Rijksmonumentenregister · Netherlands
De Worp
Veessen, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Boerderij
- Function
- Boerderij(M1)
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1850 - 1875
- Address
- IJsseldijk 93, 8194 LC Veessen (Heerde 25)
- Place
- Veessen
- Municipality
- Heerde
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38155, 6.11248
- Monument number
- 520214
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
TU Delft LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1843 map "10. Wijhe (1843)" (TU Delft Library).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
BOERDERIJ 'De Worp', gebouwd derde kwart 19de eeuw.
De T-boerderij met bijschuur is westelijk van de IJsseldijk in het buitengebied van Veessen gelegen. De vrijliggende boerderij is met de markante voorgevel gekeerd naar de IJsseldijk en door een diepe voortuin waarin een beuk, hiervan gescheiden. Tuinaanleg en de twee schuren achter op het erf vallen niet onder de rijksbescherming.
Omschrijving
De boerderij met aangebouwde bijschuur is gebouwd op een samengestelde plattegrond van twee naast elkaar gelegen, maar ten opzichte van elkaar verschoven, rechthoeken. Een tussenlid verbindt de voorgevel van de bijschuur met de achtergevel van het voorhuis van het hoofdgebouw.
De gevels zijn opgetrokken in baksteen (kruisverband). Het voorhuis wordt gedekt door een afgeplat schilddak belegd met Oegstgeesterpannen met zinken afdekking op de kepers. Op het afgeplatte dak bevinden zich twee schoorstenen; de bakgoot boven de gepleisterde omlopende kroonlijst, rust op gesneden klossen. In het linker dakschild komen twee dakraampjes voor; in het rechter is een dakkapel met mastiek belegd, aanwezig. Op het afgewolfde dak van het achterhuis is riet aangebracht. Het afgewolfde schilddak van de bijschuur is voorzien van gesmoorde opnieuw verbeterde en oud Hollandse pan met ronde hoekkepers. Op beide daken is aan de achterzijde een uilebord aangebracht.
Ter bevordering van de duidelijkheid van de beschrijving worden beide bouwdelen, achtereenvolgens voorhuis en bijschuur, los van elkaar beschreven.
De VOORGEVEL bevat vijf vensterassen en wordt gedomineerd door een gepleisterde Vlaamse gevel in de middenas waarin zich begane gronds een portiek bevindt en op de verdieping een inpandig balkon. De hoeken van deze gevel die in het dakvlak ingrijpt, zijn voorzien van casementen en ondersteunen boven een fronton met daarin een medaillon. De zijkanten zijn gecementeerd. De dubbele voordeur met glaspaneel is voorzien van een rijk uitgevoerd deurrooster, onder een enkelruits bovenlicht. Het portiek wordt afgesloten door een 1½ steens boog. Dubbele tweeruits balkondeuren sluiten aan op het balkon met oorspronkelijk gietijzeren balkonhekje.
Ter weerszijden van de middenas komen twee vensterassen met schuiframen 2x(1+2) en getoogde bovenlichten voor. Elk venster bevat opgeklampte luiken, een gecementeerde ledorpel en 1½ steens boog. Geheel rechts bevinden zich twee kleine kelder ventilatieroosters in de gecementeerde plint.
De LINKER ZIJGEVEL wordt door de aanwezigheid van het tussenlid in tweeëen gedeeld. De zijgevel van het voorhuis bevat twee vensters met luiken van het type in de voorgevel en in het midden is een moderne deur onder een getoogd bovenlicht, onder een door gesneden consoles ondersteunde luifel, geplaatst. Boven het linker venster komt in de hoek met het tussenlid een klein stolpraam in de daklijst voor. De zijgevel van het achterhuis bevat drie betonnen stalramen, een door een raam van de hoek gescheiden getoogde staldeur onder een rollaag en geheel rechts in de hoek met het tussenlid een getoogd gietijzeren stalraam op een gecementeerde dorpel.
In de middenas van de ACHTERGEVEL een moderne schuifdeur die wordt geflankeerd door een getoogd vierruits raam geklemd tussen een steens boog en een gecementeerde lekdorpel. Op de hoeken van de gevel zijn staldeuren met kraalprofieldelen geplaatst onder een rollaag. Links van de rechter staldeur een later aangebracht betonnen stalraam. De gevel wordt door een tegen de dakrand grenzend luik met dubbele deuren beëindigd.
De RECHTER ZIJGEVEL bevat links in het voorhuis boven twee kelderramen twee beluikte vensters van het standaardtype. In de gevel van het achterhuis komt rechts een ossekopraampje voor en vervolgens vijf getoogde gietijzeren (3x2-ruits) stalramen, alle geplaatst onder een rollaag en rustend op een gecementeerde lekdorpel.
De VOORGEVEL van de bijschuur zet zich met de kroonlijst ononderbroken over de gevel van het tussenlid naar het achterhuis van het hoofdgebouw voort. Geheel links onder de schuine zijde van het schilddak is een gietijzeren meerruits raampje van het type kerkraam geplaatst. Twee 3x(1+2) schuiframen met planken luiken (messing en groef) flankeren een opgeklampte deur op hardstenen dorpel. Het bovenlicht op een geprofileerd kalf, bevat snijwerk in de vorm van een ellips. De vensters en de deur worden door een 1½ steens strek ontlast. Rechts in de hoek bevindt zich een kraalschroten deur op hardsteen dorpel met zijlicht, afgesloten door een rollaag.
De LINKER ZIJGEVEL grenst aan de mestvaalt, die van het pad wordt gescheiden door een laag steens muurtje. De gevel bevat drie mestdeurtjes onder een rollaag. Drie van de vier hier voorkomende getoogde stal(steek)raampjes (3x3) bevinden zich boven de deurtjes. Rechts voor de moderne deuren naar de melkkamer bevindt zich een z.g. gietijzeren 'ossekopraampje'. De raampjes zijn gevat tussen een rollaag en een gecementeerde lekdorpel. In het met opnieuw verbeterde hollandse pan gedekte dak zijn diverse ventilatiepannen opgenomen. Een mastgoot verzorgt de afvoer van hemelwater.
De ACHTERGEVEL wordt door getoogde dubbele deeldeuren met daarboven een zolderluik symmetrisch ingedeeld. De rechtervleugel is van een onderdeur voorzien. Ter weerszijden van de onder een 1½ steense boog geplaatste deuren komt een gietijzeren (2x3) stalraampje voor onder een getoogde rollaag en lekdorpel. Op de hoeken zijn onder een steens strek, staldeurtjes met kraalprofieldelen gesteld. Muurankers geven de verdiepingsvloer en de plaats van de hilde in de stal aan. Op de windveer van het hier met riet afgewolfde dak liggen schubvorsten; op de top van het uilebord staat een makelaar. De RECHTER ZIJGEVEL ligt tegenover de linker zijgevel van het aangrenzende achterhuis van het hoofdgebouw. In de gevel komen drie in de muur ingezaagde ossekopraampjes op een gecementeerde dorpel voor. Het dakvlak is hier belegd met Tuile du nordpannen met platte en ronde wel. De achtergevel van het tussenlid bevat een rondvenster met een gietijzeren raampje, omgord door een rollaag en een klein raampje.
In het INTERIEUR dat nauwelijks wijzigingen in de ruimtelijke indeling heeft ondergaan, zijn enkele waardevolle onderdelen gespaard gebleven. De centrale gang, voorzien van betegelde vloer, bordestrap met fraai gesneden trappaal en stucplafond (perklijst), leidt naar het achterhuis waarin tegenwoordig gedeeltelijk een moderne badkamer is geplaatst. Links van de gang bevindt zich de voorkamer en (voormalige) keuken; rechts twee kamers waarvan een de 'mooie' kamer met stucplafond en marmeren schouw. De paneeldeuren zijn grotendeels bewaard gebleven. Het achterhuis telt vijf ankerbalkgebinten en roostergrup. De bijschuur bezit drie ankerbalkgebinten en bevat in het voorste gedeelte (oorspronkelijk) de keuken met schouwbalk en granito aanrecht.
Waardering
BOERDERIJ, gebouwd derde kwart van de 19de eeuw.
- Van architectuurhistorisch waarde vanwege het goede voorbeeld van een in hoofdvorm in in- en exterieur gaaf bewaarde hallehuis-boerderij met aangrenzende schuur. Het voorhuis is van een bijzonder type en bezit stedelijke allure vanwege zijn omvang en het door de Vlaamse gevel bepaalde, voorname voorkomen.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de vrije ligging in het landschap achter de dijk langs de IJssel. De boerderij speelt daarin een beeldbepalende rol.
- Van cultuurhistorische waarde als bijzondere uitdrukking van de typologische ontwikkeling van de boerderij in de tweede helft van de 19de eeuw.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
FARM 'De Worp', built third quarter 19th century.
The T-shaped farm with adjoining barn is situated west of the IJsseldijk in the rural area of Veessen. The detached farm faces the IJsseldijk with its striking front facade, separated from it by a deep front garden in which stands an aisle. The garden layout and the two barns behind on the property do not fall under national monument protection.
Description
The farm with adjoining barn is built on a composite ground plan of two adjoining rectangles, offset relative to each other. A connecting element joins the front facade of the barn to the rear facade of the front house of the main building.
The facades are constructed in brick (English bond). The front house is covered by a hipped roof with a flattened top laid with Oegstgeester tiles with zinc capping on the rafters. On the flattened roof there are two chimneys; the gutter above the plastered encircling cornice rests on cut brackets. In the left roof slope there are two roof windows; in the right a roof dormer with mastic sealing is present. On the half-hipped roof of the rear house thatch has been applied. The half-hipped roof of the barn is provided with hipped renewal improved and old Dutch tiles with round corner rafters. On both roofs an owl board has been applied on the rear side.
To aid clarity in the description, both building elements are described separately, starting with the front house and then the barn.
The FRONT FACADE contains five window axes and is dominated by a plastered Flemish gable in the central axis, in which there is a porch on the ground floor and an internal balcony on the upper storey. The corners of this gable which projects into the roof plane are provided with casements and above them support a pediment with a medallion within. The sides are cemented. The double front door with glass panel is fitted with an elaborately executed door grille, beneath a single-light fanlight. The porch is closed off by a 1½ brick arch. Double two-light balcony doors open onto the balcony with original cast-iron balcony railing.
On either side of the central axis there are two window axes with sash windows 2x(1+2) and arched fanlights. Each window has attached shutters, a cemented window sill and a 1½ brick arch. Far right there are two small cellar ventilation grilles in the cemented plinth.
The LEFT SIDE FACADE is divided in two by the presence of the connecting element. The side facade of the front house contains two windows with shutters of the type in the front facade and in the centre is a modern door beneath an arched fanlight, beneath a canopy supported by cut consoles. Above the left window there is in the corner with the connecting element a small roof window in the roof edge. The side facade of the rear house contains three concrete stable windows, an arched stable door separated by a corner window beneath a roller arch and far right in the corner with the connecting element an arched cast-iron stable window on a cemented sill.
In the central axis of the REAR FACADE a modern sliding door is flanked by an arched four-light window clamped between a brick arch and a cemented drainage sill. On the corners of the facade are stable doors with beading profile elements placed beneath a roller arch. Left of the right stable door a later applied concrete stable window. The facade is terminated by a shutter with double doors bordering against the roof edge.
The RIGHT SIDE FACADE contains on the left in the front house above two cellar windows two shuttered windows of the standard type. In the facade of the rear house on the right there is an ox-eye window and then five arched cast-iron (3x2-light) stable windows, all placed beneath a roller arch and resting on a cemented drainage sill.
The FRONT FACADE of the barn continues unbroken with its cornice over the facade of the connecting element to the rear house of the main building. Far left beneath the sloping side of the hipped roof is a cast-iron multi-light window of the church window type. Two 3x(1+2) sash windows with plank shutters (brass and groove) flank an attached door on a hardstone sill. The fanlight on a moulded calf contains carved work in the form of an ellipse. The windows and door are relieved by a 1½ brick arch. Right in the corner there is a beaded planked door on hardstone sill with sidelight, closed off by a roller arch.
The LEFT SIDE FACADE borders on the dung heap, which is separated from the path by a low brick wall. The facade contains three dung door openings beneath a roller arch. Three of the four arched stable (access) windows (3x3) found here are situated above the door openings. Right before the modern doors to the milk room is a so-called cast-iron 'ox-eye window'. The windows are set between a roller arch and a cemented drainage sill. In the roof covered with renewed improved Dutch tiles various ventilation tiles are incorporated. A mast gutter provides drainage of rainwater.
The REAR FACADE is symmetrically divided by arched double hinged doors with above them a loft shutter. The right wing is provided with a lower door. On either side of the doors placed beneath a 1½ brick arch there is a cast-iron (2x3) stable window beneath an arched roller arch and drainage sill. On the corners, beneath a brick arch, stable door openings with beading profile elements are placed. Wall anchors indicate the position of the storey beam and the location of the tie in the stable. On the ridge board of the roof here covered with thatch rafters lie ridge cresting; on the top of the owl board stands a maker's mark. The RIGHT SIDE FACADE faces the left side facade of the adjoining rear house of the main building. In the facade there are three ox-eye windows sawn into the wall on a cemented sill. The roof plane here is covered with Tuile du nord tiles with flat and round well. The rear facade of the connecting element contains a round window with a cast-iron window, encircled by a roller arch and a small window.
In the INTERIOR which has undergone scarcely any changes in spatial arrangement, several valuable components have been preserved. The central hallway, provided with tiled floor, a boxing stair with finely carved newel post and stucco ceiling (cornice border), leads to the rear house in which a modern bathroom has now been partially placed. To the left of the hallway is the front room and (former) kitchen; to the right two rooms, one of which is the 'best' room with stucco ceiling and marble fireplace. The panelled doors have largely been preserved. The rear house has five tie-beam trusses and roof grid. The barn has three tie-beam trusses and contains in the front part (originally) the kitchen with fireplace beam and granite worktop.
Assessment
FARM, built third quarter of the 19th century.
- Of architectural historical value as a fine example of a main hall-type farmhouse well preserved in principal form in both interior and exterior, with adjoining barn. The front house is of a particular type and possesses urban character owing to its size and the distinguished appearance determined by the Flemish gable.
- Of urban planning value owing to its free-standing location in the landscape behind the dyke along the IJssel. The farm plays an image-determining role within it.
- Of cultural historical value as a particular expression of the typological development of the farmhouse in the second half of the 19th century.
Nearby in the register
- Woonhuis, Rijksstraatweg 1Woonhuisunder 1 mi
- Boerderij, Scherpenzeelseweg 3Boerderijunder 1 mi
- Dienstwoning(K4), IJsseldijk 28Dienstwoningunder 1 mi
- Het KloosterBoerderijunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.