Rijksmonumentenregister · Netherlands
Watertoren
Lochem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Industrie
- Function
- Nutsbedrijf
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1924
- Address
- Paasberg 6, Locatie: Centrum, 7241 JR Lochem
- Place
- Lochem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15309, 6.41271
- Monument number
- 519513
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
University Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamDavid Rumsey Map Collection, Stanford Libraries
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 304. Vreden." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
De WATERTOREN is gebouwd in 1924 naar ontwerp van de architect H. Wessel. De toren heeft een hoogte van 18,6m en is van het type betonnen vlakbodemreservoir met een inhoud van 250 m3. Het reservoir is gevat in een bakstenen omhulsel die de constructie aan het zicht onttrekt. Het gebouw is een goed voorbeeld van een watertoren uit de jaren twintig en is uitgevoerd in een stijl die invloeden vertoont van de Amsterdamse School.
Het hang- en sluitwerk van de deuren is vervaardigd door D.J. Laar destijds werkzaam bij de Lochemse smederij Beestman.
De watertoren is gesitueerd op de Paasberg, een met bos begroeide heuvel ten zuiden van Lochem. De toren dankt zijn geringe hoogte aan de ligging op de Paasberg. Van 1903 tot 1923 was op deze plek een Belvédère gelegen, dat in de volksmond Kiek-uut' werd genoemd vanwege het mooie uitzicht.
Omschrijving
De in kruisverband gemetselde bakstenen WATERTOREN is opgetrokken op een achthoekig grondplan met op het noorden een eveneens op achthoekige grondslag opgetrokken trappenhuis die eindigt in een toren. De schacht is opgebouwd uit betonnen kolommen die samen het reservoir dragen. De betonnen constructie van de watertoren wordt aan de buitenzijde door de bakstenen ommanteling helemaal aan het zicht onttrokken, waardoor de toren een geheel bakstenen voorkomen heeft. De gevels zijn alle min of meer gelijk van opbouw met uitzondering van de voorgevel waarin de entree gesitueerd is en de rechts ervan gelegen gevel waar de traptoren tegen geplaatst is.
De gevels hebben een hoge plint die eindigt in een steens rollaag en worden aan de bovenzijde afgesloten door een opengewerkte borstwering. De borstwering is gevat tussen een wit geschilderde band aan de onderzijde en wit geschilderde deklijst. De hoeken van de watertoren zijn op decoratieve wijze gemetseld in drie verticale (muizetand) stroken. Aan de onderzijde hiervan bevindt zich een natuurstenen waterlijst. De kleine raamopeningen hebben een natuurstenen latei en onderdorpel. De ramen zijn nu dichtgezet maar waren oorspronkelijk opgevuld met glasstenen. Boven de vensters van de tweede bouwlaag bevinden zich brede, licht naar voren springende velden. Deze zijn aan de onderzijde voorzien van een tandlijst en worden aan de bovenzijde beëindigd door een dubbele rollaag en een wit geschilderde waterlijst. De velden zijn onderling verbonden door een wit geschilderde, gekorniste band.
De VOORGEVEL heeft centraal op de begane grond een entree waarvoor een bordes ligt met twee treden. In de trapeziumvormig afgesloten deur opening bevindt zich een blank houten deur met robuust uitgevoerd hang en sluitwerk. Aan weerszijden van de deur bevindt zich tekstvelden met links de tekst WATER' en rechts TOREN'. De deuropening is aan de bovenzijde voorzien van een viersteens rollaag.
De overige zes GEVELS (met uitzondering van de gevel waar de traptoren tegenaan geplaatst is) hebben elk vier boven elkaar gelegen raamopeningen als beschreven.
De vijf in baksteen uitgevoerde gevels van de TRAPTOREN zijn gemetseld in kruisverband. De plint is hoger opgetrokken dan de plint van de watertoren maar wordt eveneens afgesloten door een steens rollaag. De traptoren eindigt aan de bovenzijde in een achtzijdige toren die aan de bovenzijde wordt afgesloten door een geprofileerde kroonlijst.
Waardering
- Van architectuurhistorische waarde als een goed en vrij gaaf voorbeeld in ex- en interieur van een watertoren in een stijl die invloeden vertoont van de Amsterdamse School met esthetische kwaliteiten in het ontwerp zoals een goede vormgeving en een zorgvuldige detaillering. De watertoren is van belang als een bijzondere uitdrukking van de technische en typologische ontwikkeling van het betonnen vlakbodemreservoir en de toepassing van gewapend beton voor de draagconstructie hiervan.
- Van stedenbouwkundige waarde vanwege de markante ligging op een heuvel.
- Van cultuurhistorische waarde vanwege de bestemming, welke verbonden is met een technische ontwikkeling van de watertoren ten behoeve van de voor de volksgezondheid belangrijke drinkwatervoorziening.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
The WATER TOWER was built in 1924 according to a design by architect H. Wessel. The tower has a height of 18.6m and is of the type concrete flat-bottomed reservoir with a capacity of 250 m3. The reservoir is enclosed in a brick shell which conceals the construction from view. The building is a good example of a water tower from the nineteen-twenties and is executed in a style that shows influences of the Amsterdam School.
The hinges and closures of the doors were manufactured by D.J. Laar, then employed at the Lochem smithy Beestman.
The water tower is situated on the Paasberg, a wooded hill south of Lochem. The tower owes its modest height to its location on the Paasberg. From 1903 to 1923, a Belvedere stood on this site, known in the vernacular as Kiek-uut' because of the beautiful view.
Description
The WATER TOWER, laid in English bond brickwork, is erected on an octagonal ground plan with on the north side a staircase tower likewise erected on an octagonal base that terminates in a tower. The shaft is constructed from concrete columns that together support the reservoir. The concrete structure of the water tower is completely concealed from view on the exterior by the brick casing, as a result of which the tower has an entirely brick appearance. The facades are all more or less identical in construction with the exception of the front facade in which the entrance is situated and the facade to its right where the stair tower is placed.
The facades have a high plinth that ends in a stone roll course and are closed at the top by an open parapet. The parapet is enclosed between a white-painted band at the base and white-painted coping. The corners of the water tower are decorated with masonry in three vertical (dentil) strokes. Below this is a natural stone drip moulding. The small window openings have a natural stone lintel and sill. The windows are now closed off but originally were filled with glass bricks. Above the windows of the second storey are broad fields projecting slightly forward. These are provided at the base with a dentil course and are finished at the top by a double roll course and a white-painted drip moulding. The fields are connected to one another by a white-painted, corniced band.
The FRONT FACADE has centrally on the ground floor an entrance in front of which is a landing with two steps. In the trapezium-shaped door opening is a plain wooden door with robustly executed hinges and closures. On either side of the door are text fields with on the left the text 'WATER' and on the right 'TOREN'. The door opening is provided at the top with a four-brick roll course.
The remaining six FACADES (with the exception of the facade where the stair tower is placed against it) each have four window openings one above the other as described.
The five facades of the STAIR TOWER executed in brick are laid in English bond. The plinth is built up higher than the plinth of the water tower but is likewise finished by a stone roll course. The stair tower terminates at the top in an eight-sided tower which is closed at the top by a profiled cornice.
Valuation
- Of architectural-historical value as a good and fairly intact example in exterior and interior of a water tower in a style that shows influences of the Amsterdam School with aesthetic qualities in the design such as good formal composition and careful detailing. The water tower is of significance as a particular expression of the technical and typological development of the concrete flat-bottomed reservoir and the application of reinforced concrete for the load-bearing structure thereof.
- Of urban planning value because of its striking location on a hill.
- Of cultural-historical value because of its function, which is connected with a technical development of the water tower for the benefit of drinking water supply, which is important for public health.
Nearby in the register
- Tuinhuis, Barchemseweg bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Barchemseweg 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Zwiepseweg 2Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Tuinmuur, Zwiepseweg bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.