Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Oldegalileën 58
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1863
- Address
- Oldegalileën 58, 8922 AG Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20847, 5.80096
- Part of complex
- 520140
- Monument number
- 520141
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryDavid Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1851 map "Holland." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Blok van acht ARBEIDERSWONINGEN, Oldegalileën 58-72, deel uitmakend van een complex van 64 arbeiderswoningen van 'Oud Eigen Brood Bovenal', bestaand uit acht blokken van elk acht woningen. Dit blok is in 1863 gebouwd in Ambachtelijk traditionele bouwstijl naar ontwerp van architect Jacob Izaäks Douma voor een van de vroegste woningbouwverenigingen van het land en de eerste in Friesland.
Omschrijving
EXTERIEUR: De acht woningen, gegroepeerd in een blok, zijn in een hoogst simpele Ambachtelijk traditionele bouwstijl gebouwd. Het blok behoort tot de oudste bouwstroom en is gelegen aan de weg Oldegalileën. De woninkjes meten 6 bij 6,3 meter. Elk huis is na een openbare stoep voorzien van een bleek of tuin van vijf meter diep, oorspronkelijk vooral door lattenhekjes afgegrensd en tegenwoordig in belangrijke mate door ligusterhagen. Het blok is niet rug-aan-rug met het achtergelegen blok verbonden, maar er ligt een steeg van één meter breedte tussen, waardoor de woningen enigszins licht en lucht van beide zijden kunnen ontvangen. Per achttal kwam er een grote regenwaterbak en per 24 woningen werden ze gezamenlijk ook nog van een welput met pomp voorzien. Buiten de deur kwamen groepen privaten en wel afzonderlijk voor vrouwen en mannen. Deze extra voorzieningen zijn in later tijd in de woningen ondergebracht en de bijbouwsels zijn verdwenen.
De voorgevels zijn per woning een dubbel raamtravee en een iets risalerend deurtravee breed. Boven een gepleisterde plint zijn de muren van roodbruine en bruine baksteen gemetseld. De rechtgesloten muuropeningen zijn gedekt door koppenlaagjes. Bij de laatste renovatie verloren de vernieuwde dubbele vensters hun roeden en werden de bovenlichten van kantel- of uitzetramen voorzien. De oorspronkelijk dichte deuren zijn toen vervangen door glaspaneeldeuren. Boven in de muur zitten rozetankers. De bakgoten rusten op bescheiden geprofileerde klosjes. De woningrijen bezitten flauw hellende schildkappen met vernieuwde, zwart geglazuurde golfpannen. Op het dak staan in 1935 aangebrachte reeksen dakkapellen met afzaatkappen. Aan Oldegalileën staat tussen dit en het woningblok Oldegalileën 74-88 een eenvoudig poortelement op penanten, met natuurstenen lijstkapitelen en geprofileerde korfboog met sluitsteen. De bleekjes aan de voorzijde, ooit afgegrensd door lattenhekjes en thans merendeels door ligusterhagen, zijn als individuele tuinen ingericht.
INTERIEUR: Oorspronkelijk kregen de kleine woningen een indeling van een kamer van 5,6 bij 4,4 meter, inclusief twee bedsteden en een kast, een flink portaal en een werkplaats van 1,8 bij 2,1 meter die als keuken kon worden benut. Daar is een vaste trap naar de zolder. Onder de trap zat een kast en daaronder een keldertje dat toegankelijk was via de erachter gelegen berg- of wasplaats. Philips Kooperberg merkte in 1888 op dat de zolders gewoonlijk zijn vertimmerd tot slaapgelegenheden of vertrekjes voor huisarbeid: "De daken zijn niet beschoten en te vlak, zoooat de zolders niet vrij van vochtigheid zijn". Het inwendige van deze arbeiderswoningen is herhaaldelijk verbouwd en vanaf de jaren-dertig aangepast aan het eigentijdse wooncomfort. De interieurs vallen derhalve buiten de bescherming.
WAARDERING
Het blok van acht ARBEIDERSWONINGEN, Oldegalileën 58-72, deel uitmakend van het het complex van 64 arbeiderswoningen van `Oud Eigen Brood Bovenal is sociaal-historisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig van algemeen belang
- vanwege de eerste plaats die het blok als onderdeel van het complex inneemt in de lokale en regionale (en een zeer vroege plaats in de landelijke) geschiedenis van de georganiseerde volkhuisvesting;
- vanwege de uitwendig door renovatie enigszins verstoorde, maar niettemin evenwichtige en ingetogen Ambachtelijk traditionele bouwstijl;
- vanwege de kenmerkende stedenbouwkundige lay-out in strenge stroken die heeft geleid tot een helder complex in een thans enigszins rafelige omgeving.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Block of eight WORKERS' DWELLINGS, Oldegalileën 58-72, forming part of a complex of 64 workers' dwellings of 'Oud Eigen Brood Bovenal', consisting of eight blocks of eight dwellings each. This block was built in 1863 in Craft Traditional building style to the design of architect Jacob Izaäks Douma for one of the earliest housing associations in the country and the first in Friesland.
Description
EXTERIOR: The eight dwellings, grouped in a block, are built in a highly simple Craft Traditional building style. The block belongs to the oldest building phase and is located on the road Oldegalileën. The small houses measure 6 by 6.3 metres. Each house, after a public step, is provided with a bleaching ground or garden five metres deep, originally bounded mainly by wooden fence panels and nowadays largely by privet hedges. The block is not connected back-to-back with the block behind it, but there is an alleyway one metre wide between them, allowing the dwellings to receive light and air somewhat from both sides. Per group of eight there was a large rainwater tank and per 24 dwellings they were jointly also provided with a well with pump. Outside the door came groups of privies, separately for women and men. These additional facilities were later incorporated into the dwellings and the ancillary structures have disappeared.
The front facades are per dwelling one double window bay and a slightly projecting door bay wide. Above a rendered plinth the walls are built of red-brown and brown brickwork. The flush-closed wall openings are covered by stretcher courses. At the last renovation the renewed double windows lost their glazing bars and the fanlights were provided with casement or pivot windows. The originally solid doors were then replaced by glass panel doors. High in the wall sit ornamental wall anchors. The box gutters rest on modest profiled blocks. The rows of dwellings possess gently sloping hipped roofs with renewed, black-glazed pantiles. On the roof stand rows of roof dormers with shed roofs installed in 1935. On Oldegalileën between this and the housing block Oldegalileën 74-88 stands a simple portal element on pilasters, with natural stone list capitals and profiled basket arch with keystone. The bleaching grounds at the front, once bounded by wooden fence panels and nowadays mostly by privet hedges, are laid out as individual gardens.
INTERIOR: Originally the small dwellings were given a layout of one room of 5.6 by 4.4 metres, including two box beds and a cupboard, a substantial entrance hall and a workshop of 1.8 by 2.1 metres which could be used as a kitchen. There is a fixed staircase to the attic. Under the staircase was a cupboard and below it a small cellar which was accessible via the storage or washing place behind it. Philips Kooperberg noted in 1888 that the attics were usually partitioned into sleeping places or small rooms for domestic work: "The roofs are not boarded and too flat, so that the attics are not free of moisture". The interior of these workers' dwellings has been repeatedly rebuilt and since the thirties adapted to contemporary living comfort. The interiors therefore fall outside the protection.
VALUATION
The block of eight WORKERS' DWELLINGS, Oldegalileën 58-72, forming part of the complex of 64 workers' dwellings of 'Oud Eigen Brood Bovenal' is of social-historical, architectural-historical and urban planning importance
- on account of the primary place which the block as part of the complex occupies in the local and regional (and a very early place in the national) history of organized public housing;
- on account of the outward though somewhat disturbed by renovation, but nevertheless balanced and restrained Craft Traditional building style;
- on account of the characteristic urban planning layout in strict strips which has resulted in a clear complex in a nowadays somewhat tattered environment.
Nearby in the register
- Woonhuis, Oldegalileën 74Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eigen Brood Bovenal 50Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eigen Brood Bovenal 82Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Hoeksterplein 17Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.