Rijksmonumentenregister · Netherlands
Zuivelfabriek, Lindendijk 5
Sint-Oedenrode, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Zuivelfabriek
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1916
- Address
- Lindendijk 5, 5491 GA Sint-Oedenrode (Meierijstad 30) (and others)
- Place
- Sint-Oedenrode
- Municipality
- Meierijstad
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.56745, 5.46480
- Monument number
- 520483
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1897 map "Kaart ten behoeve der manoeuvres van de 3e divisie infanterie in 1897 : (in 2 bladen) op de schaal van 1:50.000" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
De voormalige ZUIVELFABRIEK St. Oda is in 1916 gebouwd naar ontwerp van architect L.J.P. Kooken in Traditioneel-Ambachtelijke stijl. Zij is gelegen langs de doorgaande weg naar Schijndel, die toen al verhard was en zodoende goed bereikbaar voor de melkaanvoer. Een ruim voor- en zijerf bood ruimte aan de vele melkwagens en aangevoerde melkbussen. De achterzijde van de fabriek is aan de Dommel gelegen voor de afvoer van produktiewater. Na de ingebruikneming is de fabriek diverse malen uitgebreid en verbouwd. De fabriek werkte op coöperatieve grondslag en is genoemd naar de patroonheilige van Sint-Oedenrode, wat verwijst naar de katholieke achtergrond van de leden. Zij werd aanvankelijk op stoom gedreven en vormde de opvolger van een vijftal handkrachtboterfabriekjes in de omgeving. Er werd voornamelijk boter geproduceerd, maar vermoedelijk ook consumptiemelk. De mechanisering van de zuivelverwerking speelde een belangrijke rol in de modernisering van het platteland en was met name op de zandgrondenvan Noord-Brabant zeer wijd verbreid. Van de ruim tweehonderd zuivelfabriekjes die de provincie heeft gekend, is door onderlinge fusies nog slechts een handvol bewaard gebleven.
In 1948 ging de zuivelfabriek Sint Oda op in de Zuivelvereniging De Kempen en werd later overgenomen door de zuivelcoöperatie Campina. In 1979 werd de produktie gestaakt. Momenteel is het pand in tweeën gedeeld. De oorspronkelijke produktieafdeling aan de zuidkant biedt onderdak aan een restaurant, het oorspronkelijke ketelhuis met kantoor en garage, aan de noordzijde, is in gebruik als kantoor.
Omschrijving.
De zuivelfabriek is samengesteld uit diverse bouwdelen, die alle zijn opgetrokken uit machinale baksteen en tezamen een overwegend rechthoekige plattegrond vormen. De oorspronkelijke produktiegebouwen zijn onderkelderd en hun gevels zijn in later tijd wit geschilderd. De oost- en zuidzijde zijn één bouwlaag hoog onder zadel- en schilddak, de laatste met brede overstek en beide belegd met Tuile du Nordpannen. Een vierkant bouwgedeelte aan de westzijde is twee bouwlagen hoog en is gelegen onder tentdak, belegd met Tuile-du-Nordpannen, met vierkante ontluchtingskap in de nok. De gevel van het oostelijk gedeelte is voorzien van tandlijsten en heeft in de zuidoostelijke hoek een natuurstenen beeld van de heilige Oda.
De vensters van dit gedeelte zijn voorzien van houten kruiskozijnen met halve luiken. Een laadbordes voor de melkontvangst bevindt zich tegen zuidgevel, onder het schilddak met breed overstek. Ook tegen de westgevel is een laadbordes aangebracht.
De noordzijde, die uit verschillende onderdelen bestaat, is wit geschilderd. Het voormalig kantoorgedeelte onder plat dak bevindt zich aan de noordoostelijke zijde van het pand en is vermoedelijk kort na de bouw aangebouwd. De oorspronkelijke kantelen zijn in later tijd verwijderd. De gevelindeling is in de jaren zeventig aangepast, met instandhouding van de oorspronkelijk aanwezige driedeling.
Het ketelhuis is anderhalve bouwlaag hoog en ligt onder zadeldak, belegd met Tuile du Nordpannen. De gevelindeling is nog oorspronkelijk. Het naastgelegen gedeelte is één bouwlaag hoog, onder schilddak, belegd met Tuile du Nordpannen. In de gevel van dit gedeelte is recentelijk de rondboog opengewerkt, die oorspronkelijk alleen geopend werd wanneer een ketel moest worden vervangen. Ten slotte ligt tussen dit gedeelte en de huidige nieuwbouw een éénlaags gedeelte onder plat dak, dat oorspronkelijk werd gebruikt als garage.
De circa dertig meter hoge, ronde schoorsteen zonder voet staat naast het voormalige ketelhuis en is opgetrokken uit baksteen. Hij heeft een geprofileerde kop en is voorzien van ijzeren banden. De hoofdindeling van het interieur is behouden, al zijn veel aanpassingen gepleegd. De ruime keldervertrekken kennen een betonnen zoldering, gedragen door betonnen kolommen. Een deel van de oorspronkelijke tegels is nog aanwezig, alsmede de ijzeren schuifdeuren, die uitkomen onder het laadbordes aan de zuidgevel.
Waardering.
De zuivelfabriek met schoorsteen is van algemeen belang. Zij heeft cultuurhistorische waarde als herkenbaar voorbeeld van een coöperatieve zuivelfabriek, met kenmerkende opbouw, vormgeving, omvang en ligging. Zij vormt daarmee de herinnering aan een belangrijke fase in de maatschappelijke en economische ontwikkeling van ons land. Zij heeft architectuurhistorische waarde als onderdeel van het oeuvre van de architect L.J.P. Kooken vanwege de toepassing van traditionele elementen. Zij is betrekkelijk gaaf behouden en zeldzaam als voorbeeld van een eertijds zeer gangbaar type zuivelfabriek.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
The former DAIRY FACTORY St. Oda was built in 1916 to the design of architect L.J.P. Kooken in Traditional-Craft style. It is located along the through road to Schijndel, which was already surfaced at that time and thus easily accessible for milk delivery. A spacious front and side yard provided room for the many milk lorries and delivered milk churns. The rear of the factory is situated on the Dommel for the discharge of production water. Following its commissioning, the factory was extended and remodelled several times. The factory operated on a cooperative basis and is named after the patron saint of Sint-Oedenrode, referring to the Catholic background of its members. It was initially steam-driven and was the successor to five small hand-operated butter factories in the area. Butter was produced mainly, but presumably also dairy milk. The mechanisation of dairy processing played an important role in the modernisation of the countryside and was particularly widespread on the sandy soils of North Brabant. Of the more than two hundred small dairy factories that the province has known, only a handful have been preserved through mutual mergers.
In 1948 the Sint Oda dairy factory was incorporated into the Dairy Association De Kempen and was later taken over by the dairy cooperative Campina. In 1979 production ceased. Currently the building is divided into two parts. The original production department on the south side houses a restaurant, while the original boiler house with office and garage on the north side is used as an office.
Description.
The dairy factory is composed of various building sections, all constructed of machine-made brick and together forming a predominantly rectangular floor plan. The original production buildings are cellaried and their facades have been painted white at a later date. The east and south sides are one storey high beneath gabled and hipped roofs, the latter with broad eaves and both covered with Tuile du Nord tiles. A square building section on the west side is two storeys high and is situated beneath a tent roof, covered with Tuile du Nord tiles, with a square ventilation cap at the ridge. The facade of the eastern section is provided with dentil moulding and has in the south-eastern corner a natural stone image of Saint Oda.
The windows of this section are provided with wooden cross windows with half shutters. A loading platform for milk reception is situated against the south facade, beneath the hipped roof with broad eaves. A loading platform has also been added against the west facade.
The north side, which consists of different sections, is painted white. The former office section beneath a flat roof is located on the north-eastern side of the building and was presumably added shortly after construction. The original crenellations were removed at a later date. The facade layout was adapted in the seventies, while maintaining the original three-part division.
The boiler house is one and a half storeys high and lies beneath a gabled roof, covered with Tuile du Nord tiles. The facade layout is still original. The adjacent section is one storey high, beneath a hipped roof, covered with Tuile du Nord tiles. In the facade of this section, the round arch has recently been opened up, which originally was only opened when a boiler had to be replaced. Finally, between this section and the current new building lies a single-storey section beneath a flat roof, which was originally used as a garage.
The approximately thirty-metre-high round chimney without a base stands next to the former boiler house and is constructed of brick. It has a moulded cap and is provided with iron bands. The principal interior layout has been retained, although many alterations have been carried out. The spacious cellar rooms have a concrete ceiling, supported by concrete columns. Part of the original tiles is still present, as well as the iron sliding doors, which lead out beneath the loading platform on the south facade.
Valuation.
The dairy factory with chimney is of general importance. It has cultural-historical value as a recognisable example of a cooperative dairy factory, with characteristic structure, design, scale and location. It thus forms the memory of an important phase in the social and economic development of our country. It has architectural-historical value as part of the oeuvre of architect L.J.P. Kooken by virtue of the application of traditional elements. It has been preserved in relatively good condition and is rare as an example of a formerly very common type of dairy factory.
Nearby in the register
- Woonhuis, Borchmolendijk 29Woonhuisunder 1 mi
- Postkantoor, Borchmolendijk 5Overheidsgebouwunder 1 mi
- Woonhuis, Borchmolendijk 8Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Borchmolendijk 6Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.