Rijksmonumentenregister · Netherlands
Schoolgebouw, Wüstelaan 79
Santpoort-Zuid, Noord-Holland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Onderwijs en wetenschap
- Function
- Schoolgebouw
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1890
- Address
- Wüstelaan 79, 2082 AB Santpoort-Zuid (Velsen 27) (and others)
- Place
- Santpoort-Zuid
- Municipality
- Velsen
- Province
- Noord-Holland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.42557, 4.64005
- Monument number
- 520713
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1867 map "No. VI. Deutschland, Niederlande, Belgien, Schweiz. (Germany, Netherlands, Belgium, Switzerland)." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Aan de noordwestzijde van de Wüstelaan gelegen voormalige openbare BEWAARSCHOOL met bijbehorende ONDERWIJZERSWONING daterend uit 1890. De onderwijzerswoning is links van het schoolgebouw gesitueerd en daarmee door een tussenlid verbonden. Het geheel werd gebouwd op het landgoed Spaarnberg naar ontwerp van de Haarlemse architect L. Ritter. Opdrachtgever was de toenmalige eigenaresse van het landgoed, baronesse O. Wüste - von Gotsch. Het betreft hier een schoolvoorbeeld van laat 19de-eeuws eclecticisme met zowel kenmerken van neorenaissance als chaletstijl. In 1918 is de bewaarschool uitgebreid met een bibliotheek haaks op de achtergevel. Vervolgens werd het gebouw in 1932 verbouwd tot badhuis waarbij tegen de achtergevel van de bibliotheekvleugel een aanbouw is gerealiseerd.
N.B. De genoemde aanbouw uit 1932 valt buiten de bescherming.
Omschrijving
Het gebouw bestaat uit drie volumes: een evenwijdig aan de weg gesitueerde school met een rechthoekige plattegrond en een hoogte van één bouwlaag onder een afgeplat schilddak, links hiervan een op onregelmatig grondplan gebouwde onderwijzerswoning van twee bouwlagen onder een samengesteld dak, en tussen de school en de woning een laag tussenlid met plat dak. Zowel het dak van de school als van de onderwijzerswoning heeft een dekking van gesmoorde pannen en een uitgezwenkte dakvoet dat uitsteekt op geprofileerde schoren. De buitengevels zijn boven een gepleisterde plint opgetrokken in rode machinale waalsteen in halfsteens verband met snijvoeg en bovenaan voorzien van een lijst waarboven siermetselwerk tussen de genoemde schoren. Verder worden de gevels onder meer verlevendigd door cordonlijsten onder de vensters en geprofileerde lateien boven de vensters die op hun beurt ontlast worden door segmentbogen. De onderwijzerswoning heeft bovendien ter hoogte van de verdiepingsvloer een hoofdgestel en op de hoeken uitkragende sierblokken van zandsteen. De vensters van de onderwijzerswoning zijn in tegenstelling tot die van de school voorzien van persiennes.
De voorgevel (ZO) van de school wordt door vier pilasters, die verfraaid zijn met uitkragende zandsteenblokken en roze voegwerk, geleed in drie brede traveeën. In elke travee bevindt zich een liggend venster bestaande uit vier door zandstenen pilasters gescheiden ramen met bovenlicht. De bovendorpels zijn evenals de tussendorpels uitgevoerd als een zandstenen lijst en worden ontlast door vier segmentboogjes die overspannen worden door één brede segmentboog. Ter hoogte van de tussendorpels is de gevel voorzien van een gepleisterde band. In het midden van de voorgevel bevindt zich een getoogd keldervenster waarvoor een gemetselde koekoek. De middelste travee wordt benadrukt doordat het dakvlak erboven naar de nok toe opgewipt is om te kunnen dienen als basis voor een ventilatie-opbouw. De laatste is uitgevoerd als een vierkante dakruiter met een leigedekte vierzijdige spits bekroond door een windwijzer in de vorm van een schip. In het smalle blinde muurvlak rechts van de rechter travee is een zandstenen gedenksteen ingemetseld met het volgende opschrift: "Gedenksteen/ Gelegd door/ OLGA WüSTE/ Geb: von GOTSCH/ 5 Augustus 1890." Boven de rechterzijgevel (NO) van de school zet het schilddak zich lager door. In deze gevel bevindt zich rechts een ingang waarboven de dakvoet is opgewipt. Tegen de blinde linkerzijgevel (ZW) sluit het tussenlid aan bestaande uit een voormalige verbindingsgang (met granitovloer) en aan de voorzijde hiervan een portico met meerkleurige tegelvloer. Het platte dak boven de portico rust op houten stijlen. De achtergevel (NW) van de school heeft links een portaaluitbouw waarin een deur en een raampje. De aangebouwde vleugel haaks op de achtergevel is één bouwlaag hoog onder een afgeplat schilddak dat aansluit tegen het hoofddak en eveneens gedekt is met gesmoorde kruispannen. Ook het muurwerk is identiek aan dat van de school. De noordoostgevel van de aanbouw telt zeven liggende zesruits ijzeren vensters met kathedraalglas waarboven één brede vensterpartij met ijzeren roedenramen. De onderwijzerswoning heeft een twee bouwlagen hoge L-vormige kern (onder een eveneeens L-vormig schilddak) waartegen middenvoor een uitbouw van anderhalve bouwlaag met aan de voorzijde een driezijdige erker. Zowel in de voorkant als de schuine zijden van de laatste bevindt zich een schuifvenster, de buitenste met een rijke zandstenen sluitsteen in de segmentboog erboven. Het balkon boven de erker is voorzien van een houten lattenhek met uitgesneden siermotieven en toegankelijk via een dubbele glasdeur. Hierboven heeft het schilddak van de uitbouw een haaks insnijdend zadeldak met een ruim overstek ondersteund door een houten spitsboog die rust op twee op het balkonhek geplaatste zuiltjes. Boven de parterre is de uitbouw opgetrokken in houten vakwerk opgevuld met metselwerk. In de linkerzijgevel (ZW) van de uitbouw bevindt zich een schuifvenster; de rechterzijgevel (NO) van de uitbouw heeft een uitgemetseld rookkanaal verfraaid met floraal siersmeedwerk. Rechts hiervan is de voorzijde van de L-vormige kern voorzien van een smal schuifvenster, en de rechterzijgevel van een T-venster linksboven en een dubbele paneeldeur met floraal siersmeedwerk die opent op de portico. In de linkerzijgevel van de L-vormige kern bevinden zich op beide bouwlagen twee gekoppelde schuifvensters en op het dakschild erboven een dakkapel met leigedekt zadeldak en windveren in spitsboogvorm. Het terugliggende linker gedeelte van de linkerzijgevel is op een parterreraampje na gesloten. De achtergevel (NW) heeft op de verdieping een T-venster en beneden een door een twaalfruits schuifvenster geflankeerde paneeldeur waarin twee ramen naast elkaar en waarboven een bovenlicht. Links van de achtergevel bevindt zich een uitbouw van één bouwlaag met plat dak waarin een opgeklampte deur van kraalschroten.
Het INTERIEUR van de onderwijzerswoning is nog grotendeels oorspronkelijk en onder meer voorzien van rijk omlijste paneeldeuren, veel vaste kasten, een stucplafond met florale midden- en hoekornamenten in de kamer middenvoor, links- en rechtsboven de erker in deze kamer een Ionisch kapiteel waaronder een schelpmotief, in de kamer linksachter een stucplafond met foraal middenornament en een zwartmarmeren hoekschouw, in de centrale hal een meerkleurige (geel/rood/zwart) tegelvloer en een trap met onderaan een kwart en een houten trappaal waartegen de op gietijzeren spijlen (met middenornament) rustende handlijst eindigt, onder deze trap een trap met onderaan een kwart naar de kelder die voorzien is van gesmoorde plavuizen en een stolpraam met diefijzers, in de keuken rechtsachter een witte tegellambrisering, een sobere hoekschouw met bordenplank en twee vaste kasten met tegelvloer, en op de eerste verdieping een ruime overloop en twee slaapkamers waarvan de kamer linksachter een afgeschuinde hoek heeft (waarachter een rookkanaal) gedecoreerd met twee Ionische pilasters die een rondboog dragen. Vanaf de overloop geeft een paneeldeur toegang tot een met kraaldelen omtimmerde trap met onderaan een kwart leidend naar de zolder. De laatste heeft brede vloerdelen en een met brede delen beschoten gordingenkap. Van de drie afgeschoten zolderkamertjes dateert de via een spiegelbeklampte deur toegankelijke linker uit de bouwtijd (de twee andere zijn gezien hun meerpaneelsdeur vermoedelijk in het interbellum aangebracht). Het interieur van de school is verbouwd.
Waardering
Het gebouw met bijbehorend interieur is van algemeen belang wegens architectuur- en cultuurhistorische waarde als grotendeels gaaf bewaard gebleven voorbeeld van uit charitatieve overwegingen gestichte openbare bewaarschool met onderwijzerswoning uit het laatste kwart van de 19de eeuw, opgetrokken in eclectische bouwtrant.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Former public INFANT SCHOOL with adjoining SCHOOLMASTER'S RESIDENCE located on the northwest side of the Wüstelaan, dating from 1890. The schoolmaster's residence is situated to the left of the school building and connected to it by a linking structure. The whole was built on the Spaarnberg estate to a design by Haarlem architect L. Ritter. The client was the then owner of the estate, Baroness O. Wüste - von Gotsch. This is a textbook example of late 19th-century eclecticism with characteristics of both neo-Renaissance and chalet style. In 1918 the infant school was extended with a library perpendicular to the rear facade. Subsequently the building was converted in 1932 into a bathhouse whereby an extension was constructed against the rear facade of the library wing.
N.B. The extension mentioned from 1932 falls outside the protection.
Description
The building consists of three volumes: a school situated parallel to the road with a rectangular footprint and a height of one storey under a hipped roof, to the left of this a schoolmaster's residence built on an irregular footprint of two storeys under a composite roof, and between the school and the residence a low linking structure with flat roof. Both the roof of the school and of the schoolmaster's residence has a covering of pantiles and a swept-out roof edge that projects on profiled corbels. The external facades are above a plastered plinth constructed in red mechanical Dutch brick in half-bond with raked joint and at the top provided with a list above which decorative brickwork between the said corbels. Furthermore the facades are enlivened by among other things drip mouldings beneath the windows and profiled lintels above the windows which in turn are relieved by segmental arches. The schoolmaster's residence moreover has at the height of the floor level a main timber and on the corners projecting ornamental blocks of sandstone. The windows of the schoolmaster's residence are in contrast to those of the school provided with shutters.
The front facade (SE) of the school is articulated by four pilasters, which are embellished with projecting sandstone blocks and pink jointing, into three broad bays. In each bay is located a horizontal window consisting of four panes separated by sandstone pilasters with fanlight. The upper sills are like the intermediate sills executed as a sandstone list and are relieved by four segmental arch segments which are spanned by one broad segmental arch. At the height of the intermediate sills the facade is provided with a plastered band. In the centre of the front facade is located an arched basement window in front of which is a mortared blocking. The middle bay is emphasised by the roof plane above it being raised towards the ridge to serve as a base for a ventilation structure. The latter is executed as a square roof lantern with a slate-covered four-sided pyramidal spire crowned by a weathervane in the shape of a ship. In the narrow blind wall surface to the right of the right bay is a sandstone memorial stone set into the masonry with the following inscription: "Memorial stone/ Laid by/ OLGA WüSTE/ Born: von GOTSCH/ 5 August 1890." Above the right side facade (NE) of the school the hipped roof becomes lower. In this facade is on the right an entrance above which the roof edge is raised. Against the blind left side facade (SW) adjoins the linking structure consisting of a former connecting passage (with granite floor) and in front of it a portico with multi-coloured tile floor. The flat roof above the portico rests on wooden posts. The rear facade (NW) of the school has on the left a portal projection in which a door and a small window. The attached wing perpendicular to the rear facade is one storey high under a hipped roof which abuts the main roof and is likewise covered with pantiles. The masonry too is identical to that of the school. The northeast facade of the extension counts seven horizontal six-pane iron windows with cathedral glass above which one broad window section with iron glazing bars. The schoolmaster's residence has a two-storey tall L-shaped core (under an equally L-shaped hipped roof) against which in the middle front is an extension of one-and-a-half storeys with on the front a three-sided bay window. In both the front and the slanted sides of the latter is located a sash window, the outer one with a rich sandstone keystone in the segmental arch above it. The balcony above the bay window is provided with a wooden lattice fence with carved ornamental motifs and is accessible via a double glass door. Above this the hipped roof of the extension has a perpendicular indented gabled roof with ample overhang supported by a wooden pointed arch which rests on two small columns placed on the balcony fence. Above the ground floor the extension is constructed in timber framing filled with masonry. In the left side facade (SW) of the extension is located a sash window; the right side facade (NE) of the extension has a mortared flue decorated with floral ornamental ironwork. To the right of this the front of the L-shaped core is provided with a narrow sash window, and the right side facade with a T-window top left and a double panel door with floral ornamental ironwork which opens onto the portico. In the left side facade of the L-shaped core are on both storeys two coupled sash windows and on the roof plane above it a roof dormer with slate-covered gabled roof and wind-vanes in pointed arch form. The recessed left part of the left side facade is closed except for a ground-floor small window. The rear facade (NW) has on the upper storey a T-window and below a panel door flanked by a twelve-pane sash window with two panes side by side above which a fanlight. To the left of the rear facade is an extension of one storey with flat roof containing a clamped door of head-and-shoulders boards.
The INTERIOR of the schoolmaster's residence is still largely original and is provided among other things with richly moulded panel doors, many fitted cupboards, a stucco ceiling with floral central and corner ornaments in the room front-centre, to the left and right above the bay window in this room an Ionic capital beneath which a shell motif, in the room rear-left a stucco ceiling with floral central ornament and a black marble corner fireplace, in the central hall a multi-coloured (yellow/red/black) tile floor and a staircase with at the bottom a quarter turn and a wooden newel post against which the handrail resting on cast-iron balusters (with central ornament) ends, beneath this staircase a staircase with at the bottom a quarter turn leading to the cellar which is provided with pantiles and a box window with burglar bars, in the kitchen rear-right a white tile wainscotting, a plain corner fireplace with plate shelf and two fitted cupboards with tile floor, and on the first storey a spacious landing and two bedrooms of which the room rear-left has a sloped corner (behind which a flue) decorated with two Ionic pilasters which carry a round arch. From the landing a panel door gives access to a staircase clad with beading with at the bottom a quarter turn leading to the attic. The latter has broad floor boards and a roof truss structure with broad timbers. Of the three partitioned attic rooms the one accessible via a mirror-clad door dates from the period of construction (the other two are presumed to have been inserted in the interwar period based on their multi-pane door). The interior of the school has been altered.
Valuation
The building with attached interior is of general importance for its architectural and cultural-historical value as a largely intact surviving example of a public infant school with schoolmaster's residence established from charitable motives from the last quarter of the 19th century, constructed in an eclectic building style.
Nearby in the register
- Woonhuis, Wüstelaan 81Woonhuisunder 1 mi
- Chalet van BosbeekBijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Tuin, park en plantsoen, Wüstelaan bij 73Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuinmuur, Wüstelaan bij 73Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.