Rijksmonumentenregister · Netherlands
Woonhuis, Engelumerstraat 1
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1919 - 1921
- Address
- Engelumerstraat 1, Locatie: Westerparkwijk, 8913 GA Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.20384, 5.77747
- Part of complex
- 519798
- Monument number
- 519815
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamStanford Libraries
2 historical maps cover this location, the earliest the 1904 map "Bl. 3 Leeuwarden, 1904" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
WONING deel uitmakende van een COMPLEX van 70 MIDDENSTANDSWONINGEN, in 1919-1921 in Interbellum stijl gerealiseerd voor de Coöperatieve Vereniging Woningbouw naar ontwerp van Doeke Meintema. 17 Grote woningen van twee bouwlagen met flauwe schildkappen aan de Harlingerstraatweg 45 t/m 73 en Marssumerstraat 1 en 2 en 53 kleine woningen van één bouwlaag met hoge, gebroken schildkappen aan Marssumerstraat 4 t/m 18 en 3 t/m 9, Franekerstraat 68 t/m 74, Menaldumerstraat 2 t/m 18, Bildtsestraat 7 t/m 25 en 14 t/m 32 en Engelumerstraat 1 t/m 15.
Architect Doeke Meintema stond een eenvoud van architectuur voor; zijn bouwwerken moesten een beeld oproepen waarvan kon worden afgelezen hoe de gebruiksruimten in elkaar staken en ook moesten laten zien hoe ze gebouwd waren en welke bouwmaterialen waren toegepast. Hij noemde zijn bouwwerken een heel klein beetje kunst. Naar aanleiding van een herdenkingstentoonstelling na zijn overlijden werd geschreven: "Juist het pretentielooze, het afwijzen van modieuze stroomingen, het prijs stellen op eigen, stoer karakter, is in het werk van Meintema zoo aantrekkelijk".
Het complex van 70 woningen is stedenbouwkundig levendig in het grotere geheel van de wijk geweven. De karakteristieke architectuur van zowel de grote als de kleine woningen en de levendige geleding in verspringende blokjes van twee en vier woningen en enkele langere stroken zorgen niettemin voor een sterke architectonische en ruimtelijke coherentie. Die levendige groepering met voortuintjes van verschillende diepte aan straten met voor die tijd brede profielen roept enigszins de sfeer van een tuinstad op. Bij een renovatie aan het einde van de jaren zeventig is de oorspronkelijke inrichting van de woningen gemoderniseerd zonder dat de indeling erg heeft geleden. De nieuwe buitendeuren en raamindelingen hebben toen een andere vorm gekregen, waardoor het metrum van vensters en deurlichten niet meer overeenkomen.
Omschrijving
EXTERIEUR: De woning, de enige enkelvoudige woning van het complex, ruimtelijk knap gelegen op de gebogen entree van de Engelumerstraat, maakt deel uit van een groep van 53 woningen aan Marsummer-, Franeker-, Menaldumer- Bildtse- en Engelumerstraat van één bouwlaag met grote, gebroken kappen. De groepen woningen verspringen ten opzichte van elkaar. De woning is gebouwd op een rechthoekige plattegrond. Ze heeft een aangebouwde bergingen van één laag, gebouwd van baksteen en voorzien van een schilddakje met pannen. De muren zijn gemetseld licht gemêleerde rode baksteen in Vlaams verband zonder verdiept voegwerk. De koppenlagen ter ontlasting van deur en vensters zijn tot een iets uitgemetselde laag over volle breedte en diepte doorgetrokken. De oorspronkelijke deur in de zijgevel is tijdens de renovatie in 1978 vervangen door een deur, eveneens met vierruitslicht, maar met andere verhoudingen; binnen het kozijn een laag, vierledige bovenlicht. De woning is op de begane grond verder geopend met (gerenoveerde) dubbele zesruitsvensters. In vrijliggende zijgevel een zesruitsvenster. De achtergevel geopend met openslaande deuren met roeden en een achter(keuken)deur met een smal staand venster. De woning heeft een hoge gebroken kap waar de onderschilden licht hol gebogen zijn. Het dak is voorzien van zinken mastgoten. De woning heeft een flinke kapel op zij- en achterschild, voorzien van een dubbel vierruitsvenster met een houten geveltopje en een zadeldak met overstek.
INTERIEUR: De woning heeft oorspronkelijk op de begane grond een indeling van gang annex trappenhuis; daarachter de keuken en daarnaast de kamers en suite en onder de kap drie, vrij kleine slaapkamers. De suite-structuur is in vrijwel alle woningen uitgebroken tot een grote woonkamer. De inrichting met onder meer paneeldeuren is overigens hoogst eenvoudig. De interieurs vallen buiten de bescherming. Verder hebben bij de renovatie nog wat vernieuwingen plaatsgevonden. Zo zijn de achter de keuken aanwezige luifels weggenomen.
WAARDERING
De middenstandswoning is als element van het complex van 70 woningen van algemeen historisch, architectuurhistorisch, architectonisch en stedenbouwkundig belang
- als relatief vroeg voorbeeld van corporatieve bouw van middenstandswoningen vlak voor de financiële kentering in de volkhuisvesting;
- vanwege de belangrijke plaats die de complex woningen inneemt in het oeuvre van de vooraanstaande architect Doeke Meintema;
- vanwege de uitwendig nagenoeg (op deuren en ramen na) gave Interbellum stijl op een ingetogen en nieuwe, niet meer naar historische stijlen verwijzende architectuur, waarbij dit type woning gekarakteriseerd is door de opmerkelijke gebroken kap;
- vanwege de levendige groepering van de woningen, waarbij de architect met bloksgewijze, maar ook gekoppelde verspringingen in de straten met toch al brede profielen en vooral bij de hoeken zoveel ruimte heeft gesuggereerd dat een tuinstad-achtig resultaat is bereikt, een beeld dat nader vorm heeft gekregen door de afgrenzingen met ligusterhagen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
A DWELLING forming part of a COMPLEX of 70 MIDDLE-CLASS DWELLINGS, realised in 1919-1921 in Interbellum style for the Coöperatieve Vereniging Woningbouw according to designs by Doeke Meintema. 17 large dwellings of two storeys with shallow hipped roofs at Harlingerstraatweg 45 to 73 and Marssumerstraat 1 and 2 and 53 small dwellings of one storey with high, broken hipped roofs at Marssumerstraat 4 to 18 and 3 to 9, Franekerstraat 68 to 74, Menaldumerstraat 2 to 18, Bildtsestraat 7 to 25 and 14 to 32 and Engelumerstraat 1 to 15.
Architect Doeke Meintema favoured a simplicity of architecture; his buildings were to evoke an image from which one could read how the usable spaces fitted together and also were to show how they were built and which building materials had been used. He called his buildings a tiny little bit of art. Following a commemorative exhibition after his death it was written: "It is precisely the unpretentious quality, the rejection of fashionable trends, the appreciation of its own, sturdy character, that makes the work of Meintema so attractive".
The complex of 70 dwellings is urban-design-wise vividly woven into the larger whole of the district. The characteristic architecture of both the large and small dwellings and the lively articulation in staggered blocks of two and four dwellings and some longer stretches nonetheless provide a strong architectural and spatial coherence. This lively grouping with front gardens of varying depth on streets with for that time broad profiles evokes somewhat the atmosphere of a garden city. During a renovation at the end of the seventies the original layout of the dwellings was modernised without the arrangement suffering greatly. The new external doors and window arrangements were given a different form at that time, whereby the rhythm of windows and door lights no longer correspond.
Description
EXTERIOR: The dwelling, the only single dwelling of the complex, spatially well situated on the curved entrance of Engelumerstraat, forms part of a group of 53 dwellings on Marsummer-, Franeker-, Menaldumer-, Bildtse- and Engelumerstraat of one storey with large, broken roofs. The groups of dwellings are staggered in relation to each other. The dwelling is built on a rectangular floor plan. It has an adjoining storage of one storey, built of brick and provided with a small hipped roof with tiles. The walls are laid in light mottled red brick in Flemish bond without recessed jointing. The course-layers for relieving door and windows are carried through to a slightly projected course over full width and depth. The original door in the side gable was replaced during the 1978 renovation by a door, likewise with four-pane light, but with different proportions; within the frame a low, four-part fanlight. The dwelling is further opened on the ground floor with (renovated) double six-pane windows. In the gable end side elevation a six-pane window. The rear elevation opened with French doors with glazing bars and a rear (kitchen) door with a narrow vertical window. The dwelling has a high broken roof where the under-sections are slightly hollow curved. The roof is provided with zinc gutters. The dwelling has a substantial gable on side and rear sections, provided with a double four-pane window with a wooden gable top and a gabled roof with overhang.
INTERIOR: The dwelling originally has on the ground floor a layout of hallway combined with staircase; behind that the kitchen and next to it the rooms en suite and under the roof three, fairly small bedrooms. The suite structure has been removed in virtually all the dwellings to create one large living room. The furnishings with amongst other things panelled doors are otherwise highly simple. The interiors fall outside the protection. Further, during the renovation some further modernisations took place. Thus the awnings present behind the kitchen were removed.
VALUATION
The middle-class dwelling is as an element of the complex of 70 dwellings of general historical, architectural-historical, architectural and urban-design importance
- as a relatively early example of corporative construction of middle-class dwellings shortly before the financial turning point in public housing;
- because of the important place the complex of dwellings occupies in the oeuvre of the leading architect Doeke Meintema;
- because of the externally nearly intact (except for doors and windows) Interbellum style in a restrained and new architecture no longer referring to historical styles, whereby this type of dwelling is characterised by the remarkable broken roof;
- because of the lively grouping of the dwellings, whereby the architect with block-wise, but also coupled staggering in streets already broad in profile and especially at the corners has suggested so much space that a garden city-like result has been achieved, an image that was further shaped by demarcations with privet hedges.
Nearby in the register
- Woonhuis, Bildtsestraat 14Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Engelumerstraat 3Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Bildtsestraat 18Woonhuisunder 1 mi
- Woonhuis, Bildtsestraat 7Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.