Rijksmonumentenregister · Netherlands
Werk-woonhuis, Eewal 90
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Werk-woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1881
- Address
- Eewal 90, Locatie: Binnenstad2, 8911 GV Leeuwarden (and others)
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20292, 5.79899
- Monument number
- 519899
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WINKEL MET VOORMALIGE BOVENWONING, gebouwd in 1882 in opdracht van de koopman Titus Postma, waarschijnlijk naar ontwerp van J. Bruns in Eclectische stijl. Postma dreef een bazaar met een zeer verscheiden aanbod van gebruiksgoederen. Het was een der eerste bazaars in Nederland. Het pand liep door naar de Voorstreek, waar zich een gevel bevindt, die dezelfde hand verraad als van Eewal 90. In 1908 werd Titus opgevolgd door zijn zoon Sybren Postma, die de nering voortzette en later uitbreide met sportartikelen. In 1939 vestigde Eelke van der Kam, winkelier en meubelmaker zich hier tot in het begin van de jaren '60. Thans is er nog steeds een meubelzaak gevestigd, waartoe het gehele interieur behoudens enkele hierna te noemen onderdelen is gewijzigd.
Omschrijving
EXTERIEUR: Pand op scheve rechthoekige diepe plattegrond van drie bouwlagen plus kap en een breedte van drie traveeën, uitgevoerd in mangaansteen en kunststenen onderdelen en zijgevels van gele drielingen. De pui, waarvan de plint niet meer origineel is, bevat in het midden een etalagevenster, geflankeerd door twee slanke houten zuiltjes met ionische kapitelen. De deuren te weerszijden van het etalagevenster, resp. naar de bovenwoning en de winkel zijn niet meer origineel. De hoekpenanten hebben verdiepte vakken, waarboven ionische kapitelen, die voluutvormige consoles dragen. De kroonlijst bevat drie verdiepte vakken, waarvan het middelste omgeven is door een rolwerkcartouche. De bouwlagen boven de pui worden horizontaal geleed door gestucte banden op regelmatige afstand van elkaar, die echter geen rekening houden met de plaats van de midden-en bovenkalven van de vensters op de tweede bouwlaag. De tweede bouwlaag bevat drie T-vensters in geprofileerde, gestucte omlijstingen met aan de bovenzijde een fries met kroonlijst, dat gedragen wordt door voluutconsoles, die een verkleinde versie zijn van de consoles van de pui. Het fries is voorzien van een rijke, opgelegde decoratie in de vorm van een cartouche en twee palmtakken. De verdiepingen worden van elkaar gescheiden door een geprofileerde cordonlijst. De schuifvensters van de derde bouwlaag zijn lager, hebben eenzelfde stucomlijsting en een kleiner ornament middenboven, wederom met palmtakken. De gevel wordt naar boven afgsloten door een fries met kroonlijst, onderbroken door vier consoles die de gootlijst dragen. In het midden heeft het fries een cartoucheplaat, gevat in rolwerk. Het dak van de voorzijde is een met geschulpte leien gedekte, afgeknotte schildkap. Het achterste gedeelte van de kap is een afgeknot zadeldak, gedekt met golfplaten.
INTERIEUR: Geheel verbouwd, doorgebroken naar Voorstreek 17 en voorzien van verlaagde plafonds, behoudens een achterkamer van de voormalige bovenwoning waar bewaard bleven: een stucplafond met een vierkante lijst, waarbinnen een rondpas en een rijk bewerkt middenstuk met medaillons, die enige verwantschap vertonen met de decoratie van de voorgevel. Voorts bleven hier bewaard een zwartmarmeren schoorsteenmantel met een kroonlijst op de boezem en twee van elders in het pand afkomstige laat negentiende eeuwse tochtdeuren met glas-in-lood, die in het midden elk een portretmedaillon hebben met niet nader geïdentificeerde zeventiende eeuwse figuren. De randen van de glas-in-loodpanelen zijn uitgevoerd in genopt glas.
Waardering
Winkel met bovenwoning van algemeen architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang:
- vanwege de architectuur van de voorgevel in eclectische stijl, waarvan in het bijzonder de versieringen boven de vensters opvallen door hun combinatie van cartouches, rolwerk en palmtakken;
- vanwege de bewaard gebleven interieuronderdelen in de v.m. achterkamer met name het plafond en de deuren met de glas-in-loodpanelen;
- vanwege de samenhang met de belendende gevels aan de Eewal met een gevarieerd zeventiende en negentiende eeuws karakter.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
SHOP WITH FORMER UPPER DWELLING, built in 1882 at the behest of the merchant Titus Postma, probably designed by J. Bruns in Eclectic style. Postma ran a bazaar with a very diverse range of consumer goods. It was one of the first bazaars in the Netherlands. The premises extended through to the Voorstreek, where a facade is found which shows the same hand as that of Eewal 90. In 1908 Titus was succeeded by his son Sybren Postma, who continued the business and later expanded it with sporting goods. In 1939 Eelke van der Kam, shopkeeper and furniture maker, established himself here until the early 1960s. Today there is still a furniture business established here, for which the entire interior apart from a few components mentioned hereafter has been altered.
Description
EXTERIOR: Premises on an irregular rectangular deep floor plan of three storeys plus roof and a width of three bays, executed in manganese brick and artificial stone elements and side facades of yellow triple brick. The shop front, whose plinth is no longer original, contains in the centre a display window, flanked by two slender wooden columns with Ionic capitals. The doors on either side of the display window, respectively to the upper dwelling and the shop are no longer original. The corner pilasters have recessed panels, above which Ionic capitals support volute-shaped consoles. The cornice contains three recessed panels, of which the middle one is surrounded by a scrollwork cartouche. The storeys above the shop front are articulated horizontally by stuccoed bands at regular intervals, which however do not account for the position of the middle and upper windows of the windows on the second storey. The second storey contains three T-windows in moulded, stuccoed surrounds with at the top a frieze with cornice, which is supported by volute consoles, which are a reduced version of the consoles of the shop front. The frieze is provided with rich, applied decoration in the form of a cartouche and two palm fronds. The storeys are separated from each other by a moulded string course. The sash windows of the third storey are lower, have the same stucco surround and a smaller ornament in the middle above, again with palm fronds. The facade is terminated at the top by a frieze with cornice, interrupted by four consoles supporting the eaves cornice. In the middle the frieze has a cartouche plate, set in scrollwork. The roof of the front is a half-hipped roof clad with scalloped slates. The rear part of the roof is a cut gabled roof, clad with corrugated iron.
INTERIOR: Completely refurbished, opened through to Voorstreek 17 and provided with lowered ceilings, except for a back room of the former upper dwelling where have been preserved: a stucco ceiling with a square frame, within which a rondeau and a richly worked centre piece with medallions, which show some affinity with the decoration of the front facade. Furthermore preserved here is a black marble fireplace mantel with a cornice on the breast and two late nineteenth-century draught doors with stained glass from elsewhere in the premises, each with a portrait medallion in the centre with non-identified seventeenth-century figures. The borders of the stained glass panels are executed in knopped glass.
Valuation
Shop with upper dwelling of general architectural-historical and cultural-historical significance:
- because of the architecture of the front facade in Eclectic style, of which in particular the ornaments above the windows stand out through their combination of cartouches, scrollwork and palm fronds;
- because of the preserved interior components in the f.u. back room, in particular the ceiling and the doors with the stained glass panels;
- because of the relationship with the adjacent facades on the Eewal with a varied seventeenth and nineteenth-century character.
Nearby in the register
- Woonhuis, Eewal 92Woonhuisunder 1 mi
- Pakhuis, Eewal 86Opslagunder 1 mi
- Woonhuis, Eewal 94Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Eewal 82Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.