TreeAlive
‹ Rijksmonumentenregister, Netherlands

Rijksmonumentenregister · Netherlands

Woonhuis, Engelsestraat 2

Leeuwarden, Fryslân, Netherlands

The record

Designation
National monument (rijksmonument)
Class
Woonhuis
Category
onroerend gebouwd
Built
1922 - 1923
Address
Engelsestraat 2, 8913 BH Leeuwarden
Place
Leeuwarden
Province
Fryslân
Country
Netherlands
Coordinates
53.20405, 5.78238
Part of complex
519822
Monument number
519823

Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.

University Library, Vrije Universiteit Amsterdam

2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).

Get directions ↗

This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗

The register's description

Inleiding

VILLA Engelsestraat 2 deel uitmakend van een COMPLEX van tien villa's in houtskeletbouw, Harlingerstraatweg 29-41 en Engelsestraat 2-6, gebouwd in de winter van 1922-'23 in de Chalet-stijl. De ontwikkelaar was K. Wits, directeur van de N.V. Maatschappij tot huizenexploitatie Frisia en J. Scheltema de uitvoerende en toezichthoudende architect. De woningen werden als bouwpakket uit Oostenrijk betrokken, voor Leeuwarden een vroeg voorbeeld van standaardbouw voor dit type woning. Het ontwerp werd geleverd door de producent, de `Vereinigte Möbel- & Holtzwarenfabriken u. Sägewerke Schönthaler - Silva' uit Wenen. Wel hebben er vergeleken bij de tekening van de bouwaanvraag enkele wijzigingen plaatsgevonden. Op de tekening is de kap aan de voorzijde afgewolfd; uitgevoerd zijn topgevels met flink overstekend zadeldak. Bovendien kregen bijna alle woningen aan de zijkant bij de achterkamers trapeziumvormige erkers met balkons voor de verdieping. Waar ze niet aanwezig zijn, kwam op de serre-uitbouw aan de achterzijde een tweede balkon. Het kunnen wijzigingen van Scheltema zijn. De bouwsom van de in Oostenrijk geprefabriceerde en in elementen naar de bouwplaats vervoerde villa's bedroeg, inclusief transportkosten, per stuk iets meer dan f 9000,- Van binnen is de woning vooral op de begane grond verbouwd; het exterieur is nog nagenoeg gaaf.

Omschrijving

EXTERIEUR: De villa is gebouwd in houtskelet met houten wanden. De vooral liggende houten delen, met veer en groef in elkaar gestoken, zijn in stijl- en regelwerk opgenomen. Met het flink overstekende zadeldak heeft de villa een duidelijk uitheemse Chalet-stijl.

De woning heeft een rechthoekige plattegrond en is twee volledige lagen en een ruime kap hoog, aan de achterzijde is over de volle breedte een volume van één laag met een lezenaarskap aangebouwd, waarin de serre (in het ontwerp veranda genoemd) en de bijkeuken zijn ondergebracht. In de oorspronkelijke achtergevel zijn drie vensters met kleine roeden en een glasdeur vervangen door een glaspui. Het zadeldak heeft aan voor- en achterzijde flinke overstekken en is gedekt met rode, gegolfde Friese pannen. Op de dakschilden staan aan beide zijden vrij gesloten, houten dakkapellen met kleine kruisvenstertjes. Aan de voorzijde op de begane grond is in het midden een trapeziumvormige erker uitgebouwd, waarop voor de verdiepingen een balkon kwam. Ook aan de achterkant is op de lezenaarskap van de serre een balkon gebouwd. In de geveltoppen zijn de houten delen verticaal verwerkt in de topjes en de zijkanten. Voor- en achtergevels zijn met ruime vensters geopend, beneden stolpramen met bovenlichten voorzien van kruislingse roeden. Op de verdieping staan tweelichtsvensters met kleine roedenverdeling; de balkondeuren worden geflankeerd door enkelvoudige vensters van dit type. Hier zijn ze voorzien van luiken. De zijgevels hebben een onregelmatige geleding met grote en kleine vensters, eveneens voorzien van kleine roedenverdelingen. In een aantal woningen zijn de roedenverdelingen verdwenen, maar alle hebben nog de bovenlichten met kruislingse roeden.

Op de ingekleurde ontwerptekening is het houtwerk in licht bruin en donker beige aangegeven; oude (zwart-wit) foto's doen vermoeden dat de woning inderdaad in middentonen geschilderd is geweest. Thans zijn de wanden donkerbruin; het stijl- en regelwerk is wit en de kozijnen, ramen, luiken en deuren wit/donkergroen. Die aanpak in grote lijnen is op onderdelen levendig gedetailleerd. De balkons bezitten platte, vaasvormige balusters en ballen op de hekpalen. In de voorgeveltop eindigen de verticale delen in schijfvormen, mogelijk voor de afdrup, die bij de meeste woningen contrastrijk zijn geschilderd. In de voorgeveltop zijn aan de zijkanten op de punt staande vierkante ornamenten aangebracht en in de top dergelijke ornamenten die een ruitje kregen.

INTERIEUR: De woningindeling op de beganegrond bestaat oorspronkelijk aan de voorkant uit een kleine vestibule, een hal waar trappenhuis en garderobe/toilet op uitkomen. De vestibule is verruimd ten koste van een deel van de gang. Naast de toegangspartij ligt een brede voorsalon. De suitepui is verdwenen, maar de ruimtelijke indeling is nog te ervaren omdat de achterkamer iets smaller is. De achterkamer opende zich oorspronkelijk naar de serre met opnieuw suitedeuren tussen kasten; ook die is verdwenen en de ruimte bij de achterkamer getrokken. Naast de achterkamer ligt een ruime keuken met provisiekast en daarachter, in de aanbouw, de bijkeuken. Keuken en bijkeuken zijn iets gewijzigd, maar nog aanwezig. De opmerkelijk gemakkelijke, luie trap leidt naar de verdieping; de trap is net als het overloop en de trap naar de tweede verdieping voorzien van leuningen met balusters. Op de verdieping zijn drie slaapkamers ondergebracht; de twee die in elkaars verlengde liggen hebben oorspronkelijk een verbindingsdeur in een kastenwand. De tussenwand is hier veranderd. Op de verdieping zijn de oorspronkelijke paneeldeuren nog aanwezig. Onder de kap liggen twee slaapkamers met ingebouwde kasten aan een van de zijkanten een kabinet.

WAARDERING

De houten villa is van algemeen historisch, architectuurhistorisch en stedenbouwkundig belang

- vanwege de voor die tijd zeldzaam voorkomende, uit het buitenland geïmporteerde houten systeembouw, die waarschijnlijk verband houdt met de krapte en duurte van baksteenmateriaal;

- vanwege de daardoor in het bestaande architectonische beeld opmerkelijk `exotische' Chalet-Stijl van de uitwendig gave, inwendig meestal aangepaste woningen;

- als element in de levendige, maar niet onrustige stedenbouwkundige groepering van de tien villa's op en nabij een ruim kruispunt.

English translation

The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com

Introduction

VILLA Engelsestraat 2 forming part of a COMPLEX of ten villas in timber-frame construction, Harlingerstraatweg 29-41 and Engelsestraat 2-6, built in the winter of 1922-'23 in the Chalet style. The developer was K. Wits, director of the N.V. Maatschappij tot huizenexploitatie Frisia and J. Scheltema the executing and supervising architect. The dwellings were obtained as building kits from Austria, for Leeuwarden an early example of standardised construction for this type of dwelling. The design was supplied by the manufacturer, the `Vereinigte Möbel- & Holtzwarenfabriken u. Sägewerke Schönthaler - Silva' from Vienna. However, compared to the drawing of the building application, some modifications took place. In the drawing the roof at the front is barrel-vaulted; executed are stepped gables with substantially projecting gabled roofs. Moreover, almost all dwellings received on the side by the rear rooms trapezium-shaped bays with balconies for the upper storey. Where these are not present, a second balcony came on the conservatory extension at the rear. These may be modifications by Scheltema. The construction sum of the villas prefabricated in Austria and transported in elements to the building site amounted, including transport costs, to just over f 9000,- per unit. Internally the dwelling has been largely altered on the ground floor; the exterior is still virtually intact.

Description

EXTERIOR: The villa is built in timber-frame construction with wooden walls. The predominantly horizontal wooden parts, fitted together with tongue and groove, are incorporated in a framework of stiles and rails. With its substantially projecting gabled roof the villa has a distinctly foreign Chalet style.

The dwelling has a rectangular floor plan and is two full storeys and a spacious attic high; at the rear over the full width a volume of one storey with a half-hipped roof has been added, in which the conservatory (called veranda in the design) and the scullery are housed. In the original rear facade three windows with small glazing bars and a glass door have been replaced by a glass wall. The gabled roof has substantial overhangs at front and rear and is covered with red, corrugated Frisian tiles. On the roof slopes on both sides are relatively closed, wooden roof dormers with small cross windows. At the front on the ground floor a trapezium-shaped bay is built out in the centre, above which a balcony came for the upper storeys. Also at the back on the half-hipped roof of the conservatory a balcony has been built.

In the gable tops the wooden parts are worked vertically in the apex and the sides. Front and rear facades are opened with generous windows, below sash windows provided with fanlights furnished with diagonal glazing bars. On the upper storey are two-light windows with small glazing bar divisions; the balcony doors are flanked by single windows of this type. Here they are provided with shutters. The side facades have an irregular articulation with large and small windows, likewise provided with small glazing bar divisions. In a number of dwellings the glazing bar divisions have disappeared, but all still have the fanlights with diagonal glazing bars.

In the coloured design drawing the woodwork is indicated in light brown and dark beige; old (black and white) photographs suggest that the dwelling was indeed painted in mid-tones. Currently the walls are dark brown; the stiles and rails are white and the window frames, windows, shutters and doors white/dark green. This approach in broad outline is vividly detailed in individual parts. The balconies have flat, urn-shaped balusters and balls on the fence posts. In the front gable top the vertical parts end in disc shapes, possibly for drainage, which are painted in contrasting colours in most dwellings. In the front gable top square ornaments pointing upwards are fitted on the sides at the apex and similar ornaments in the top which received a small pane.

INTERIOR: The dwelling layout on the ground floor originally consists at the front of a small vestibule, a hall where the stairwell and cloakroom/toilet open out. The vestibule has been enlarged at the expense of part of the corridor. Next to the entrance section lies a broad front reception room. The suite wall has disappeared, but the spatial layout can still be experienced because the rear room is slightly narrower. The rear room originally opened out to the conservatory with again suite doors between cupboards; this too has disappeared and the space pulled towards the rear room. Next to the rear room lies a spacious kitchen with storage cupboard and behind it, in the extension, the scullery. Kitchen and scullery have been slightly altered but are still present. The remarkably easy, lazy staircase leads to the upper storey; the staircase is, like the landing and the staircase to the second storey, provided with railings with balusters. On the upper storey three bedrooms are housed; the two which lie in line with each other originally had a connecting door in a cupboard wall. The partition wall has been altered here. On the upper storey the original panelled doors are still present. Under the roof are two bedrooms with built-in cupboards on one of the sides and a small room.

VALUATION

The wooden villa is of general historical, architectural-historical and urban planning importance

- because of the wood system construction imported from abroad, which was unusually rare for that time, which probably relates to the shortage and expense of brick materials;

- because of the thereby remarkably `exotic' Chalet style that stands out from the existing architectural image of the externally intact, internally mostly altered dwellings;

- as an element in the lively but not restless urban planning grouping of the ten villas at and near a spacious crossroads.

Nearby in the register

Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.

Rijksmonumentenregister data: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, released under CC0 1.0. Record text is reproduced unchanged. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed · CC0 1.0
See your own family's places on a living map