Rijksmonumentenregister · Netherlands
Bornia
Leeuwarden, Fryslân, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1888 - 1889
- Address
- Verlengde Schrans 87, 8932 NL Leeuwarden
- Place
- Leeuwarden
- Province
- Fryslân
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 53.18969, 5.79812
- Monument number
- 519759
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUtrecht University LibraryUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
4 historical maps cover this location, the earliest the 1868 map "Topografische atlas van het Koninkrijk der Nederlanden" (University Library, Vrije Universiteit Amsterdam).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
VILLA van royale afmetingen, gebouwd in de jaren 1888-'89 voor jonkheer Duco Martena van Burmania Vegelin van Claerbergen door de architect Hendrik Kramer in Eclectische stijl met voornamelijk Neo-Renaissanceornamentiek. Tot 1922 deed het pand dienst als woning. Daarna was het respectievelijk psychiatrische inrichting, christelijke opleidingsschool voor gezinsverzorgsters en een tehuis voor gehandicapte jongeren. In 1993 werd het ingericht tot hotel-restaurant en de naam veranderd van Borniastate in Van den Bergstate. Het exterieur en het interieur zijn met een voor Kramer kenmerkende rijkdom uitgevoerd. Vele onderdelen werden in Brussel besteld. Het exterieur is redelijk gaaf bewaard gebleven. Aan de achterzijde werd het pand enkele malen uitgebreid. Koetshuis en stalling werden al eerder afgebroken. Het bijbehorende Borniapark ging geheel verloren. Van het oorspronkelijke hekwerk bleef alleen de INRIJPOORT bewaard. Het interieur onderging een aantal wijzigingen.
Omschrijving
EXTERIEUR: Villa op L-vormige plattegrond, opgebouwd uit bruine baksteen met vele details in kunststeen. Er zijn twee bouwlagen met een afgeknotte schildkap, die belegd is met leien. De naar het westen gerichte voorgevel is relatief eenvoudig. Deze telt vijf traveeën van ongelijke breedte. De twee linker traveeën risaleren ten opzichte van de drie rechter. Het gebouw rust op een natuurstenen plint, waarboven een forse, geprofileerde lijst. De gevel is op de eerste bouwlaag voorzien van onder, midden en bovendorpelbanden. De verdiepingen worden van elkaar gescheiden door een dubbele geprofileerde lijst, waartussen een laag siermetselwerk. Op de tweede bouwlaag verbindt alleen een bovendorpellijst de vensters. Naar boven toe wordt de gevel afgesloten door een geprofileerd fries en een dito gootlijst. De openingen zijn alle rechthoekig. De beide linkertraveeën en de rechter hebben drielingvensters met geblokte hanekammen op de begane grond en geblokte segmentbogen op de verdieping. De middelste travee heeft op de eerste bouwlaag een soortgelijk venster en op de verdieping een erker, die rust op natuurstenen consoles, die voorzien zijn van leeuwenkoppen. De ingang is merkwaardigerwijs gevat in de smalste travee. De deur heeft een vierdelig bovenlicht met rondboogvensters. Het voorste dakschild heeft in het midden een sterk vereenvoudigde kajuit, geflankeerd door afwisselend ronde (oeils de boeuf) en rechthoekige dakkapellen, welke laatste heksenhoeden hebben.
De zuidgevel heeft vier traveeën van ongelijke breedte. De westelijke risaleert sterk en heeft op de verdieping een loggia, die aan de voorzijde opent met een hoefijzerboog. De kap heeft gebogen schilden en een rechthoekige dakkapel. Voor de middelste traveeën is op de begane grond een houten serre gebouwd met bovenop een balkon. Het dakschild bevat hier twee oeils de boeuf. De oostelijke travee risaleert enigszins en heeft op de begane grond een gemetselde erker met een gewijzigde raampartij en op de verdieping een breed eveneens gewijzigd venster onder een segmentboog. Het dakschild bevat hier een rechthoekige dakkapel. De westgevel is veranderd na een latere aanbouw. De sobere noordgevel is verbouwd en o.a. voorzien van een noodtrap. Door de daklijst heen breekt een gemetselde kajuit op consoles,die een gebroken fronton heeft met in de breuk een hijsbalk. In de westgevel van de oksel bevindt zich een vijfzijdig uitgebouwde traptoren met een uivormig dak. De cordonbanden zijn hier uitgevoerd in gele baksteen. De noordgevel van de oksel is weer rijker gedecoreerd met gestucte cordonbanden. In de hoek is een smalle, sterk verticaal gelede travee met een bekroning in de vorm van een gebroken fronton op bewerkte consoles.
Van de omheining resteert alleen de INRIJPOORT. Deze bestaat uit drie gietijzeren gecanneleerde posten met bolvormige bekroningen met daartussen smeedijzeren draaihekken, voorzien van bewerkte punten. INTERIEUR: De verschillende bestemmingen, die het pand heeft gehad, hebben vele interne wijzigingen opgeleverd, zodat van een samenhangend geheel geen sprake meer is. Het best bewaard bleef de salon aan de voorzijde. Hier is een balkenplafond met vernieuwde moerbalken op sleutelstukken en een gepaneelde eikenhouten lambrisering. De haardpartij bevindt zich in een nis, die eveneens voorzien is van een gepaneelde lambrisering. De schoorsteenmantel heeft marmeren penanten. Het houten tablet wordt gedragen door marmeren voluten. De overgang van de boezem naar de nis wordt begeleid door gestucte spitsbogen. Verder bleven onder andere bewaard de trap met bewerkte paal en balusterleuningen, enkele paneeldeuren in geprofileerde omlijstingen met supraportes, een roodgranieten spiltrap in de traptoren aan de achterzijde en een stucplafond in de gang op de derde bouwlaag.
Waardering
V.m. VILLA met bijbehorende inrijpoort van algemeen architectuurhistorisch en cultuurhistorisch belang:
- vanwege de rijke architectuur in Eclectische Stijl met Neo-Renaissanceornamentiek;
- als belangrijk werk van Hendrik Kramer in zijn Eclectische periode;
- vanwege de redelijke gaafheid van het exterieur en de bewaarde interieuronderdelen.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
VILLA of royal proportions, built in the years 1888-'89 for jonkheer Duco Martena van Burmania Vegelin van Claerbergen by the architect Hendrik Kramer in Eclectic style with predominantly Neo-Renaissance ornamentation. Until 1922 the building served as a residence. Thereafter it was respectively a psychiatric institution, a Christian training school for family care workers and a home for disabled young people. In 1993 it was converted into a hotel-restaurant and the name was changed from Borniastate to Van den Bergstate. The exterior and interior are executed with a richness characteristic of Kramer. Many components were ordered in Brussels. The exterior has been reasonably well preserved. On the rear side the building was extended several times. The coach house and stable were demolished earlier. The associated Borniapark was entirely lost. Of the original fencing only the GATEWAY remained. The interior underwent a number of changes.
Description
EXTERIOR: Villa on an L-shaped ground plan, constructed of brown brick with many details in artificial stone. There are two storeys with an abated hipped roof, which is covered with slate. The front facade facing west is relatively simple. This has five bays of unequal width. The two left bays project in relation to the three right bays. The building rests on a natural stone plinth, above which a strong, moulded band. The facade is provided on the first storey with under, middle and upper sill bands. The storeys are separated from each other by a double moulded band, between which a layer of decorative brickwork. On the second storey only an upper sill band connects the windows. Upward the facade is closed off by a moulded frieze and a likewise cornice. The openings are all rectangular. The two left bays and the right one have triple windows with blocked cock-combs on the ground floor and blocked segmental arches on the upper floor. The middle bay has a similar window on the first storey and on the upper floor a bay window, which rests on natural stone corbels, which are provided with lion's heads. The entrance is remarkably placed in the narrowest bay. The door has a four-part fanlight with semi-circular windows. The front roof slope has in the middle a strongly simplified cabin, flanked alternately by round (oeils de boeuf) and rectangular roof dormers, the latter of which have witch's hat roofs.
The south facade has four bays of unequal width. The western one projects strongly and has on the upper floor a loggia, which opens at the front with a horseshoe arch. The roof has curved roof slopes and a rectangular roof dormer. In front of the middle bays a wooden conservatory has been built on the ground floor with a balcony on top. The roof slope here contains two oeils de boeuf. The eastern bay projects somewhat and has on the ground floor a brick bay window with an altered window arrangement and on the upper floor a wide equally altered window under a segmental arch. The roof slope here contains a rectangular roof dormer. The west facade was altered after a later extension. The sober north facade was rebuilt and among other things provided with an emergency staircase. A brick cabin on corbels, which has a broken pediment with a hoisting beam in the break, breaks through the roof line. In the west facade of the corner is a five-sided projecting stair tower with a hipped roof. The band courses here are executed in yellow brick. The north facade of the corner is more richly decorated with stuccoed band courses. In the corner is a narrow, strongly vertically articulated bay with a crown in the form of a broken pediment on worked corbels.
Of the enclosure only the GATEWAY remains. This consists of three cast-iron fluted posts with spherical crowns with wrought-iron swing gates between them, provided with worked finials. INTERIOR: The different uses which the building has had have resulted in many internal changes, so that a coherent whole no longer exists. The salon at the front remained best preserved. Here is a beam ceiling with renewed tie beams on keystones and a panelled oak wood wainscot. The fireplace is located in a niche, which is likewise provided with a panelled wainscot. The chimney mantel has marble pillars. The wooden shelf is supported by marble volutes. The transition from the breast to the niche is accompanied by stuccoed pointed arches. Furthermore, among other things, the staircase with worked newel and balusters, several panelled doors in moulded frames with overdoors, a red granite spiral staircase in the stair tower at the rear and a stucco ceiling in the corridor on the third storey were preserved.
Valuation
National monument VILLA with associated gateway of general architectural-historical and cultural-historical importance:
- because of the rich architecture in Eclectic Style with Neo-Renaissance ornamentation;
- as an important work of Hendrik Kramer in his Eclectic period;
- because of the reasonable preservation of the exterior and the preserved interior components.
Nearby in the register
- Praktijkwoning, Verlengde Schrans 2Werk-woonhuisunder 1 mi
- Priëel, Verlengde Schrans bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- schranshoekOpslagunder 1 mi
- Woonhuis, Nieuwe Hollanderdijk 4Woonhuisunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.