Rijksmonumentenregister · Netherlands
H. Johannes
Heerde, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Kerk en kerkonderdeel
- Function
- Kerk
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1923
- Address
- Dorpsstraat 31, 8181 HM Heerde
- Place
- Heerde
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.38628, 6.04076
- Part of complex
- 520196
- Monument number
- 520198
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 13 Zwolle, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Omschrijving
Ned. Hervormde KERK, bestaande uit de laat-gotische TOREN, het SCHIP uit 1923 en het KOOR, vermoedelijk uit de eerste helft van de 15e eeuw. De rijzige toren heeft drie geledingen, een vierkant grondplan, en wordt bekroond door een achtzijdige ingesnoerde naaldspits uit 1907. De sokkel is opgetrokken in baksteen, voor het overige is tufsteen toegepast. In 1869 werd de toren voorzien van een detaillering van boognissen en friezen in neoromaanse trant. Om de spits een neogotische balustrade. Op de derde geleding is een mechanisch torenuurwerk van L.W.F. Volcke te 's-Gravenhage, uit het laatste kwart van de 19e eeuw aangebracht.
Het SCHIP is als centraalbouw ontworpen door de Amersfoortse architect J. of W. Pothoven in 1923, Het kerkschip heeft een plattegrond in de vorm van een Grieks kruis en wordt gedekt door leien in Maasdekking. De haaks op elkaar geplaatste zadeldaken bezitten gelijke nokhoogten. De gevels (Vlaams verband) zijn in gele baksteen opgetrokken. Het in hetzelfde metselverband uitgevoerde, door een rollaag afgesloten omlopende trasraam, is door drie verdiepte metsellagen in drieën verdeeld. Het kerkschip bezit symmetrisch ingedeelde gevels. De even hoge als brede, als dwarsarmen op te vatten gevels met doorgetrokken dakschilden, zijn aan elkaar identiek. Van de oostelijke en westelijke eindgevel kan dat in grote mate eveneens worden gezegd, zij het dat deze door respectievelijk het koor en de toren worden begrensd. Onder alle deklijsten van de vier eindgevels vlechtingen in rode baksteen. De hoeken van de gevels zijn tot steunberen uitgebouwd die naadloos aansluiten op het metselverband van de voorgevel. Deze ondersteunen onder meer de brede van klossen voorziene, bakgoten die alleen in de hoeken waar de haaks op elkaar geplaatste zadeldaken elkaar raken voorkomen. De toegangsportalen die de toren flankeren zijn eveneens met bakgoten uitgerust.
De door de puntgevel bepaalde NOORDZIJDE bezit boven het reeds genoemde trasraam in het midden een paraboolvormig venster met glas in lood ingevuld. De schenkels van de uit een dubbele rollaag bestaande boog worden door een zwart geteerde uitgemetselde baksteen sierlijst begeleid. Deze sierlijst heeft zijn basis boven de hardstenen lekdorpel op een ijzeren band die voor het venster loopt. Op de hoeken van de gevel, die wordt gevormd door een aansluitende steunbeer met twee betonnen afzaten, wordt dit venstertype gekoppeld, herhaald. Het middelste venster van de vijf hierboven geplaatste lancetvensters wordt aan weerszijden door twee in hoogte opklimmende vensters geflankeerd. De op een gezamenlijke lekdorpel rustende vensters, worden door een gemetselde montant en een hardstenen spruitstuk, dat in een vorktracering uitmondt, gedeeld en vormen een variant op het hiervoor genoemde raamtype. Onder de kruin van de puntgevel komt een lichtspleet voor met hardstenen lekdorpel. Onder de deklijst van de door een dekstuk bekroonde topgevel komen vlechtingen in rode baksteen voor. In de oostelijke en westelijke gevel van deze dwarsarm komt een toegang met bordes voor. Het kozijn dat de dubbele geteerde paneeldeur omvat, rust op een hardstenen dorpel en is voorzien van dito neuten. Het deurkozijn wordt door een streklaag afgesloten. De smalle gevel van het kerkschip die door een steunbeer in de binnenhoek van de haaks geplaatste noordmuur die grenst aan de toren, bevat een glas in lood venster van het type zoals dat voorkomt in de eindgevel hiervoor besproken boven het trasraam.
Het OOSTEINDE grenst aan het smallere en lagere gotische koor. Ter linker- en rechterzijde bevindt zich tussen een steunbeer van het koor en die haaks op de hoek van de gevel, een lancetvenster van het type zoals dat voorkomt in de noordzijde. Ter weerszijden van het uitgemetselde rookkanaal in het midden van de gevel komt een lichtspleet voor.
De ZUIDZIJDE is identiek aan de noordzijde.
De WESTZIJDE die voor het grootste deel in beslag wordt genomen door de toren bezit links en rechts een met een tentdak (leien in maasdekking) gedekte uitbouw die als toegangsportaal dienst doet. In de westzijde bevindt zich een gekoppeld paraboolvormig venster van het type zoals dat voorkomt in de dwarsarmen boven het trasraam. De zuid- en noordzijde bevatten dubbele paneeldeuren zoals die ook reeds zijn beschreven.
In het INTERIEUR valt met name de houten kapconstructie van de deels ziende kap op, die in tegenstelling tot de eerste indruk, niet een gewelf draagt maar in feite een vlakke houten zoldering ondersteunt. De ruimte tussen de boogschenkels en de vlakke zoldering wordt door vakwerk opgevuld. In het kerkschip zijn de oorspronkelijke vurenhouten lambrisering en het bankenplan bewaard op zijn originele plaats gebleven. Fraaie onderdelen vormen de van houtsnijwerk voorziene oude preekstoel, geplaatst tegen een achterwand en onder een klankbord uit de bouwtijd van het schip. Boven die achterwand, in de scheidingsmuur met het koor, een groot spitsboogvormig venster, voorzien van glas-in-lood. Verder zijn onder meer van belang de kroonluchters en de orgelkas, gebouwd in 1843-1845, in een neobarokke kas waarop beelden. Hierin een van oorsprong tweeklaviers orgel, in 1845 gemaakt door J. Holtgrave. Bij de restauratie in 1964 werd het orgel voorzien van een onderkas, een rugwerkkas, en ter weerszijden van de hoofdkas twee pedaaltorens. Deze door de firma Reil toegevoegde elementen vallen buiten de bescherming.
Het gotische KOOR heeft een vijfzijdige sluiting met steunberen en hoge spitsboogvensters en is gedekt met leien in rijndekking. Het interieur is met kruisribgewelven overkluisd. Er zijn contemporaine muur- en gewelfschilderingen aanwezig.
Waardering
KERK, bestaande uit een middeleeuwse toren en koor, met een schip gebouwd in 1923 door J. of W. Pothoven uit Amersfoort.
-Van architectuurhistorische waarde vanwege de esthetische kwaliteiten in in- en exterieur zoals gave verhoudingen tussen de onderdelen en rijke detailleringen van het kerkschip in de stijl van de Amsterdamse school, in harmonie met de karakteristieke detailleringen van toren en koor, waaronder contemporaine muur- en gewelfschilderingen.
-Van stedenbouwkundige waarde vanwege haar ligging aan de zuidzijde van het kerkplein. De kerk vormt door haar afmetingen en bijzondere silhouet een karakteristiek beeld in de dorpskern van Heerde.
-Van cultuurhistorische waarde vanwege zijn bestemming welke is verbonden met een religieuze ontwikkeling vanuit het oorspronkelijke gebruik als kerk reeds vóór de Hervorming en de moderne inpassing ten behoeve van de Nederlandse Hervormde Gemeente.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Description
Dutch Reformed CHURCH, consisting of the late-Gothic TOWER, the NAVE from 1923 and the CHOIR, presumably from the first half of the 15th century. The imposing tower has three storeys, a square ground plan, and is crowned by an octagonal tapered spire from 1907. The base is constructed in brick, for the rest tufstone has been used. In 1869 the tower was provided with detailing of archways and friezes in Romanesque Revival style. Around the spire a Neo-Gothic balustrade. On the third storey a mechanical tower clock by L.W.F. Volcke of 's-Gravenhage, from the last quarter of the 19th century has been installed.
The NAVE was designed as a centralized building by Amersfoort architect J. or W. Pothoven in 1923. The church nave has a ground plan in the form of a Greek cross and is covered with slates in Maas bond. The perpendicularly placed gabled roofs have equal ridge heights. The facades (Flemish bond) are constructed in yellow brick. The continuous tuff-stone frame, executed in the same bond pattern and finished with a roll moulding, is divided into three sections by three recessed brick courses. The church nave possesses symmetrically arranged facades. The facades, equally high as wide, to be understood as transverse arms, with continuous roof slopes, are identical to each other. The same can largely be said of the eastern and western end facades, albeit that these are bordered by the choir and the tower respectively. Under all cornices of the four end facades are interlacings in red brick. The corners of the facades are built out to buttresses which blend seamlessly with the bond pattern of the front facade. These support, amongst other things, the broad gutters provided with corbels that occur only at the corners where the perpendicularly placed gabled roofs meet each other. The entrance portals flanking the tower are likewise equipped with gutters.
The NORTH SIDE, determined by the pointed gable, possesses above the aforementioned tuff-stone frame in the middle a parabolic-shaped window filled with leaded glass. The legs of the arch consisting of a double roll moulding are accompanied by a black tarred brick decorative strip. This decorative strip has its base above the hardstone drip moulding on an iron band running in front of the window. At the corners of the facade, which is formed by an adjoining buttress with two concrete offsets, this window type is coupled and repeated. The middle window of the five lancet windows placed above is flanked on either side by two windows increasing in height. The windows, resting on a common drip moulding, are divided by a mortared mullion and a hardstone sprocket, which terminates in a tracery fork, and form a variant on the aforementioned window type. Under the crown of the pointed gable comes a light slot with hardstone drip moulding. Under the cornice of the pointed end gable crowned with a coping are interlacings in red brick. In the eastern and western facade of this transverse arm is an entrance with a step. The frame containing the double tarred panel door rests on a hardstone sill and is provided with matching stone feet. The door frame is finished with a stretcher course. The narrow facade of the church nave, which is divided by a buttress in the inner corner of the perpendicularly placed north wall bordering the tower, contains a leaded glass window of the type occurring in the end facade previously described above the tuff-stone frame.
The EAST END borders the narrower and lower Gothic choir. On the left and right sides between a buttress of the choir and that placed at right angles to the corner of the facade, is a lancet window of the type occurring on the north side. On either side of the mortared smoke stack in the middle of the facade comes a light slot.
The SOUTH SIDE is identical to the north side.
The WEST SIDE, which is largely occupied by the tower, has on the left and right a projecting section covered with a hipped roof (slates in Maas bond) which serves as an entrance portal. On the west side is a coupled parabolic-shaped window of the type occurring in the transverse arms above the tuff-stone frame. The south and north sides contain double panel doors such as have already been described.
In the INTERIOR the wooden roof truss structure of the partly visible roof particularly stands out, which contrary to first impression does not support a vault but in fact supports a flat wooden ceiling. The space between the arch legs and the flat ceiling is filled with timber framing. In the church nave the original spruce wood wainscoting and the pew plan have remained in their original location. Fine components are the old pulpit provided with wood carving, placed against a back wall and under a sounding board from the period of construction of the nave. Above that back wall, in the partition wall with the choir, a large pointed-arch-shaped window, provided with leaded glass. Furthermore, amongst other things, the chandeliers and the organ case, built in 1843-1845, in a Neo-Baroque case with figures are important. Therein an originally two-manual organ, made in 1845 by J. Holtgrave. At the restoration in 1964 the organ was provided with a lower case, a back work case, and on either side of the main case two pedal towers. These elements added by the firm Reil fall outside the protection.
The Gothic CHOIR has a five-sided closure with buttresses and tall pointed-arch windows and is covered with slates in Rhine bond. The interior is vaulted with cross-ribbed vaults. Contemporary wall and vault paintings are present.
Valuation
CHURCH, consisting of a medieval tower and choir, with a nave built in 1923 by J. or W. Pothoven from Amersfoort.
-Of architectural historical value due to the aesthetic qualities in interior and exterior such as pleasing proportions between the components and rich detailing of the church nave in the style of the Amsterdam School, in harmony with the characteristic detailing of tower and choir, including contemporary wall and vault paintings.
-Of urban planning value due to its location on the south side of the church square. The church forms through its dimensions and distinctive silhouette a characteristic image in the village centre of Heerde.
-Of cultural-historical value due to its purpose which is connected with a religious development from the original use as a church already before the Reformation and the modern adaptation for the Dutch Reformed Congregation.
Nearby in the register
- Hek, Dorpsstraat bij 31Erfscheidingunder 1 mi
- Villa JacobaWoonhuisunder 1 mi
- Kerk, Bonenburgerlaan 68Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Woonhuis, Eperweg 28Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.