Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Leijsenhoek 4
Oosterhout, Noord-Brabant, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built (approximately)
- 1895
- Address
- Leijsenhoek 4, 4901 ET Oosterhout
- Place
- Oosterhout
- Province
- Noord-Brabant
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 51.64483, 4.86266
- Monument number
- 520032
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1889 map "Manoeuvreerkaart der 3de Divisie Infanterie in 1889 op de schaal van 1:50.000 / [Topographische Inrichting]" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding.
Vrijgelegen voormalig HERENHUIS met sierhek uit circa 1895, gelegen in de rooilijn van de Leysenhoek. Stilistisch vertoont het veel invloeden van de Neo-Renaissance. Het pand ligt op een nagenoeg driehoekig perceel. Aan de linkerzijde een klein zijerf met sierlijk smeedijzeren spijlenhek ter afscheiding van de straat. Aan de rechterzijde een oprit naar het achtererf, eveneens met een sierhek van de straat afgesloten. Aan de achterzijde een bordes met trappen, deels afgezet met een balustrade en een trapleuning met hardstenen balusters.
Aan de linker gevel een- en tweelaags aanbouwen op rechthoekige plattegrond met onder andere de privaten, die in 1929 deels verdwenen. Bij een modernisering in 1994 is hier een toiletgroep teruggeplaatst. Aan de achtergevel zijn diverse aanbouwen van na de bouwdatum verwijderd. De verdiepingen zijn in 1994 licht gemoderniseerd. Het pand is thans als kantoor annex winkel in gebruik.
Omschrijving.
Het geheel onderkelderde bakstenen pand beslaat een rechthoekige plattegrond en telt twee bouwlagen en een kapverdieping onder een plat dak met steile voor-, zij- en achterschilden voorzien van noklijsten en gedekt met blokleien in Maasdekking.
In het voordakschild drie rijk bewerkte oeil-de-boeufs, in het achterdakschild een dakkapel met decoratief gesneden wangen en in de zijdakschilden diverse zich verjongende schoorstenen. Overstekende, geprofileerde goot aan de voorgevel, sobere opliggende bakgoten aan de overige gevels. Symmetrische, vijf traveeën brede voorgevel met middenrisaliet en hoeklisenen. Horizontale geleding door middel van een rijk uitgewerkte kroonlijst, bestaande uit een geprofileerde en gekorniste overstekende goot op decoratief gesneden klossen die zijn opgenomen in een gestuct fries met casementen, doorgetrokken lekdorpels, een cordonlijst, en een hoge, verspringende hardstenen plint waarin kelderlichten met smeedijzeren siertraliewerk en een fries waarin casementen met diamantkoppen ter plaatse van de borstweringen en risalerende delen. Centraal op de begane grond het ingangsportiek met hardstenen trap en hoge, beglaasde en sierlijk betraliede dubbele deur met zwaar geprofileerd lijstwerk. Bovengelegen balkon met smeedijzeren hekwerk op hardstenen voluutvormige consoles. Gevelopeningen onder segmentbogen voorzien van hardstenen aanzet- en sluitstenen met diamantkop. Getoogde kozijnen waarin schuifvensters met houten rolluiken, stolpvensters en openslaande balkondeuren.
Eveneens symmetrische, vijf traveeën brede achtergevel met middenrisaliet (trappenhuis). Gevelopeningen op hardstenen (lek-)dorpels en onder segmentbogen waarin rechtgesloten kozijnen met gedecoreerde boogvelden. T-vormige schuifvensters, samengestelde vensters en tweelichten voorzien van gebrandschilderd glas-in-lood. Hoog en rank schoorsteenkanaal. Zeshoekige serre met geprofileerde kroonlijst en bovenlichten voorzien van kleine, geometrisch geordende raamroeden en gekleurd glas-in-lood. In de middenrisaliet een dubbele achterdeur met glas-in-lood en een aanliggend stoepje met gepolychromeerde cementtegels en kelderrooster. Keukendeur in de meest rechtse travee.
Soberdere zijgevels. Rechter gevel met schoorsteenkanaal, een stolpvenster onder segmentboog, een tweelicht onder rollaag en een ongedeeld venster onder rondboog waarin glas-in-loodraam van de uit Rotterdam afkomstige A. Lipjes. Linkergevel met vensters onder segmentbogen; in het oorspronkelijke woonhuis met getoogde kozijnen en in de latere aanbouw met rechtgesloten kozijnen voorzien van gedecoreerde boogvelden.
De indeling van het interieur is herkenbaar bewaard gebleven. Meerdelige kelderruimten, gegroepeerd rondom een gang. Begane grond (thans als winkelruimte in gebruik) met T-vormige middengang en trappenhuis. Ter linkerzijde onder ander een voorkamer en keuken. Ter rechterzijde een kamer-en-suite met uitgebouwde serre. Verdieping met centraal gelegen overloop waaraan onder andere diverse voormalige woon-, slaap- en badkamers. Kapverdieping met gemoderniseerde zolder.
Ook het zeer rijke interieur vertoont veel elementen van de Neo-Renaissance-stijl. Hiervan zijn onder andere vermeldenswaard: de kelderruimten met troggewelven, waterpomp en gootsteen, koperen verwarmingsketel, kolenstookplaats en voorraadvakken; de keuken met terrazzovloer en -aanrecht, aanrechtkastjes, witte wandtegels, muurkasten en restant schouwbalk; de bordestrap in het trappenhuis met decoratieve balusters (vooral beginbaluster), marmeren aantrede, lijstwerk in stuc tegen de onderzijde van de trapboom en bordesvensters met gebrandschilderd glas-in-lood; de gang met marmeren trap en plinten, terrazzovloeren met meandermozaïek en lambrizering in papier-maché techniek; diverse vertrekken met rijk gepolychromeerde stucplafonds, decoratief gesneden houten lambrizeringen, diverse decoratief gebeeldhouwde en deels betegelde houten en marmeren schouwen, (schuif-)deuren met panelen voorzien van de originele krukken en deels met gecanneleerd lijstwerk en entablement waarin casementen en beeltenissen. Waardering.
Het voormalige herenhuis is van algemeen belang. Het object bezit cultuurhistorische waarden. Het vormt als voorbeeld van een woning voor de meer welgestelden een bijzondere uitdrukking van de sociale segregatie aan het einde van de negentiende eeuw. Daarnaast vanwege het belang van de plattegrond en opzet voor de typologische ontwikkeling van het herenhuis. Het object heeft architectuurhistorische waarden vanwege de esthetische kwaliteiten van het architectonisch ontwerp en de zeer verzorgde en verfijnde ornamentiek en detaillering van met name het interieur. Daarnaast vanwege de bijzondere stilistische samenhang tussen het ex- en interieur. Het object heeft ensemblewaarden. Het vormt een markant onderdeel van de in de historische rooilijn gelegen bebouwing aan de Leysenhoek. Daarnaast omdat de representatieve status van het object nauw verbonden is met situering in stedenbouwkundige context. Het object is van belang wegens de herkenbaar bewaard gebleven hoofdvorm en de vele gaaf bewaard gebleven elementen uit het rijke interieur.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction.
Isolated former GENTLEMAN'S HOUSE with ornamental fence from circa 1895, situated in the building line of the Leysenhoek. Stylistically it displays many influences of the Neo-Renaissance. The building is located on an approximately triangular plot. On the left side a small side yard with elegant wrought-iron railing fence separating it from the street. On the right side a drive to the rear yard, likewise enclosed from the street with an ornamental fence. On the rear side a platform with stairs, partly enclosed with a balustrade and a stair railing with limestone balusters.
On the left gable single- and two-storey extensions on rectangular floor plan including among other things the privies, which partly disappeared in 1929. During modernisation in 1994 a toilet group was reinstalled here. From the rear gable various extensions post-dating the construction have been removed. The storeys were lightly modernised in 1994. The building is currently in use as office and shop.
Description.
The entirely cellared brick building covers a rectangular floor plan and comprises two storeys and a storey under roof beneath a flat roof with steep front, side and rear roof slopes provided with ridge mouldings and covered with block slates in Maas bond.
In the front roof slope three richly worked oeil-de-boeufs, in the rear roof slope a roof dormer with decoratively carved cheeks and in the side roof slopes various tapering chimney stacks. Overhanging, moulded gutter on the front gavel, plain applied brick gutters on the other facades. Symmetrical, five-bay wide front facade with central projection and corner pilasters. Horizontal articulation by means of a richly worked cornice, consisting of a moulded and corniced overhanging gutter on decoratively carved corbels which are incorporated in a stucco frieze with casements, continuous drip mouldings, a cordon moulding, and a high, stepped limestone plinth in which are set cellar lights with wrought-iron ornamental railings and a frieze with casements with diamond bosses at the location of the parapet walls and projecting elements. Centrally on the ground floor the entrance portico with limestone steps and tall, glazed and elegantly railed double door with heavily moulded frame. Balcony above with wrought-iron railwork on limestone volute-shaped consoles. Window openings under segmental arches provided with limestone reveal and quoin stones with diamond boss. Arched frames containing sash windows with wooden roller shutters, dormer windows and opening balcony doors.
Likewise symmetrical, five-bay wide rear facade with central projection (stairwell). Window openings on limestone (drip) mouldings and under segmental arches containing close-fitting frames with decorated arch panels. T-shaped sash windows, composite windows and two-lights provided with stained glass-in-lead. Tall and slender chimney flue. Hexagonal conservatory with moulded cornice and fanlights provided with small, geometrically ordered glazing bars and coloured glass-in-lead. In the central projection a double rear door with glass-in-lead and an adjacent step with polychrome cement tiles and cellar grating. Kitchen door in the rightmost bay.
Soberer side facades. Right gavel with chimney flue, a dormer window under segmental arch, a two-light under relieving arch and an undivided window under semicircular arch containing glass-in-lead window by A. Lipjes from Rotterdam. Left gavel with windows under segmental arches; in the original residence with arched frames and in the later extension with close-fitting frames provided with decorated arch panels.
The interior layout has been recognisably preserved. Multi-chambered cellar spaces, grouped around a corridor. Ground floor (currently used as shop space) with T-shaped central corridor and stairwell. On the left side among other things a front room and kitchen. On the right side a room-in-suite with extended conservatory. First storey with centrally located landing to which among other things various former living rooms, bedrooms and bathrooms connect. Storey under roof with modernised loft.
The very rich interior likewise displays many elements of the Neo-Renaissance style. Of these, among others, the following are noteworthy: the cellar spaces with barrel vaults, water pump and sink, copper heating boiler, coal-burning stove and storage compartments; the kitchen with terrazzo flooring and counter top, counter cupboards, white wall tiles, wall cupboards and remnant mantel shelf; the platform stair in the stairwell with decorative balusters (especially the starting baluster), marble tread, stucco frame work against the underside of the stair beam and platform windows with stained glass-in-lead; the corridor with marble stair and skirtings, terrazzo floors with meander mosaic and wainscoting in papier-mâché technique; various rooms with richly polychrome stucco ceilings, decoratively carved wooden wainscoting, various decoratively sculptured and partly tiled wooden and marble fireplaces, (sliding) doors with panels provided with original handles and partly with fluted frame work and entablature containing casements and figural representations. Appraisal.
The former gentleman's house is of general importance. The object possesses cultural-historical values. As an example of a residence for the more wealthy, it forms a particular expression of social segregation at the end of the nineteenth century. Furthermore on account of the importance of the floor plan and layout for the typological development of the gentleman's house. The object has architectural-historical values on account of the aesthetic qualities of the architectural design and the very carefully executed and refined ornamentation and detailing, particularly of the interior. Furthermore on account of the distinctive stylistic coherence between the exterior and interior. The object has ensemble values. It forms a prominent component of the built-up property situated in the historic building line on the Leysenhoek. Furthermore because the representative status of the object is closely connected with its situation in the urban planning context. The object is of importance on account of the recognisably preserved main form and the many well-preserved elements from the rich interior.
Nearby in the register
- Kerk en kerkonderdeel, Markt 17Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Werk-woonhuis, Markt 13Werk-woonhuisunder 1 mi
- Kerk, Markt 28Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
- Kerk en kerkonderdeel, Torenstraat 2Kerk en kerkonderdeelunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.