Rijksmonumentenregister · Netherlands
Villa Berlage
Lochem, Gelderland, Netherlands
The record
- Designation
- National monument (rijksmonument)
- Class
- Woonhuis
- Category
- onroerend gebouwd
- Built
- 1885
- Address
- Nieuweweg 54, Locatie: Berkeloord, 7241 EW Lochem
- Place
- Lochem
- Province
- Gelderland
- Country
- Netherlands
- Coordinates
- 52.15668, 6.42075
- Monument number
- 519512
Slide toward Today to fade the historical sheet and see the modern map underneath.
David Rumsey Map Collection, Stanford LibrariesUniversity Library, Vrije Universiteit AmsterdamUniversity Library, Vrije Universiteit Amsterdam
3 historical maps cover this location, the earliest the 1899 map "Composite: 304. Vreden." (David Rumsey Map Collection, Stanford Libraries).
This monument in the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed's register ↗
The register's description
Omschrijving
Inleiding
Vrijstaande VILLA met HEKWERK uit 1885 gebouwd naar het ontwerp van H.P. BERLAGE in opdracht van de toenmalige burgemeester van Barneveld, de heer Nairac. Nairac liet tegelijkertijd door dezelfde architect ook de twee ernaast gelegen villa's, nrs. 50 en 52, bouwen. Gelegen aan het zuidelijke deel van de Nieuweweg vormden deze drie villa's de eerste bebouwing aan deze weg. De drie huizen zijn gebouwd in de voor die tijd voor villa's populaire chaletstijl met neorenaissance-elementen. De middelste van de drie huizen, nr. 52, had vroeger een toren die inmiddels is afgebroken. De villa nr. 54, genaamd Villa Berlage' is van de drie het meest gaaf bewaard gebleven. Ten tijde van deze opdracht was Berlage werkzaam bij het architectenbureau van de architect Theodor Sanders. Hoewel hij toen nog op de oude traditionele wijze bouwde blijkt uit de opbouw van de plattegrond dat hij reeds vernieuwend bezig was.
De villa is gelegen aan de westzijde van de Nieuweweg, een straat met voornamelijk vrijstaande en dubbele villa's in het villagebied Nieuweweg-Berkeloord ten oosten van het oude stadscentrum. De voortuin wordt van de straat gescheiden door een smeedijzeren hekwerk.
Omschrijving
De villa is opgetrokken op een min of meer kruisvormige plattegrond over twee bouwlagen onder elkaar snijdende zadeldaken met bitumineuze dakbedekking (oorspronkelijk zinken roevendaken). De bakstenen gevels zijn gemetseld in kruisverband en hebben een zwart geschilderde plint. De speklagen zijn gepleisterd en wit geschilderd evenals de met een ojief geprofileerde cordonlijst. De muur springt boven de onderste speklaag iets in.
Het dak heeft een overstek op decoratieve houten klossen. Ter plaatse van de topgevels zijn schijnspanten aangebracht. De topgevels zijn voorzien van een decoratief bewerkt, verticaal beschot. Het huis is aan de voorzijde voorzien van een houten veranda.
Door de ongelijkmatige plattegrond hebben alle kamers drie buitenmuren. De VOORSTE KRUISARM heeft in de voorgevel op de begane grond centraal een brede ingang met een tweeruits stolpdeur met tweeruits bovenlicht. Aan weerszijden hiervan bevindt zich een enkelruits zijlicht met enkelruits bovenlicht. Het geheel wordt aan de bovenzijde afgesloten door een steens segmentboog. In het gepleisterde boogveld zijn in baksteen kleine segmentbogen aangebracht. De verdieping heeft drie smalle vensters die aan de bovenzijde worden afgesloten door een steens segmentboog. Hierboven staat de tekst VILLA BERLAGE' vermeld. Het schijnspant heeft gesneden onderdelen en rust op twee rijk geprofileerde korbeelstellen. Tussen de korbeelstellen is een tegeltableau geplaatst.
In de hoek van de voorste kruisarm met de rechter kruisarm bevindt zich een afgeschuinde hoek waarin de ingang geplaatst is. De ingang wordt aan de bovenzijde afgesloten door een steens segmentboog. De tweeruits paneeldeur heeft een enkelruits bovenlicht. De voorste kruisarm heeft rondom een houten veranda onder een lessenaarsdak op houten klossen en rijk gedecoreerde houten stijlen. De vloer van de veranda is opgebouwd uit zwarte en gele tegels.
De RECHTER KRUISARM heeft twee blinde gevels. De kopgevel heeft centraal op de begane grond een samengesteld raam met een bakstenen lekdorpel onder een steens segmentboog. In het gepleisterde boogveld zijn in baksteen drie segmentboogjes aangebracht. In het midden bevindt zich een tweeruits stolpraam met tweeruits bovenlicht. Aan weerszijden hiervan bevindt zich een enkelruits zijlicht met enkelruits bovenlicht (klapraam).
De LINKER KRUISARM heeft aan de voorzijde een dubbele tuindeur met gedeeld bovenlicht. De kopgevel en de achtergevel zijn op dezelfde wijze vormgegeven als bij de rechter kruisarm. De ACHTERSTE KRUISARM heeft in de achtergevel twee gekoppelde vierruits ramen. De verdieping heeft een vierruits draairaam. Onder in de gevel bevindt zich een liggend kelderraampje.
De indeling van het INTERIEUR is grotendeels bewaard gebleven. Ook zijn nog enkele oorspronkelijke interieurelementen aanwezig zoals drie zwart marmeren schoorsteenmantels, geornamenteerde stucplafonds, panneldeuren in geprofileerde omlijsting, een vaste kast met glasdeurtjes en een schouw in de keuken en tenslotte een vloer van zwarte en beige tegels, stucpilasters en een trap met gesneden trappaal en gezaagde spijlen in de hal. De voortuin wordt van de straat gescheiden door een smeedijzeren HEKWERK met gietijzeren paaltjes en een dubbel toegangshek tussen gietijzeren zuiltjes met granaatappels.
Waardering
VILLA met HEKWERK uit 1885 naar ontwerp van H.P. Berlage in opdracht van de heer Nairac, burgemeester van Barneveld.
- Van architectuurhistorische waarde als een goed en vrij gaaf voorbeeld in ex- en interieur van een villa met elementen van Chaletstijl en neorenaissance met esthetische kwaliteiten in het ontwerp zoals een bijzondere vormgeving in onder meer de afwijkende en vernieuwende plattegrond, de omlopende veranda en een rijke detaillering. De villa maakt deel uit van de vroege periode in het oeuvre van H.P. Berlage en is als zodanig van belang voor de Nederlandse architectuurgeschiedenis.
- Van stedebouwkundige waarde vanwege de ligging in het villagebied Nieuweweg-Berkeloord. De villa heeft ensemblewaarde als de meest linkse van een rij van drie door Berlage ontworpen villa's.
English translation
The text above is the record as published by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in Dutch. The English below is a machine translation made by TreeAlive, not by the Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; it has not been checked by a person. Where the two differ, the original is the record. Report a translation error: privacy@treealive.com
Description
Introduction
Detached VILLA with IRONWORK from 1885 built to the design of H.P. BERLAGE on commission of the then mayor of Barneveld, Mr Nairac. Nairac had the same architect build two adjacent villas, nos. 50 and 52, at the same time. Located at the southern part of the Nieuweweg, these three villas formed the first development on this street. The three houses were built in the chalet style with neo-Renaissance elements that was popular for villas at that time. The middle of the three houses, no. 52, previously had a tower which has since been demolished. The villa no. 54, called 'Villa Berlage', has been the best preserved of the three. At the time of this commission Berlage was working at the architectural practice of architect Theodor Sanders. Although he was then still building in the old traditional manner, the arrangement of the floor plan shows that he was already working in an innovative way.
The villa is located on the west side of the Nieuweweg, a street with mainly detached and semi-detached villas in the villa area Nieuweweg-Berkeloord to the east of the old city centre. The front garden is separated from the street by wrought ironwork.
Description
The villa is constructed on a more or less cross-shaped floor plan over two storeys under mutually intersecting gabled roofs with bituminous roof covering (originally zinc tiled roofs). The brick facades are laid in a cross bond and have a black-painted plinth. The speckled courses are plastered and white-painted as is the cornice with an ogee profile. The wall steps inward slightly above the lower speckled course.
The roof has an overhang on decorative wooden brackets. At the gable ends mock trusses have been installed. The gable ends are furnished with decoratively worked, vertical boarding. The house has a wooden veranda at the front.
Due to the irregular floor plan all rooms have three external walls. The FRONT ARM has on the ground floor a centrally placed broad entrance in the front facade with a two-light door with two-light fanlight. On either side of this is a single-light side light with single-light fanlight. The whole is closed at the top by a brick segmental arch. In the plastered arch field small segmental arches are set in brick. The upper floor has three narrow windows which are closed at the top by a brick segmental arch. Above this the text 'VILLA BERLAGE' is inscribed. The mock truss has cut components and rests on two richly profiled corbel brackets. Between the corbel brackets a tile tableau has been placed.
In the corner of the front arm with the right arm there is a chamfered corner in which the entrance is placed. The entrance is closed at the top by a brick segmental arch. The two-light panel door has a single-light fanlight. The front arm has a wooden veranda all around under a lean-to roof on wooden brackets and richly decorated wooden posts. The floor of the veranda is constructed from black and yellow tiles.
The RIGHT ARM has two blind facades. The end facade has centrally on the ground floor a composite window with a brick drip moulding under a brick segmental arch. In the plastered arch field three small segmental arches are set in brick. In the middle is a two-light casement window with two-light fanlight. On either side of this is a single-light side light with single-light fanlight (opening light).
The LEFT ARM has a double garden door with divided fanlight at the front. The end facade and the rear facade are designed in the same manner as the right arm. The REAR ARM has in the rear facade two coupled four-light windows. The upper floor has a four-light opening window. Below in the facade is a long horizontal basement window.
The layout of the INTERIOR has been largely preserved. Some original interior elements are also still present such as three black marble fireplace surrounds, ornamented stucco ceilings, panelled doors in profiled framing, a fixed cupboard with glass doors and a dresser in the kitchen and finally a floor of black and beige tiles, stucco pilasters and a staircase with a carved newel post and sawn balusters in the hall. The front garden is separated from the street by wrought IRONWORK with cast-iron posts and a double access gate between cast-iron columns topped with pomegranates.
Valuation
VILLA with IRONWORK from 1885 to the design of H.P. Berlage on commission of Mr Nairac, mayor of Barneveld.
- Of architectural-historical value as a good and fairly intact example in exterior and interior of a villa with elements of Chalet style and neo-Renaissance with aesthetic qualities in the design such as a distinctive design in particular the unusual and innovative floor plan, the surrounding veranda and rich detailing. The villa forms part of the early period in H.P. Berlage's oeuvre and is as such of significance for Dutch architectural history.
- Of urban-planning value due to its location in the villa area Nieuweweg-Berkeloord. The villa has ensemble value as the leftmost of a row of three villas designed by Berlage.
Nearby in the register
- Tuinmuur, Zwiepseweg bij 2Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Tuinhuis, Barchemseweg bij 1Tuin, park en plantsoenunder 1 mi
- Kasteel, buitenplaats, Zwiepseweg 2Kasteel, buitenplaatsunder 1 mi
- Bijgebouwen kastelen enz., Barchemseweg 1Bijgebouwen kastelen enz.under 1 mi
Other entries of the same register within about three miles of this one, by straight line.