pekelder Hoofddiep. De woning verving een oudere woning uit 1877 toen deze na brand verwoest was. In 1898 werd de nieuwe sluiswachterswoning gebouwd in opdracht van de Stad Groningen in een Ambachtelijk-traditionele bouwtrant. Aannemer bij de bouw was Geert Hensema. In 1937 is op de verdieping een slaapkamer gemaakt waarbij in de voor- en achtergevel een nieuw venster is geplaatst. In 1942 is het interieur gewijzigd en nog weer later zijn de schuurdeuren in de achtergevel vervangen door een groot venster en een nieuwe deur. Ondanks deze wijzigingen is het karakteristieke van het pand bewaard gebleven.
De woning is gelegen aan de stille kant van het diep bij de sluis, die in de jaren tachtig van deze eeuw voor het grootste deel vernieuwd is en derhalve buiten de bescherming valt. Sinds de sluis elektrisch wordt bediend is de woning particulier eigendom. De woning is duidelijk herkenbaar als sluiswachterswoning vanwege de zo kenmerkende hoekportiek.
Omschrijving
SLUISWACHTERSWONING opgetrokken in een bruine bezande baksteen met aan de voorzijde een iets uitspringend trasraam van bruine klinkers. Het zadeldak dat gedekt is met (vernieuwde) dakpannen, heeft een ijzeren mastgoot hangend in beugels, en strakke windveren met aan de voorzijde een decoratieve lijst. Op de hoek van de voorgevel (noordwest) een getoogde portiek met ijzeren steunbalk en segmentboog van gele en bruine baksteen, en een decoratieve, gegroefde gietijzeren hoekpilaar. In de portiek de hoofdentree bestaande uit een paneeldeur met kijkgat en getoogd bovenlicht met blank glas-in-lood; links van de deur een T-venster; rechts van de deur, in de zijmuur, een H-venster. Beide vensters hebben een getoogd bovenlicht met blank glas-in-lood en een segmentboog van gele en bruine baksteen.
In de voorgevel twee getoogde H-vensters met segmentboog van gele en bruine baksteen; in de topgevel een dubbel openslaand zesruitsvenster met houten bloembak (1937). De zijgevel (noordoost) heeft gemetselde lisenen en twee getoogde zesruitsvensters en een later dichtgemetselde deur. De achtergevel (zuidoost) met gemetselde lisenen heeft een deur, een groot venster (beide niet origineel) en een w.c.venster, en in de topgevel een dubbel zesruitsvenster (1937). De zuidwestgevel is onzichtbaar.
In het INTERIEUR is alleen van belang: in het kantoor het houten luikje met kijkgat en houten vensterbank.
Waardering
Voormalige sluiswachterswoning van algemeen belang vanwege cultuur- en architectuurhistorische waarde
- als voorbeeld van een sluiswachterswoning uit 1898
- vanwege de voor sluiswachterwoningen zo typerende hoekportiek
- vanwege de sobere ambachtelijke vormgeving met gekleurde baksteenaccenten
- vanwege de functionele en ruimtelijk-visuele relatie met de schutsluis
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former LOCK-KEEPER'S DWELLING at the sluice gate in the Pekelder Hoofddiep. The dwelling replaced an older dwelling from 1877 when it was destroyed after a fire. In 1898 the new lock-keeper's dwelling was built at the behest of the City of Groningen in a Craft-traditional building style. The contractor for the building was Geert Hensema. In 1937 a bedroom was created on the first floor whereby a new window was placed in the front and rear facades. In 1942 the interior was altered and later the shed doors in the rear facade were replaced by a large window and a new door. Despite these alterations the characteristic nature of the building has been preserved.
The dwelling is situated on the quiet side of the waterway near the sluice, which in the eighties of this century was largely renewed and therefore falls outside the protection. Since the sluice has been operated electrically the dwelling is private property. The dwelling is clearly recognizable as a lock-keeper's dwelling because of the so characteristic corner porch.
Description
LOCK-KEEPER'S DWELLING built in brown sanded brick with on the front a slightly projecting clinker window sill of brown bricks. The gabled roof which is covered with (renewed) roof tiles, has an iron gutter hanging in brackets, and tight wind bracing with on the front a decorative moulding. On the corner of the front facade (northwest) a segmental-arched porch with iron tie rod and segmental arch of yellow and brown brick, and a decorative, fluted cast-iron corner pillar. In the porch the main entrance consisting of a panelled door with peephole and segmental-arched fanlight with plain leaded glass; to the left of the door a T-window; to the right of the door, in the side wall, an H-window. Both windows have a segmental-arched fanlight with plain leaded glass and a segmental arch of yellow and brown brick.
In the front facade two segmental-arched H-windows with segmental arch of yellow and brown brick; in the gable a double opening six-pane window with wooden window box (1937). The side facade (northeast) has moulded pilasters and two segmental-arched six-pane windows and a later bricked-up door. The rear facade (southeast) with moulded pilasters has a door, a large window (both not original) and a w.c. window, and in the gable a double six-pane window (1937). The southwest facade is invisible.
In the INTERIOR only the following is of importance: in the office the wooden shutter with peephole and wooden window sill.
Valuation
Former lock-keeper's dwelling of general importance because of cultural-historical and architectural-historical value
- as an example of a lock-keeper's dwelling from 1898
- because of the corner porch so typical for lock-keeper's dwellings
- because of the sober craft design with coloured brick accents
- because of the functional and spatial-visual relationship with the sluice gate
Nearby in the register
- Gemeentehuis, Ds. Sicco Tjadenstraat C 52Bestuursgebouw en onderdlunder 1 mi
- Woonhuis, Ds. Sicco Tjadenstraat C 91Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Ds. Sicco Tjadenstraat C 96Woonhuisunder 1 mi
- Kazerne, Jan Oldenburgerstraat E 20 AMilitair verblijfsgebouwunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.