Rijksmonumentenregister · Netherlands
Gemaal Pouwel Bakhuis
Wapenveld, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Gemaal
- Function
- Gemaal(M3)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1919
- Address
- Werverdijk 6, 8191 NL Wapenveld (Heerde 25)
- Place
- Wapenveld
- Municipality
- Heerde
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.43776, 6.09019
- Part of complex
- 520207
- Monument number
- 520216
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 13 Zwolle, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
POMPHUIS van het gemaal "Pouwel Bakhuis", ontworpen door het Technisch Bureau van de Unie van Waterschapsbonden, gebouwd in 1919 en gesitueerd aan de zuidzijde van de Werverdijk.
Het gemaal bezit een rechthoekig grondplan, is opgetrokken in baksteen (kruisverband) en wordt gedekt door een met rode opnieuw verbeterde Hollandse pan belegd zadeldak. Het pand ligt met de nokrichting evenwijdig aan de dijk. Het gebouw is eind jaren '40 aan de landzijde (westzijde) met drie vensterassen vergroot ter plaatse van het voormalige ketelhuis met aangrenzende schoorsteenpijp. Deze uitbreiding is voor de bescherming van ondergeschikt belang. Aan de voorzijde van het gebouw (noordzijde), die is gekeerd naar de dijk, bevindt zich een door een betonnen talud begrensd spaarbekken. Het gemaal is met de voetmuur, waarvan twee van de drie gevels bestaan uit een betonnen plint met schijnvoegen, aan drie zijden omgeven door water en alleen aan de westzijde verbonden met de oever. In de achtergevel steken twee kleine en een grote buis op verschillende hoogte vanuit het water in de gevel die alle door spaarvelden zijn ingedeeld. De spaarvelden aan de eindgevels worden door een klimmend fries beëindigd. Alleen in het dakvlak aan de voorgevel komt een gemetselde schoorsteen voor met een dekplaat. Gesneden klossen ondersteunen de bakgoot. De doorgestoken dakgordingen dragen de overstek van de topgevels aan de korte zijden die zijn voorzien van eindpannen.
De door acht spaarvelden ingedeelde voorgevel bevat links in het oorspronkelijke deel van het gemaal vijf vensters bestaande uit twee-ruits stolpramen met 3x3-ruits bovenlichten (kathedraalglas), geklemd tussen een schuin uitgemetselde rollaag en 11/2 steens strek. Dit type komt hier als standaard voor. De velden worden uitkragend afgesloten en bevatten alleen in de middelste drie velden de metalen belettering 'GEMAAL' / 'POUWEL' / 'BAKHUIS'. De drie rechter vensterassen in het aangebouwde gedeelte van het gemaal, bevatten links een dubbele beglaasde paneeldeur onder een segmentboogvormig afgesloten 6x3-ruits bovenlicht en rechts twee 2x2-ruits draairamen met bovenlicht.
De linker zijgevel bevat drie door lisenen ingedeelde spaarvelden waarin begane gronds twee vensters van het voor dit bouwgedeelte bepaalde standaardtype. Rechts komt een identieke deur voor als in de voorgevel. Alleen in het middelste spaarveld bevinden zich in de geveltop drie vensters met 2x(2+4) ruits ramen waarvan alleen het middelste een 2x4-ruits bovenlicht bezit. De achtergevel is op de drie linkse traveeën na gelijk aan de voorgevel. Deze bevatten twee draairamen zoals die in de voorgevel voorkomen, met in het midden ter hoogte van de bovenlichten een hieraan identiek 3x3-ruits raampje. Het spaarveld wordt onder het raampje door een, in de gevel ingrijpende buis vanuit het water, in beslag genomen. De rechter zijgevel is vergelijkbaar met de linker zijgevel maar heeft enkel drie draairamen begane gronds. In het interieur zijn drie pompen aanwezig, waarvan twee tachtig jaar oude gietijzeren slakhuispompen (Nering Bögel uit Deventer) met verschillende capaciteit (350 m³ en 135 m³ p/min.) en een pannevispomp (450 m³ per min, electromotor) uit de jaren veertig. De tegelvloer is uit de eindjaren 1940. Diverse stalen I-balken schragen het vlakke dak met houten zoldering.
Waardering
Pomphuis van het gemaal "Pouwel Bakhuis", van algemeen belang vanwege de architectuurhistorische waarde als voorbeeld van een pomphuis, gebouwd in traditionalistische bouwtrant. Het belang is vooral gelegen in het opmerkelijk gave interieur van machinekamer met de twee oorspronkelijke centrifugaalpompen. Van stedenbouwkundig belang vanwege de markante ligging in een landschap dat historisch gezien altijd is verbonden geweest met waterregulering in dit gebied, en in relatie tot de overige gebouwen op het terrein. Van cultuurhistorische waarde vanwege de ligging op een eeuwenoud lozingspunt van de Grote Wetering in de uiterwaarden. Het gemaal is het oudste gemaal van het polderdistrict en ten behoeve van de regulering van de waterhuishouding in dit uitgestrekte gebied van groot belang.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
PUMPHOUSE of the pumping station "Pouwel Bakhuis", designed by the Technical Bureau of the Union of Water Boards, built in 1919 and situated on the south side of the Werverdijk.
The pumping station has a rectangular ground plan, is constructed in brick (stretcher bond) and is covered by a gabled roof laid with red Dutch tiles recently restored. The building is aligned with its roof ridge parallel to the dike. The building was enlarged in the late 1940s on the landside (west side) with three window bays in the location of the former boiler house with adjacent chimney stack. This extension is of subordinate importance for the purposes of protection. At the front of the building (north side), which faces the dike, there is a holding basin bounded by a concrete slope. The pumping station, with its foundation wall of which two of the three facades consist of a concrete plinth with false joints, is surrounded by water on three sides and connected to the shore only on the west side. In the rear facade two small and one large pipe project from the water at different heights into the facade, all of which are divided by spandrels. The spandrels on the end facades are terminated by a rising frieze. Only in the roof plane at the front facade is there a brick chimney with a cover plate. Cut corbels support the brick gutter. The projecting roof beams support the overhang of the top gables on the short sides which are provided with end tiles.
The front facade, divided by eight spandrels, contains on the left in the original part of the pumping station five windows consisting of two-light casement windows with 3x3-light fanlights (cathedral glass), clamped between a sloping rendered roller course and 1½ brick stretcher. This type occurs here as standard. The fields are closed off in a cantilever manner and contain metal lettering 'GEMAAL' / 'POUWEL' / 'BAKHUIS' only in the middle three fields. The three right window bays in the attached section of the pumping station contain on the left a double-glazed panel door under a segmental 6x3-light fanlight and on the right two 2x2-light casement windows with fanlight.
The left side facade contains three spandrels divided by pilasters in which on the ground floor two windows of the standard type determined for this building section. On the right is an identical door to that on the front facade. Only in the middle spandrel are there in the gable top three windows with 2x(2+4)-light windows of which only the middle one has a 2x4-light fanlight. The rear facade is identical to the front facade except for the three leftmost bays. These contain two casement windows as they occur on the front facade, with in the middle at the height of the fanlights an identical 3x3-light small window. The spandrel is occupied below the small window by a pipe projecting from the water into the facade. The right side facade is comparable to the left side facade but has only three casement windows on the ground floor. In the interior there are three pumps, of which two eighty-year-old cast-iron centrifugal pumps (Nering Bögel from Deventer) with different capacity (350 m³ and 135 m³ per min.) and one screw pump (450 m³ per min, electric motor) from the 1940s. The tile floor is from the late 1940s. Various steel I-beams support the flat roof with wooden ceiling.
Valuation
Pumphouse of the pumping station "Pouwel Bakhuis", of general importance for its architectural historical value as an example of a pumphouse, built in traditionalist style. The significance lies especially in the remarkably well-preserved interior of the engine room with the two original centrifugal pumps. Of urban planning importance for its striking location in a landscape which historically has always been connected with water management in this area, and in relation to the other buildings on the site. Of cultural historical value for its location at a centuries-old discharge point of the Grote Wetering in the floodplains. The pumping station is the oldest pumping station of the polder district and is of great importance for the regulation of the water management system in this extensive area.
Nearby in the register
- Waterkering en -doorlaat, Werverdijk bij 4Waterkering en -doorlaatunder 1 mi
- KeersluisWaterkering en -doorlaatunder 1 mi
- Opslaggebouw, Hoek Kloosterweg en WerverwegOpslagunder 1 mi
- Molen, Kanaaldijk bij 82Industrie- en poldermolenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.